Sabirabadın icra baçşcısı haqqında yayılan malumat yalan çıxdı Avropada qadın müəllim azyaşlı azərbaycanlıya dəhşət yaşatdı (FOTO) “Milla”da kütləvi ixtisarlar başladı: Şirkətə polislər çağrıldı… “Masazırda su altında qalmış avtomobillər satışa çıxarılacaq“
 

Tarix bu sirri hələ kimsəyə açmayıb

Tarix 29.04.16, 13:03

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

Kiçik Qafqazın dağətəyi sahəsində ekstruziv günbəz-dağ olan Göyəzən Qazaxın ən hündür dağı deyil, amma rayonun rəmzidir. Əvvəlcə nənə və babalarımızdan eşitdiyimiz, sonra Səməd Vurğunun uşaqdan tutmuş böyüyə qədər hamının dilinin əzbəri olan "Yadıma düşdü" qoşmasından oxuduğumuz kimi, "göylərə baş çəkmir", amma əzəmətli görünür.

Haqqında müxtəlif rəvayətlər gəzən dağın sirri açılmasa da, şairlər görkəmini tərif edib, rəssamlar tablosunu işləyib, səyyahlar adını tutub, el basa-basa tamaşasına gəliblər. Bu nadir geoloji təbiət abidəsi təbaşir dövründə püskürmüş vulkanın yerində əmələ gəlib. Yer səthindən hündürlüyü 250 metrdir, diametri isə 130 metrdən çoxdur.

Düzənliyə basdırılmış möhtəşəm sütuna bənzəyir, görənləri heyrətə salır. Mərkəzdən 20 km aralıda, Coğaz çayından 2 km solda, Alpoud və Abbasbəyli kəndləri ərazisində yerləşir. Morfoloji xüsusiyyətinə və gözəlliyinə görə, Mon-Pele tacından (Vest-hind adalarından biri olan Martunika adasında) sonra dünyada ikinci dağ sayılır. Yerli sakinlər buranı "dünyanın mərkəzi" hesab edirlər. Ətəyindəki dağdağan ağacı ziyarətgaha çevrilib.

İkinci "Göyəzən" də var

Zirvəsi nisbətən düzənlik olub, geniş meydançanı xatırladır. Burada orta əsrlərə aid yeddi bürclü qala divarları və dördkünc bina qalıqları, həmçinin bir neçə mağara aşkar edilib. Dibində və ətəyində iri və qədim yaşayış yerinin, yeddibürclü qalanın qalıqları görünür. Gövdəsində ilkin insanın məskəni sayılan mağara-otaqlar, yağış suyunu yığmaq üçün anbarlar var.

Üstündə quyu olduğu deyilir, onun vasitəsilə altındakı yeraltı yola enə biliblər. Həmin yolla Coğaz çayının kənarına çıxırmışlar. Ölkənin əksər bölgələrində olduğu kimi, Göyəzən dağının başında da "Koroğlu" qalası var. Hətta, tarixçilər ehtimal edirlər ki, monqollar Azərbaycana ikinci yürüşləri zamanı dağın ətəyində məskən salıblar.

Zirvəsi nisbətən yastıdır. Qədimdə bayramlarda və düşmən təhlükəsi olanda dağın zirvəsində tonqal qalanarmış. Göyəzən istehkamının IX-XII əsrlərə aid keşikçi məntəqəsi olması güman edilir. Dağın orta hissəsindəki "Aydınlıq" deyilən yerdən Tovuza qədər ərazini müşahidə etmək mümkün olub. Yeri gəlmişkən, Tovuz rayonunun Bala Şamlıq kəndində də, şiş qayalardan biri "Göyəzən" adlanır.

Göyü fəth edən

Tədqiqatçı alim Sədnik Paşayevin topladığı əfsanələr kitabında yer alan məşhur əfsanələrdən birində deyilənə görə, dağın arxa hissəsində, sıldırım qayanın ortasında içi qızıl dolu mağara var. 1980-ci illərdə bir erməni alpinist iki dəfə gəlib, mağaraya düşüb, amma əfsanədə sözü keçən qızılları tapmayıb, qayıdıb.

