Jurnalisti təhqir edən direktor cəzalandırıldı “Polat Yol Yapı” şirkətinin qanunsuzları davam edir Azərbaycanda yüksək vəzifəli dövlət məmuru saxlanıldı Azərbaycanda direktor toya pul əvəzinə diplom saldı: “İxtisası özün seç“
 

“Avropa haradır?“ -Orxan Pamukun essesi

Tarix 12.01.17, 14:01

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

MilliYol.Az Qismətin tərcüməsində Orxan Pamukun "Avropa haradır?" essesini təqdim edir.

 
İstanbulda, şəhərin Avropa hissəsinin ən avropalaşmış səmti olan Bəyoğlunda gəzişəndə, köhnə bir kitabçıyla qarşılaşdım. Təmirxanalarını, mebel ya da güzgü satılan dükanlarını, balaca yoxsul yeməkxanalarını tanıdığım bu kələ-kötür və dar küçədə bu kitab dükanı təzə idi, içəri girdim.
 
Dükanın içərisi kitablara tozlu əlyazmalar kimi yanaşan köhnə İstanbul bukinistlərinə bənzəmirdi; nə tozlu kitab qalaqları vardı, nə də kitabçının görüb qiymət yapışdırmadığı qarışıq kitablar. Hər şey, eynilə həmin bölgədə çoxalmağa başlayan əntiq dükanlarında olduğu kimi təmiz və sistemli idi; kitablar da təsnifləşdirilmişdi. Bu məkan İstanbulun bu yörəsində yavaş-yavaş köhnə bukinistlərin yerini alan “əntiq kitabçı” dükanı idi. İntizamlı modern ordular kimi rəfləri dolduran cildli kitablara xəyal qırıqlığı ilə baxdım.
 
Bir küncdə rəflər boyu düzülmüş yunanca hüquq kitabları diqqətimi çəkdi. İstanbulda bu köhnə hüquq kitablarını alacaq rum qalmadığına görə, çoxdan ölmüş ya da Afinaya köçmüş rum vəkilin kitabları yeni dükanın boş rəflərini şax cildləri ilə doldurmaq üçün ora düzülmüşdü. İçlərini, ya da cildlərini yox, soy-kökü Bizansa qədər gedib çıxan əski sahiblərini düşünərək hüquq kitablarını əlimə götürüb baxmağa başlamışdım ki, yandakı cildlərin fərqinə vardım. Bunlar Albert Sorelin bu əsrin başında çap olunmuş “L”Europe et la Revoulution Françaies”in səkkiz şişman cildiydi. Xeyli bukinistdə bu cildləri tez-tez görürəm. Bu günlərdə dəyəri yenidən kəşf edilən romançı Nahid Sırrı Örik, yarım əsr əvvəl bu qalın cildləri türk dilinə çevirib, qərbpərəst Cumhuriyyətin Milli Təhsil Nazirliyi də “özəl nəşriyyat müəssisələrinin gücü çatmayan” işi boynuna götürərək bu cildləri “Avropa və Fransız İxtilalı” adıyla çap etmişdi. Evində istər yunanca danışsın, istər fransızca, istərsə də türkcə, İstanbullu əksər ziyalının Albert Sorelin bu cildlərini oxuduğunu, amma bu kitablarda fransız oxucular kimi öz keçmişini ya xatirələrini yox, öz gələcəyini və avropa ilə bağlı xəyallarını axtardığını özümdən bilirəm.
 
Avropanın sərhədlərində bir qeyri-müəyyənlik içində yaşayan və kitablarla nəfəs alan mənim kimilər üçün, Avropa həmişə bir gələcək, bir yuxu olub; yaxşı, ya da pis, istənilən ya da qorxulan bir xəyal, yaxınlaşmaqda olan bir məqsəd ya da bir təhlükə. Bir gələcək: amma heç vaxt bir xatirə yox.
 
