Quba Təhsil Şöbəsi hər müəllimdən 100 manat rüşvət tələb edir - İDDİA Beyləqan sakinindən prezidentə müraciət: “Çərkəz Şirinov məni ölümlə hədələyir” Güləşçilərə verməyə pul tapmayan vitse-prezidentin oğlunun lüks həyatı (FOTOLAR) Masallıda Heydər Əliyev Fonduna böhtan atan “sahibkar” kimin adamıdır?
 

Tarix bu sirri hələ kimsəyə açmayıb

Tarix 29.04.16, 13:03

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

Kiçik Qafqazın dağətəyi sahəsində ekstruziv günbəz-dağ olan Göyəzən Qazaxın ən hündür dağı deyil, amma rayonun rəmzidir. Əvvəlcə nənə və babalarımızdan eşitdiyimiz, sonra Səməd Vurğunun uşaqdan tutmuş böyüyə qədər hamının dilinin əzbəri olan "Yadıma düşdü" qoşmasından oxuduğumuz kimi, "göylərə baş çəkmir", amma əzəmətli görünür.

Haqqında müxtəlif rəvayətlər gəzən dağın sirri açılmasa da, şairlər görkəmini tərif edib, rəssamlar tablosunu işləyib, səyyahlar adını tutub, el basa-basa tamaşasına gəliblər. Bu nadir geoloji təbiət abidəsi təbaşir dövründə püskürmüş vulkanın yerində əmələ gəlib. Yer səthindən hündürlüyü 250 metrdir, diametri isə 130 metrdən çoxdur.

Düzənliyə basdırılmış möhtəşəm sütuna bənzəyir, görənləri heyrətə salır. Mərkəzdən 20 km aralıda, Coğaz çayından 2 km solda, Alpoud və Abbasbəyli kəndləri ərazisində yerləşir. Morfoloji xüsusiyyətinə və gözəlliyinə görə, Mon-Pele tacından (Vest-hind adalarından biri olan Martunika adasında) sonra dünyada ikinci dağ sayılır. Yerli sakinlər buranı "dünyanın mərkəzi" hesab edirlər. Ətəyindəki dağdağan ağacı ziyarətgaha çevrilib.

İkinci "Göyəzən" də var

Zirvəsi nisbətən düzənlik olub, geniş meydançanı xatırladır. Burada orta əsrlərə aid yeddi bürclü qala divarları və dördkünc bina qalıqları, həmçinin bir neçə mağara aşkar edilib. Dibində və ətəyində iri və qədim yaşayış yerinin, yeddibürclü qalanın qalıqları görünür. Gövdəsində ilkin insanın məskəni sayılan mağara-otaqlar, yağış suyunu yığmaq üçün anbarlar var.

Üstündə quyu olduğu deyilir, onun vasitəsilə altındakı yeraltı yola enə biliblər. Həmin yolla Coğaz çayının kənarına çıxırmışlar. Ölkənin əksər bölgələrində olduğu kimi, Göyəzən dağının başında da "Koroğlu" qalası var. Hətta, tarixçilər ehtimal edirlər ki, monqollar Azərbaycana ikinci yürüşləri zamanı dağın ətəyində məskən salıblar.

Zirvəsi nisbətən yastıdır. Qədimdə bayramlarda və düşmən təhlükəsi olanda dağın zirvəsində tonqal qalanarmış. Göyəzən istehkamının IX-XII əsrlərə aid keşikçi məntəqəsi olması güman edilir. Dağın orta hissəsindəki "Aydınlıq" deyilən yerdən Tovuza qədər ərazini müşahidə etmək mümkün olub. Yeri gəlmişkən, Tovuz rayonunun Bala Şamlıq kəndində də, şiş qayalardan biri "Göyəzən" adlanır.

Göyü fəth edən

Tədqiqatçı alim Sədnik Paşayevin topladığı əfsanələr kitabında yer alan məşhur əfsanələrdən birində deyilənə görə, dağın arxa hissəsində, sıldırım qayanın ortasında içi qızıl dolu mağara var. 1980-ci illərdə bir erməni alpinist iki dəfə gəlib, mağaraya düşüb, amma əfsanədə sözü keçən qızılları tapmayıb, qayıdıb.

Göyəzən dağının adı IX əsrə aid gürcü mənbələrində "Kavazin" deyə qeyd olunub. Tədqiqatçıların ehtimalına görə, oronim türk dillərindəki "kava" (qaya, sıldırım) və "sın, sin" (dağ beli) komponentlərindən düzəlib, "sıldırımlı dağ beli" deməkdir. Dildən-dilə gəzən söhbətlərdə dağın adını "göz əzən", yəni "göyü fəth edən" kimi yozurlar. Mütəxəsislər hədsiz poetik olduğu üçün bu adın sonradan yerli sakinlər, ya şairlər tərəfindən uydurulduğunu ehtimal edirlər; çünki dağlarımızın heç birinin adı şairanə deyil.