Göyəzən dağının adı IX əsrə aid gürcü mənbələrində "Kavazin" deyə qeyd olunub. Tədqiqatçıların ehtimalına görə, oronim türk dillərindəki "kava" (qaya, sıldırım) və "sın, sin" (dağ beli) komponentlərindən düzəlib, "sıldırımlı dağ beli" deməkdir. Dildən-dilə gəzən söhbətlərdə dağın adını "göz əzən", yəni "göyü fəth edən" kimi yozurlar. Mütəxəsislər hədsiz poetik olduğu üçün bu adın sonradan yerli sakinlər, ya şairlər tərəfindən uydurulduğunu ehtimal edirlər; çünki dağlarımızın heç birinin adı şairanə deyil.

Göyəzən toponimi ilə bağlı müxtəlif rəvayətlər, yozmalar var. Misal üçün, kənd sakinlərinin danışdığı saysız rəvayətlərdən biri belədir ki, guya dağın döşündə düşmənləri bir qadını öldürüblər, ondan sonra adı "kuhi zənan" qalıb. İnsanlar fars dilindən tərcümədə "qadın dağı" mənasını verən söz birləşməsinin sonradan təhrif olunduğunu iddia edirlər.

Adın mənası nədir?

Alpoud kənd sakini, şair Səhlədar Hidayətoğlu bu yozum ilə razı deyil. Deyir ki, türklərin yaşadığı ərazidə dağın adının fars dilində olması heç bir məntiqə sığmır: "Şəxsən mən "kuhi zənan"ı qəbul etmirəm. Türk yaşayan ərazidə dağın adı niyə farsca olmalıdır? Məncə, həqiqətə uyğun deyil. Belə bir versiya da var, deyirlər ki, burada yaşayan aşıqlardan birinin adı "Göy Ozan" olub".

"Dağın ətəyindəki Abbasbəyli kəndində yaşayan bir kişi yazmışdı ki, guya oradan göyə azan verilib, yəni minarə əvəzi istifadə olunub. Fikrimcə, bu da doğru deyil. Ona görə ki, dağın hündürlüyü iki yüz metrdən çoxdur və oradan veriləcək azan əlbəttə ki, eşidilməyəcəkdi. Bu, mümkün deyildi", —deyir Hidayətoğlu.

İxtisasca dilçi olan Səhlədar müəllim uzun zaman bu barədə fikirləşib: "Bir dilçi kimi mənim də bu barədə fikirləşməyə, söz söyləməyə hüququm var. Bizdə bir "özən" sözü var, örüş yerinə deyilir".

"Misal üçün deyirlər, malı ağ özəndə otarma, göy özəndə otar. Dağın şimal tərəfi ilin bütün fəsillərində göy olur, saralmır. Düşünürəm ki, bu variant uyğundur. Hər halda, ümumi qənaətim budur ki, sözün orijinalı təhrif olunub", — həmsöhbətimiz fikriniz yekunlaşdırıb. (sputnik)



Xəbərin oxunma sayı : 7

loading...

Analiz

Önəmli

Son xəbərlər

18 OKTYABR 2017

0:07 Azərbaycanın Dövlət Müstəqilliyi Günüdür

17 OKTYABR 2017

17:55 Referendumdan sonra 700 şirkət Kataloniyanı tərk edib

17:48 Ramil Usubov bu jurnalistlərə vəzifə verdi

17:42 Vidadi Zeynalov bəraət istəyir –Apellyasiya şikayəti üzrə məhkəmə baxışı başladı

17:38 Yeniyetmələrə tətbiq olunacaq yeni cəza növünün aşağı və yuxarı həddi məlum olub

17:33 Zaqatalanın Car məscidinin vəzifəsindən azad olunan imamı QMİ-nin əmrinə tabe olmur

17:27 “Yaxşı mübarizə göstərməyə çalışacağıq”

17:22 Fikrət Hüseynli həbs edildi –Ukrayna məhkəməsindən qərar

17:17 Kürdüstan Bağdadla münaqişədə Rusiyanın vasitəçiliyini istisna etmir

17:12 “QS Regional Reytinqi 2018” - UNEC 30 pillə irəliləyib

17:05 “Pxenyan nüvə müharibəsinə tam hazırdır“

16:55 Təranə ilə küsülü olduğu Cabbar arasında efirdə dava

16:50 Dağıstanın yeni rəhbəri: “Azərbaycan Qafqazda sabitlik amilinə çevrilib”

16:45 Cenevrə görüşünün mesajları –Moskvanın “rayon əvəzinə təhlükəsizlik” ideyası dəfn edildi?