Buna görə də Avropayla bağlı xatirələrim dramatik olduqları qədər, həm də xatirə olmaqdan çıxıb röya olurlar: mənim həqiqi Avropa xatirəm yoxdur heç. Burada, İstanbulda yaşadığım Avropa ilə bağlı xəyallarım və uydurmalarım var. Yeddi yaşımda ikən, atamın mühəndislik etdiyi Cenevreyə gedib orada bir yaz qalmışdım. Məşhur fəvvarənin damlar arasından göründüyü evimizdən zəng səslərini ilk dəfə eşidəndə, Avropa ilə yox xristianlıqla qarşılaşdığımı hiss etdim. Tütün ticarətindən qazandığı pulları xərcləyənlər kimi, ya da siyasi, yaxud iqtisadi sürgünlüyün ağrılarını çəkən çoxları kimi, xeyli Avropa şəhərinin səkilərində bir az təəccüb, bir az heyrət, bir az da öyrəşmədiyim azadlıq hissi ilə əlbəttə ki, mən də gəzmişəm, amma vitrinlərdə, kino-teatrlarda, insan sifətlərində və küçələrdə gördüklərim yaddaşımda ancaq mənim gələcəyim ola biləcək qədər xatirəyə çevrildilər. Mənim kimilər üçün Avropa bir gələcək arzusu və təhdidi olduğu zaman maraqlıdır.
 
Mən bu gələcəyə Avropanın sərhədlərində yaşayan xeyli ziyalı kimi, xəstəlik dərəcəsində meyilli olduğum üçün Sorelin tarix cildlərinə İstanbul bukinistlərində rast gələ bilirəm. Dostoyevski bundan 130 il qabaq Avropa təəssüratlarını qəzetində yazarkən, “qəzet-jurnal oxuyan biz ruslardan hansımız Avropanı Rusiyadan iki dəfə çox tanımırıq?” deyə soruşur, sonra yarı-zarafat, yarı-qəzəblə əlavə edirdi: “Əslində on dəfə artıq tanıyırıq Avropanı, amma ayıb olmasın deyə, iki dəfə deyirəm.” Avropapərəst bu marağın xəstəlik dərəcəsinə çatmağı Avropanın sərhədlərində yaşayan xeyli ziyalı üçün əsrlərdir ki, oturuşmuş bir ənənədir. Bu ənənənin bir tərəfi Avropaya olan aşırı həsrəti, Dostoyevskidə olduğu kimi “ayıb” bir şey olaraq görürsə, o biri tərəfi onu qaçınılmaz və “təbii” bir yanaşma kimi görür. Bu iki yanaşmanın arasındakı davanı ifadə edən bəzən qaraqabaq və qəzəbli,  bəzən fəlsəfi və metafizik, bəzən də ironik bir ədəbiyyat var ki, özümü Avropa, Asiya, ya da hər hansı başqa bir ənənədən çox bu polemik ədəbiyyatın bir parçası kimi hiss edirəm.
 
Bu ənənənin birinci qaydası Avropa qarşısında laqeyd qalmaqdır. Türkiyədə hələ də davam etməkdə olan və yaxın zamanda islamçı “Rifah partiyası”nın iqtidara ortaq olması ilə yenidən şiddətlənən bu “Avropa ilə neyləyək” polemikasında, bir yuxu kimi görülən Qərb ilə, bir kabus olaraq təsəvvür edilən Qərbi bir-birindən ayırmaq, həmişə atılacaq birinci addım olur. Liberalından islamçısına, sosialistindən burjuyuna qədər hər ağızdan – humanist Avropa, demokrat Avropa, xristian Avropa, texnoloji Avropa, zəngin Avropa, insan haqlarına sayğılı Avropa – hansı Avropanın vurğulanması ilə bağlı o qədər çox öyüd-nəsihətə qulaq asmışam ki,  süfrədəki din və Allah söhbətlərindən bezib dindən çıxan uşaq kimi, bəzən bu mövzu haqda eşitdiyim hər şeyi unutmaq istəyirəm. Amma yenə də Avropalı oxucularımla paylaşmaq istədiyim bir-iki əyləncəli xatirəm, Avropanın kənarında yaşayan bizim kimi millətlərin özəl həyatına xas olan bir-iki sirrim var. Qulaq verin, mənim İstanbulda yaşadığım Avropa xatirələrimə:
 
1. Uşaqlığımdan bəri eşitdiyim cümlə: “Avropada belə edirlər.” Balıqçılıq haqqında bir qanunmu hazırlanır, evinizə pərdəmi seçirsiz, düşmənləriniz üçün pislikmi planlaşdırırsınız… Bu sehrli söz, metod, rəng, üslub, məzmun və s. haqqındakı bütün söz-söhbəti bir anda bitirir.
 
