Bu il endirim kampaniyası ilə bağlı “Tamstore” məhkəmə qərarı ilə cərimələnsə də, supermarketlər şəbəkəsi alıcılarını aldatmaqda davam edir.
Poliqon xəbər verir ki, “Tamstore” marketlər şəbəkəsinin filiallarından birində alıcı qiymət rəfdə və kassada qiymət uyğunsuzluğu ilə üzləşib.
Redaksiyamıza müraciət edən istehlakçı iddia edir ki, rəfdə endirimli qiyməti 31,50 manat göstərilən məhsula görə kassada ondan 50 manat tələb edilib. Onun sözlərinə görə, bu, həmin marketlər şəbəkəsində ilk dəfə qarşılaşdığı hal deyil.
Rəfdə bir qiymət, kassada başqa qiymət
Alıcının bildirdiyinə görə, oktyabrın 15-də saat 18:00 radələrində Bakının Yasamal rayonunda, Həsən bəy Zərdabi küçəsində, 17 saylı uşaq bağçasının yaxınlığında yerləşən “Tamstore” marketlər şəbəkəsinin filialında belə bir hadisə ilə qarşılaşıb.
Endirimli qiyməti 31,50 manat göstərilən “Sierra” tekilasını kassada ödəmək istəyəndə ona məhsulun 50 manat olduğu bildirilib.
Səbəbini soruşanda əvvəlcə deyilib ki, məhsul artıq endirimdən çıxıb. Rəfdəki qiymət etiketini xatırladaraq etirazını bildirdikdə isə başqa izahat verilib: guya 31,50 manatlıq qiymət başqa məhsula aiddir və səhvən götürdüyü tekilanın qarşısına qoyulub.
Alıcı təklif edib ki, əgər məsələ qiymət etiketlərinin qarışdırılmasından ibarətdirsə, həmin qiymətə aid olan məhsul ona təqdim edilsin.
Nəticədə, təxminən yarım saat gözlədikdən sonra həmin məhsulun mağazada olmadığı bildirilib.
İstehlakçı qanunun tələblərini xatırladaraq etirazını davam etdirəndə isə bu dəfə qiymət kağızının altındakı barkoda diqqət yetirməsi tövsiyə olunub. Bildirilib ki, barkod “Sierra” tekilasına aid deyil.
Belə çıxır ki, qiymət etiketi yanlış məhsulun qarşısına qoyulub, müştəri yarım saat gözlədilib, sonda isə həmin qiymətə uyğun məhsulun olmadığı deyilib. Bütün bunlar mağaza əməkdaşlarının izahına görə, sadəcə çaşqınlığın nəticəsidir.
Amma burada haqlı sual yaranır: əgər qiymət etiketi başqa məhsula aiddirsə, niyə onun qarşısına yerləşdirilib? Alıcı mağazanın daxili qiymət sistemini, barkod bazasını və endirim kampaniyalarının şərtlərini yoxlamağa borcludurmu? Yoxsa satıcı rəfdəki qiymət məlumatının düzgünlüyünə görə özü məsuliyyət daşımalıdır?
İstehlakçı bunun ilk hal olmadığını deyir
Vətəndaş bildirir ki, məsələ təkcə bir şüşə “Tekila”nın qiymətindən və ya 18,50 manatlıq fərqdən ibarət deyil.
Onun sözlərinə görə, müxtəlif vaxtlarda “Tamstore”da bir neçə məhsul aldıqdan sonra kassada ödənilən məbləği qəbzlə müqayisə edərkən rəfdə göstərilən qiymətdən daha yüksək məbləğin hesablandığını dəfələrlə görüb.
İstehlakçı bütün məhsulların qiymətini yadda saxlamalı, kassada hər birinin üzərində dayanmalı, sonra qəbzi sətir-sətir yoxlamalıdırmı? Bəs alıcı bunu etmədikdə artıq hesablanan məbləği kim aşkar edəcək?
Bir mağazada bu cür uyğunsuzluqlar təkrarlanırsa, məsələni yalnız ayrı-ayrı əməkdaşların səhvi ilə izah etmək kifayət deyil. Qiymət etiketlərinin düzgün yerləşdirilməsi, endirimlərin vaxtında yenilənməsi və kassa sistemindəki qiymətlərin uyğunlaşdırılması mağazanın öz işinin bir hissəsidir.
Təkrarlanan halların qəsdən edildiyini sübuta yetirmədən bunu qəti şəkildə iddia etmək olmaz. Ancaq belə hallar şübhələr yaradır və aidiyyəti qurumların araşdırmasını zəruri edir.
Qanun nə tələb edir?
“İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 3-cü maddəsi istehlakçının mallar barədə dolğun və düzgün məlumat almaq, hüquq və qanuni mənafelərinin müdafiəsi üçün səlahiyyətli dövlət orqanlarına müraciət etmək hüquqlarını təsbit edir.
Qanunun 13-cü maddəsinə əsasən, satıcı istehlakçıya malın qiyməti və əldə edilmə şərtləri barədə zəruri və düzgün məlumat verməlidir.