16:40 FHN-in əsgəri bıçaqlandı – İntihara cəhd etdiyi deyilir

16:35 Mahmud Abbas Azərbaycan prezidentinə məktub göndərib

16:30 "Onunla birlikdə yaşamışıq"- Rəhimdən həmkarı ilə bağlı sevgi etirafı

16:24 Maşın vuran piyada xəstəxanaya gedərkən yolda öldü

16:20 2018-ci ilin aprelinə kimi prezidentlər yenidən görüşəcəklər

16:12 “Taliban”ın törətdiyi partlayışda ölənlərin sayı 50-yə çatdı –200 nəfər də yaralı var

16:05 Poroşenko deputat toxunulmazlığını ləğv edir

15:50 ETSN: Bəzi avtomobil yollarında sürüşmələr aktivləşib

15:45 İlham Əliyev Yunanıstan səfirinin etimadnaməsini qəbul edib

15:40 “Mənə cavab verdi ki, atam heç vaxt DTK agenti olmayıb”

15:35 Britaniya da parçalanır? – Konvey Ayland müstəqillik istəyir

15:23 Rəsmi Berlin Bərzaniyə verdiyi dəstəyi dayandırdı

15:18 "İnvestor bazasının yaradılması üzərində iş gedir"

15:12 Güzəştli mənzillərin satışı ilin sonunadək başlaya bilər

15:05 Azərbaycan Türkiyənin üçüncü ən iri investorudur

14:47 Ronaldonun hamilə sevgilisindən “xoşbəxt ailə“ fotosu

14:42 Amerika seçkilərinə internet-müdaxiləyə Ceyhun Aslanov başçılıq edib

14:38 “Təcili kütləvi qırğın silahı yaratmalıyıq” – Təhlil

14:33 Azərbaycanlı avtoritetin “oğru” adı özünə qaytarıldı

14:28 Qadın evlilikdən yorulmuşdu...

14:23 DMX: Bu ilin 9 ayında 1243346 əcnəbinin Azərbaycana girişi qeydə alınıb

14:17 Suriyada 9 rus həlak olub

14:12 “Azərbaycanın üç istiqamətdə addımlar atması biznes əlaqələrimizin inkişafına təkan verər”

14:05 “Səsim heç vaxt məni yanıltmayıb”

13:50 Ağ Evin başının üstündəki “Rusiyageyt” qılıncı

13:45 Qara dəniz sahillərində güclü qasırğa –Gürcüstana ciddi zərərlər dəyib

13:40 ABŞ Cənubi Koreya ilə birbaşa danışıqlara ümid edir

13:35 "Son 25 ildə ABŞ Azərbaycana 1,3 milyard dollar yardım edib"

13:05 Dolların rəsmi məzənnəsi cüzi end

12:50 Trampın İran müharibəsi - ABŞ-ın müttəfiqləri Rusiya və Çin tərəfə keçirlər!