2. Avropa seks cənnətidir. İstanbulla müqayisə olunanda nisbi də olsa doğrudur. Əksər kitabdangəlmə türk ziyalısı kimi, həyatımdakı ilk çılpaq qadın vücudu rəsmini Avropadan gələn jurnallarda görmüşəm. Deyəsən ilk və ən yaddaqalan Avropa xatirəm budur.
 
3. “Avropalılar görsələr, nə deyərlər?” Bir qorxu və bir arzu. Onlara oxşamayan tərəflərimizi görüb bizi ayıblayacaqlar deyə hamımız çox qorxuruq. Həbsxanalarda işgəncənin azaldılmasını ya da iz buraxılmadan həyata keçirilməsini buna görə istəyirik. Bəzən də qəti onlar kimi olmadığımızı onlara nümayiş etdirməyin zövqünü yaşamaq istəyirik: islamçı bir terroristin tanınmaq istəyi, Papanı vuran ilk Türk olmaq istəyi də belə duyğulardır.
 
4. “Avropalılar çox kübar, çox zərif, çox mədəni və nəcib insanlardırlar,” deyəndən sonra: “Amma mənfəətlərinə dəymədikcə,” deyə əlavə edilir və milliyətçi qəzəbin şiddətinə bir örnək göstərilir: “Parisdə mindiyim taksinin sürücüsü bəxşişi az hesab edəndə…” Ya da: “Bilirsənmi, Xaç yürüşlərini də onlar təşkil eləyib, konslaferləri də.”
 
Avropa bu xatirələrin və şayiələrin, nəzəriyyələrin, xəyalların cəmi və əlbəttə, bunların heç biridir. Mənim kimi onun sərhəddində və onunla mərəzli bir münasibət içində yaşayanlar üçün o, hər şeydən əvvəl kimliyi və sifəti sürəkli dəyişən bir xəyaldır. Mənim və məndən əvvəlki nəsillərin əksəriyyəti bu xəyala Avropalılardan daha çox inandı. Bu gün Avropa Birliyinin həvəsli dəstəkçiləri və universitetlərin kimlik nəzəriyyəçiləri tərəfindən bu Avropa arzusunun həddən artıq ciddiyə alındığını, Hötedən Sartra, Dantedən Lokka xeyli etibarlı adın havası ilə yeni növ bir milliyətçilik, bir Avropa milliyətçiliyi yaradıldığını görmək məni kədərləndirir. Yumordan və ironiyadan məhrum olan, sürəkli şəkildə özünü təbrik Avropa milliyətçiliyinin biz kənarda yaşayanlar üçün daha çox aşağılanma, daha uzun viza növbələri və daha uzaq bir Avropa mənasına gəldiyindən şübhəm yoxdur. Bu yeni Avropa ilə danışmağa çalışmaq, saatlarca gözlənilən viza növbəsindən sonra, konsulluq binasının səs və güllə keçirməyən şüşəsi arxasında oturan qaraqabaq və gözəl qadına dərdimizi anlatmağa bənzəyəcək.
 
Bütün həyatın boyu İstanbulun Avropa hissəsində, yəni Avropa qitəsində yaşamışam. Özümü ən azından coğrafi olaraq hiss etmək mənim üçün heç də çətin deyil. Bu yazını yazarkən eşələndiyim İstanbulun köhnə kitabçılarında isə bundan 100 il əvvəl türk dilinə çevrilmiş Albert Sorelin başqa bir kitabının izi-tozu da yoxdur. “La Question D”Orient au dixhuitieme siecle” (XVIII əsrdə Şərq problemi) adlı kitab Cumhuriyyətdən sonra avroplaşmaq istəyən bizlərin latın əlifbasına keçərkən unutduğumuz ərəb əlifbası ilə çap olunduğu üçünmü axtarılmır, yoxsa həmin kitab bizi Avropanın bir dərdi, bir problemi kimi gördüyü üçünmü, bilmirəm./sim-sim.az/

MilliYol.Az



Xəbərin oxunma sayı : 265

loading...