Satışda olan malların üzərində məhsulun adı, növü və qiyməti göstərilməklə düzgün tərtib edilmiş qiymət kağızı olmalıdır. Qiymət kağızının arxa tərəfində onun doldurulma tarixi də göstərilməlidir.
İstehlak bazarına nəzarət sahəsində səlahiyyətli dövlət qurumunun mövqeyinə görə, piştaxtada və ya vitrində göstərilən qiymətlə kassada tələb olunan qiymət arasındakı fərq istehlakçının hesabda aldadılması kimi qiymətləndirilə bilər.
Deməli, “endirim bitib”, “etiket səhv qoyulub” və ya “barkod başqadır” kimi izahatlar özlüyündə qiymət uyğunsuzluğunu qanuni etmir. Konkret halda hansı məhsulun qiymətinin göstərildiyi və hansı pozuntunun baş verdiyi faktlar əsasında müəyyənləşdirilməlidir.
“Tamstore”u hansı məsuliyyət gözləyə bilər?
Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 447-ci maddəsi istehlakçıların aldadılması ilə bağlı halları əhatə edir. İstehlakçının hesabda aldadılması sübuta yetirilərsə, qanunvericiliklə müvafiq inzibati məsuliyyət nəzərdə tutulur.
Pozuntunun hüquqi qiymətləndirilməsindən asılı olaraq fiziki şəxslər 350–500 manat, vəzifəli şəxslər 1 500–2 000 manat, hüquqi şəxslər isə 4 000–6 000 manat məbləğində cərimələnə bilər.
Hər qiymət uyğunsuzluğu avtomatik olaraq qəsdən aldatma demək deyil. Lakin təkrarlanan uyğunsuzluqların yoxlanılması və qanun pozuntusu təsdiqlənərsə, müvafiq tədbirlərin görülməsi üçün əsas yarana bilər.
Qeyd edək ki, Nərimanov Rayon Məhkəməsinin qərarına əsasən bu il “Tamstore” endirim kampaniyası ilə bağlı inzibati xəta üzrə 1000 manat cərimələnib.
Nəzarət edən qurum hara baxır?
İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi və istehlak bazarına nəzarət sahəsində səlahiyyətli dövlət qurumu Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Agentliyidir.
Agentlik qiymət, hesablaşma və istehlakçıya yanlış məlumat verilməsi ilə bağlı müraciətləri araşdırmaq səlahiyyətinə malikdir. Bu səbəbdən “Tamstore”un qeyd olunan filialında qiymət etiketləri ilə kassa qiymətləri arasında uyğunsuzluqların olub-olmamasının, bunun nə qədər tez-tez təkrarlandığının və mağazada qiymətlərin düzgünlüyünə hansı qaydada nəzarət edildiyinin araşdırılması vacibdir.
Belə hallarla üzləşən alıcıların qiymət etiketinin fotosunu çəkməsi, qəbzi saxlaması, tarix və saatı qeyd etməsi, mümkün olduqda məhsulun barkodunu da qeydə alması araşdırma üçün əhəmiyyətli sübutlar yarada bilər.
Aidiyyəti qurumlardan və “Tamstore” rəhbərliyindən baş verənlərə reaksiya gözləyirik
Alıcının sualı sadədir: rəfdə 31,50 manat yazılan məhsul niyə kassada 50 manata hesablanır? Əgər etiket səhvən başqa məhsulun qarşısına qoyulubsa, niyə bu səhv vaxtında aradan qaldırılmır? Niyə müştəri təxminən yarım saat gözlədildikdən sonra həmin məhsulun mağazada olmadığı bildirilir?
Ən əsası, niyə bu cür hallarla dəfələrlə qarşılaşmaq mümkündür?
“Tamstore” rəhbərliyinin baş verən hadisəyə aydınlıq gətirməsi, qeyd olunan filialda qiymət etiketləri ilə kassa qiymətlərinin uyğunluğunun yoxlanılması və istehlakçıların belə vəziyyətlərlə qarşılaşmaması üçün hansı tədbirlərin görüldüyünün açıqlanması vacibdir.
Aidiyyəti dövlət qurumlarının da məsələni yalnız bir müştərinin narazılığı kimi deyil, istehlakçı hüquqlarının qorunması baxımından araşdırması zəruridir.
Çünki endirim etiketi alıcını mağazaya cəlb etmək üçün vasitədirsə, kassada həmin qiymətdən imtina edilməsi istehlakçının haqlı suallarına cavab tələb edir. Alıcı marketə qiymətləri özü müəyyənləşdirmək və hər məhsulun barkodunu araşdırmaq üçün yox, elan edilmiş şərtlərlə alış-veriş etmək üçün gəlir.
Rəfdə bir qiymət, kassada başqa qiymət - bu, sadəcə texniki səhvdir, yoxsa sistemli problem? Cavabı həm “Tamstore” rəhbərliyi, həm də istehlakçı hüquqlarına nəzarət edən qurumlar verməlidir.