12:42 Cennifer Lopez səhnəyə Çağla Şikelin libasında çıxdı

12:38 UNESCO-nun yəhudi direktoru İsarili niyə təmir etmir? –Tel-Əvivin mövqeyi dəyişə bilər

12:33 Saakaşvilinin tərəfdarları Kiyevdə etiraz edir

12:28 “Utanmazlığın bundan o tərəfini….” - Fazil Mustafa Ramil Usubovu müdafiə etdi

12:22 “Müşfiqin cinayət işində gördüm ki, Səməd Vurğun...” – Müsahibə

12:18 "Sarkisyan Cenevrə görüşündə verilmiş qərarı pozdu, sözünün üstündə durmadı"

12:12 BMT baş katibi Əliyev-Sarkisyan görüşü haqda

12:09 Ofisdə özünü asan universitetdə baş müəllim işləyirmiş –Təhsil müəssisəsindən açıqlama

12:05 ETSN: Bu il qanunsuz ovla məşğul olan 110 nəfər saxlanılıb

11:53 Azərbaycanın xaricdəki ticarət nümayəndələri səfirin maaşının 90 faizi həcmində maaş alacaqlar

11:49 "Banklar üçün qısamüddətli likvidliyi təmin etmək başağrısıdır"

11:44 İtaliyanın “Edison“ şirkəti Azərbaycan qazı alacaq

11:35 Əfqanıstanda polis idarəsinə hücum –6 nəfər ölüb, 30-dan çox yaralı var, İki terrorçu məhv edilib

11:30 Dəniz Baykal növbəti dəfə əməliyyat olundu –Rektordan nikbin açıqlama

11:25 Ticarət nümayəndələrinin funksiyaları bəlli oldu

11:20 Bakıda gecə klubunda Türkiyə vətəndaşları arasında dava düşüb

11:09 Dil kursları mərkəzinin rəhbəri özünü asdı –Bakıda intihar

11:05 BFB: Səhmlərin kütləvi üsulla yerləşdirməsini həyata keçirməyə hazırıq

10:55 Bakıda iki qadın intihar edib

10:47 Altı tələbənin ölümü ilə nəticələnmiş qəzada zərərçəkənlərə 41250 manat ödənilib

10:42 Bakıda intihar – Şirkət rəhbəri özünü iş yerində öldürdü

10:37 Tbilisidə Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə Silahlı Qüvvələri rəhbərlərinin görüşü başlayıb

10:32 Azərbaycan-Rusiya sərhədində yeni körpünün tikintisinə sabah start veriləcək

10:28 Nail Naiboğlunun arvadı öldü

10:24 Qarabağda itkin düşən azərbaycanlıların sayı dəqiqləşdirildi – Rəsmi

10:20 “Baş məşqçimizə qulaq asmalıyıq“

10:16 Bu günə olan məzənnələr – Rəsmi

10:12 Kərkük kürdlərdən alınır

10:09 "Mogerini və ya Lavrovun nəsə deməsinin ABŞ-a təsiri ola bilməz"

10:05 Ölkə ərazisində şimşək çaxıb, leysan, qar yağıb - Faktiki hava

16 OKTYABR 2017

17:55 “Vulqar ifadələr, küçə danışıq tərzi baş alıb gedir”

17:47 “Prezidentlər gərginliyi azaltmaq üçün əlavə addımlar atmağa razılaşdılar”

17:42 Kərkükdən bir Foto – Kürdlər Ərbilə qaçır

17:37 Dolların sabaha olan məzənnəsi

17:28 “Biznes bir az da elmə vergi versin”

17:22 Azərbaycan prezidentinin İsveçrəyə səfəri başa çatıb

17:17 Bərzaninin qoşunu Kərkükdən qaçır

17:12 “Prezidentlər gərginliyi azaltmaq üçün əlavə addımlar atmağa razılaşdılar”

17:05 “Ukrayna hakimiyyəti məni öldürə bilər” - Mixail Saakaşvili

16:50 “Orada hamının iç üzünü gördüm“ - “Maşın“dan gedən Zemfira

16:45 Altı aylıq “hakimiyyətin” fəsadları: Aydın Əliyev Yusif Sərrac durumunda

15:44 Bakıda “Verti” MMC-nin əməkdaşı bədbəxt hadisə nəticəsində ölüb

13:25 Türkiyədə xalqın dəstəyi ilə 562 terrorçu məhv edilib, 609 nəfəri tutulub

13:18 Sumqayıtda maşın azyaşlını vuraraq öldürüb

13:12 Qaz, su və elektrik enerjisini talayanlara 7 ilədək həbs cəzası – Təklif

13:05 Azərbaycan müdafiə nazirinin Gürcüstana səfəri başlayıb

12:55 FTX ilə əməkdaşlıqdan imtinaya görə “Telegram” cərimələnib

12:49 Bakı İstintaq Təcridxanasında məhbus özünü mələfə ilə asıb

12:45 “Ərzaq təhlükəsizliyi dünyada sülhün, sabitliyin və davamlılığın təmini üçün vacibdir”