Ədəbiyyat

Önəmli

Son xəbərlər

24 NOYABR 2017

14:53 Avroliqanın ən yaxşı futbolçusu kim olacaq? - 8 namizəd

14:46 Azərbaycanda ən güclü zəlzələ harada oldu?

14:39 Zimbabvenin yeni prezidenti and içib

14:30 “Niyə əlillərin deputatlığa namizədliyini irəli sürmürsünüz?” - Nazir

14:22 Azərbaycanda bu şəxslər gəlir vergisindən azad ediləcək - Siyahı

14:17 Azad Rəhimovun nazirliyində korrupsiya faktları - Hesablama Palatası açıqladı

14:15 Siqaret və qəlyan bu məkanlarda da qadağan edilir

14:01 “Onun həbsini Eldar Mahmudov sifariş verib” - General danışdı

13:35 Qırğızıstanın yeni prezidenti and içdi

13:29 Prezident iki rayonla bağlı fərman verəcək

13:17 Aİ və Azərbaycan daha bir layihə həyata keçirir

13:09 Azərbaycanda neçə milyon uşaq var? - Rəsmi

13:03 İrəvanı Bakının zərbəsindən bu silahlar qoruyur - Şevçenko

12:57 Atəşkəs dövrü: 14 azərbaycanlı uşaq həlak olub, 20-si yaralanıb

12:50 İŞİD-in köləsinə çevrilmiş Dilbər: “Atam bizi gətirdi... Özü edam olundu“

12:46 İlham Əliyev Brüsseldə “Şərq tərəfdaşlığı“ sammitində

12:45 Normativ hüquqi aktların hazırlanmasında səmərəlilik artırılacaq

12:40 Ərdoğanın müşaviri Bakıda “imam Mehdi” ilə görüşdü - QALMQAL

12:31 Mustafa Cemilev: “Rusiya Krıma yarım milyon insan köçürüb”

12:23 XİN: Azərbaycanın özünü müdafiə etmək hüququ var

12:14 Taleh Qaraşovun 64 minlik korrupsiyası - Rəsmi açıqlama

12:10 “Bloomberg”də dollar 1.70 manatı keçdi

11:58 “173 manatla bir ay yaşamaq olarmı?” – Deputat hökuməti fakt qarşısında qoydu

11:43 Gələn il Azərbaycanda minik avtomobilləri bahalaşacaq

11:35 Seysmoloji Mərkəz 6 ballıq zəlzələnin nəticələrinə dair açıqlama yayıb

11:27 “Leyla Şıxlinskaya” klinikasının əməkdaşları özlərini təqsirli bilmədilər

11:19 Zimbabvedə “Timsah” prezident andı içəcək

11:14 Əli Həsənovun nəvəsinin məhkəməsi məhkəməsi başlayıb

11:04 1,7 milyard manat çirkli pulu “yuyan” şəxslər həbsdə qaldı - Bakıda

10:55 Rabitə sistemindən uzaqlaşdırılan peşəkar kadrların yeri boş qalıb

10:48 İlham Əliyev Brüsseldə Petro Poroşenko ilə görüşdü

10:30 Mövqelərimiz pulemyotlardan atəşə tutulub

10:17 Ödəniş kartlarının xidmət haqları azaldıldı - Mərkəzi Bankdan qərar

10:09 Avropa Liqasında 16 komanda növbəti tura keçdi - Siyahı

23 NOYABR 2017

19:09 “Bakı-Tbilisi-Qars layihəsi bizim marağımızdadır” – Aİ komissarı

18:20 Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı - Ələkbər Əliyev

18:00 Dolların sabaha olan məzənnəsi

17:55 SEPAH komandanı: “İŞİD hələ məhv olmayıb”

17:50 Azərbaycan əhalisi üçün ehtiyac meyarı müəyyənləşdi

17:44 Zakir Həsənov pakistanlı generalla görüşüb

17:38 “Leyla Şıxlinskaya” klinikasında 800 min manatlıq yeyinti, “qara kassa” və digər əhvalatlar…