12:37 Yağış yağacaq, bəzi yerlərdə intensiv ölacaq

12:33 “Geomaqnit qasırğası sabahdan əvvəlki normasına düşəcək“

12:27 Azərbaycanla ABŞ arasında ticarət dövriyyəsi 7% yüksəlib

12:22 ABŞ səfiri Cənub Qaz Dəhlizinin əhəmiyyəti barədə

12:17 Bakıda öldürülən iranlı tələbə Novxanıda dəfn olunub –Qətlin səbəbi araşdırılır

12:13 7 Rəisin iş yeri dəyişdirildi– Əmr

12:05 ABŞ “Green Card“ üçün müraciətləri dayandırıb

11:55 Neftin qiyməti 58 dolları keçdi

11:45 “Heç bir qüvvə ailəmi dağıda bilməz“ - Aygün

11:40 Avstriyada keçirilmiş parlament seçkilərində Sebastyan Kurtsun partiyası irəlidədir

11:35 Salyan Regional Qaz İstismarı İdarəsinə şok ittihamlar: 38 faiz qaz itkisinin səbəbi nədir?

11:31 Baş nazirin müavini 13.5 milyonluq qalmaqalın mərkəzində

11:28 Bakıda gömrükçülər həbs edildi – aralarında deputatın qohumu da var

11:18 “Bir etiraf edim: Heydər Əliyevin zamanında...”

11:13 Tehrana sataşan Tramp bir güllə ilə iki dovşan vurdu

11:09 Oğuzda 50 yaşlı kişi ağacdan yıxılaraq ölüb

11:05 Qırğızıstanın yeni prezidenti bəlli oldu

10:57 “Rusiyanın Ermənistana silah verməsi həmsədrlik mandatı baxımından yanlışdır”

10:52 "Abdülhey" ikinci dəfə evləndi

10:47 Avropa İttifaqı Türkiyə ilə münasibətlərini müzakirəyə çıxarır –Sammitdə üzvlüklə bağlı hansı qərarlar qəbul olunacaq?

10:42 Azərbaycana keyfiyyətli dərmanların gətirilməsi üçün yeni qaydalar hazırlanır –Nazirlik

10:37 İrana qızıl “atan” məhbus biznesmen Rza Zərraba Amerika zəmanət verib? – Araşdırma

10:32 “Dolların uçot dərəcəsinin artırılması davam etdiriləcək”

10:26 Binəqədidə 75 yaşlı kişi özünü 7-ci mərtəbədən atdı –İntihar

10:22 Dəniz Baykal xəstəxanaya yerləşdirilib

10:17 Kürdlər Kərkükdə İraq ordusu ilə döyüşə girib

10:13 Erməni pilotoloqlar prezidentlərin görüşündən ciddi qərarlar gözləmir



loading...
İşlədiyi reklam şirkətindən qovulub milyon dollarlıq biznes qurdu

Mənfi fikirlərdən xilas oldu
AFFA-nın baş katibi "stoyanka" pulu yığır

AFFA-nın baş katibi Elxan Məmmədovun gözü doymur
Tia.az saytı 8 yaşında

Bu gün Tribuna İnformasiya Agentliyinin (Tia.az) 8 yaşı tamam olur.
“Turan“a qarşı vergi sanksiyası ləğv olundu

Vergilər Nazirliyinin Bakı şəhər Lokal Vergilər Departamenti 2014-2016-cı illər üzrə “Turan” İnformasiya Agentliyinə təyin etdiyi 37 min manat məbləğində əlavə vergi sanksiyasını ləğv edib.
ARXİV

Xəbərlər işıq sürətilə

Sayt haqqında | Əlaqə
MİLLİYOL (©) 2016