17:32 “Atası bilinməyən bu şərəfsiz hakim bilmir ki…” - Rəşad Sadıqov

17:26 Ermənistan ordusunda dava: Yaralılar var

17:20 “Yeni doğulan uşağa görə 45 manat, buzova isə...” - Deputat

17:14 Pirallahı rayonunda bəzi küçələrin adları dəyişdirilib

17:08 “Atletiko” Romada “Qarabağ” möcüzəsinə ümid edir – Dieqo Simeone

17:02 FED-in protokolları dolların ucuzlaşmasına səbəb olub

16:57 “Biz Azərbaycanla əməkdaşlığı inkişaf etdirməkdə qərarlıyıq” – NATO baş katibi

16:51 Ərdoğan Yunanıstana gedir - 65 il sonra ilk

16:45 Müğənnidən etiraf: “Ərim qatil olmasın deyə dalaşmıram”

16:39 Ağacan Abiyev “Şərəf” ordeni ilə təltif olunub

16:33 Bakıda gülcü külək məktəbin damını yaşayış evlərinin üstünə aşırdı

16:27 Deputatlar təzə avtomobillər istəyirlər - 1,2 milyon manat lazımdı

16:21 “Sabah final bəyannaməsini imzalayacağıq” – Yohannes Han

16:15 “Qoca və taqətsiz hökuməti dəyişməkdənsə…” – Əli Əliyev

16:03 “Ermənistanda müharibədə əlil olanlara 10 min dollar verilir” – Zahid Oruc

15:52 Özünü Heydər Əliyevə oxşadan icra başçısı - FOTO

15:46 Deputatdan yersiz və ziyanlı açıqlama – Krımı Dağlıq Qarabağla müqayisə etdi

15:40 Keçmiş MTN generalı məhkəmədə ifadə verib

15:34 Mikayıl Cabbarovun etimadından sui istifadə edən “ALTERNATİV NAZİR“

15:28 “Azərbaycan Əfqanıstandakı sülhməramlıların sayını artıracaq” – Prezident

15:22 Vaxtsız ölən azərbaycanlı jurnalistlər - FOTO

15:10 Putin Qarabağ məsələsini Təhlükəsizlik Şurasına çıxarıb

15:04 “Avtobusda gediş haqqı bahalaşacaqsa…” – Parlamentə büdcə müzakirəsi

14:59 Metal 1 manat gəlir

14:54 “Etiraf etmək lazımdır ki, bank sistemi böhrandadır”

14:48 Azərbaycanın daha bir klubu ukraynalı baş məşqçiyə tapşırıla bilər

14:42 Siyavuş Novruzov deputatlara ayrılan ezamiyyə xərclərinin artırılmasını təklif edib

14:36 Dağıstanın Daxili İşlər Nazirliyinə Karpov başçılıq edəcək

14:30 “Burada nə vaxt seçiciləri qəbul etmisiniz?” – Spiker xanım deputata

14:24 Milli Məclis hökumətə vaxt verdi - 8 gün

14:18 Prezident NATO-da Qarabağ problemini qaldırdı

14:12 Yens Stoltenberq: “Qarabağ münaqişəsinin həll olunmaması narahatlıq doğurur”

14:06 “Maliyyə çatışmazlığı ilə əlaqədar bəzi tədbirlərin keçirilməsi mümkün olmadı”

14:00 İlham Əliyev NATO baş katibi ilə görüşüb – Foto

13:31 Əfqanıstan prezidenti Bakıya gəlir

13:25 Qeyri-sabit hava noyabrın 25-dək davam edəcək - XƏBƏRDARLIQ

13:19 Bugünkü valyuta hərracının nəticəsi açıqlanıb

13:13 Şeyx Rusiya patriarxına minnətdardır – Münaqişənin dini müstəviyə keçməməsinə görə

13:07 Türkiyə bankları Azərbaycandakı filiallarının sayını artıracaq

13:01 Antiradar satanlar tutuldu – FOTO

12:56 Milli Məclisin saxlanması üçün ayrılan vəsaitin məbləği açıqlandı

12:50 “Qarabağ” – “Çelsi” matçı rekord vurub

12:44 Problemli kreditlərin həcmi artır

12:38 Atatürk hava limanında törədilən terrorun təkilatçısı Tbilisidə məhv edildi

12:32 Kıvanç gizli saxladığı xəstəliyindən danışdı

12:26 Məzənnə sabitliyi nə qədər nəzarətdə saxlanılacaq? – AMB-dən CAVAB

12:20 Britaniyanın nəhəng iqtisadi güclərin siyahısında reytinqi düşdü – Beşlikdən çıxdı

12:14 SOCAR “Super” markalı benzinin satışına başladı

12:08 Rusiya, İran və Türkiyə münasibətlərinin inkişaf perspektivləri - Ekspert şərh edir

12:02 “Azərbaycan Beynəlxalq Bankı” 2018-ci ildə özəlləşdirilməyə çıxarılacaq

11:57 Natiq Əliyevsiz ad günü

11:51 Fransa XİN: “Dağlıq Qarabağ”ı tanımırıq

11:45 İlham Əliyev bu gün Brüsselə səfər edəcək

11:39 Yunanıstan sahillərində gəmi 40 miqrantla yoxa çıxıb

11:33 Azərbaycanda bunu edən ailələrə 10 manat veriləcək

11:27 Bakıda 3 nəfər faciəvi şəkildə öldü: yük maşını, avtobus və “BMW X5”...

11:21 AMAY Abdullanın sevgilisinə güzəşt olunmadı

11:15 Azərbaycanda papiros və siqaret istehsalı tənəzzüldə!

11:09 ““Qarabağ” hakimin qurbanı oldu” - İsa Qəmbər

11:03 Brüssel sammiti növbəti dəfə “Putin xofu” altında keçəcək?

10:58 Rəsmi Kiyev Saakaşvilini ölkədən çıxarır

10:52 Azərbaycan neftinin qiyməti 64 dolları keçdi

10:46 Rza Zərrabın işinin siyasi motivli olduğu inkar edilir

10:40 Ölkə ərazisində yağış, qar yağıb, bəzi yerlərdə leysan olub – Faktiki hava

10:34 796 nəfər cərimə olundu - Pərdəyə görə

10:28 “Daxili valyuta bazarı stabilləşib, məzənnə stabilliyi təmin edilib”

10:22 Jurnalist Natiq Qədimov vəfat edib

10:16 Türkiyədə güclü zəlzələ baş verib

10:10 Şimal bölgəsinə 22 sm hündürlüyündə qar yağıb

10:04 Bu günə olan məzənnələr – RƏSMİ

10:00 Cəbhədə erməni təxribatı

22 NOYABR 2017

23:08 “Qarabağ“ “Çelsi“yə məğlub oldu - VİDEO

18:00 Soçidə Türkiyə, Rusiya və İran prezidentlərinin üçtərəfli sammiti başlayıb

17:51 Xəzərdə bir gündə üçüncü zəlzələ

17:44 Kiyev prokurorluğu Fikrət Hüseynlinin həbsinə çalışır – Protest verib

17:38 Oqtay Əsədov neftin qiymətindən danışdı

17:32 Dəniz Seki yenidən hakim qarşısına çıxmaq istəyir

17:26 Ukrayna ordusu Luqanskda hücuma keçdi?

17:20 Məcburi köçkünlərə verilən dondurulmuş əmək haqqı niyə dayandırıldı? - RƏSMİ



loading...
Deputat: “Kimsə o pulları yeyib, özünə villalar, yaxtalar alıb”

“Tacikistanla özümüzə təsəlli verməklə biz heç yerə gedə bilmərik”
“Milyonçu qadın“ ləqəbli Rəbiyə Qədir kimdir?

Rəbiyə Qədir 1947-ci il yanvar ayının 21-də Sincan Uyğur Muxtar Vilayətinin Altay şəhərində anadan olub.
Jurnalistin verdiyi sual ona baha başa gəldi (VİDEO)


İtaliyada Nemo televiziyasının müxbiri canlı yayımda açıqlama alarkən respondentinin sərt reaksiyası ilə üz-üzə qalıb.
Musavat.com-a giriş dayandı: son 10 ildə ilk...

Ölkənin ən böyük xəbər portallarından olan Musavat.com saytında problemlər yaranıb.
ARXİV

Xəbərlər işıq sürətilə

Sayt haqqında | Əlaqə
MİLLİYOL (©) 2016