Göyəzən toponimi ilə bağlı müxtəlif rəvayətlər, yozmalar var. Misal üçün, kənd sakinlərinin danışdığı saysız rəvayətlərdən biri belədir ki, guya dağın döşündə düşmənləri bir qadını öldürüblər, ondan sonra adı "kuhi zənan" qalıb. İnsanlar fars dilindən tərcümədə "qadın dağı" mənasını verən söz birləşməsinin sonradan təhrif olunduğunu iddia edirlər.

Adın mənası nədir?

Alpoud kənd sakini, şair Səhlədar Hidayətoğlu bu yozum ilə razı deyil. Deyir ki, türklərin yaşadığı ərazidə dağın adının fars dilində olması heç bir məntiqə sığmır: "Şəxsən mən "kuhi zənan"ı qəbul etmirəm. Türk yaşayan ərazidə dağın adı niyə farsca olmalıdır? Məncə, həqiqətə uyğun deyil. Belə bir versiya da var, deyirlər ki, burada yaşayan aşıqlardan birinin adı "Göy Ozan" olub".

"Dağın ətəyindəki Abbasbəyli kəndində yaşayan bir kişi yazmışdı ki, guya oradan göyə azan verilib, yəni minarə əvəzi istifadə olunub. Fikrimcə, bu da doğru deyil. Ona görə ki, dağın hündürlüyü iki yüz metrdən çoxdur və oradan veriləcək azan əlbəttə ki, eşidilməyəcəkdi. Bu, mümkün deyildi", —deyir Hidayətoğlu.

İxtisasca dilçi olan Səhlədar müəllim uzun zaman bu barədə fikirləşib: "Bir dilçi kimi mənim də bu barədə fikirləşməyə, söz söyləməyə hüququm var. Bizdə bir "özən" sözü var, örüş yerinə deyilir".

"Misal üçün deyirlər, malı ağ özəndə otarma, göy özəndə otar. Dağın şimal tərəfi ilin bütün fəsillərində göy olur, saralmır. Düşünürəm ki, bu variant uyğundur. Hər halda, ümumi qənaətim budur ki, sözün orijinalı təhrif olunub", — həmsöhbətimiz fikriniz yekunlaşdırıb. (sputnik)



Xəbərin oxunma sayı : 7

loading...

Analiz

Önəmli

Son xəbərlər

17 AVQUST 2017

17:55 “Donuz qripi” 600 nəfəri öldürdü

17:45 Ukrayna sərhəd xidməti nə edəcək? – Saakaşvili gəlsə…

17:40 Dolların sabaha olan məzənnəsi

17:33 Azərbaycanlı milyarderin 1,4 milyardlıq hoteli bağlandı

17:23 “Dağlıq Qarabağ məsələsi Rusiyanın xarici siyasət prioritetlərinə aiddir“

17:12 Britaniya Suriyadakı terrorçulara letal silahlar verib?

17:05 “Əsla kasıba ərə getmərəm“

16:50 Sumqayıtda yaşayış binasında yanğın olub, sakinlər təxliyə edilib

16:35 Füzulidə çoban öz qoyunlarını oğurladı

16:30 “Türkiyədə yaxın gələcəkdə güclü zəlzələ olacaq”

16:24 Azərbaycanda oğurlanmış nadir tapıntıların sayı açıqlanıb – Siyahı

16:15 Bu il hansı universitetlər tələbələrini yataqxana ilə təmin edəcək? - Siyahı

15:45 Kəmaləddin Heydərov növbəti dəfə Dünya Taekvondo Federasiyasının vitse-prezidenti təyin edilib

15:40 Neft ölkəsində: ac əhali zooparklardakı heyvanları yeyir

15:31 Azərbaycan əhalisi banklara 6 milyard manatdan çox əmanət qoyub

15:24 Nail Allahverdiyevin törətdiyi qəzanı kim gizlədib?

15:20 Şirvanda qətl törədilib

15:12 Muradla Aslıdan şad xəbər: Evlənirlər

15:05 “Rusiyaya qarşı sanksiyalar Ermənistana da təsir edəcək”

14:50 “Rus ordusunun təhdidlərinə cavab verəcəyik“

14:45 Bakıda evdən 12 min manat pul oğurlandı

14:40 Pullu oxuyan tələbələrə hansı güzəştlər ediləcək?

14:25 Əfqan Muxtarlının həbs müddəti artırıldı

14:20 Azərbaycandakı ən böyük cinayət işi - Prokuror 38 nəfərə 493 il cəza istədi

14:12 Azərbaycanda Qurban bayramı namazının vaxtı açıqlanıb

13:50 Valyuta hərracı başa çatdı – Nəticə

13:45 İntihar edənlərlə bağlı açıqlama – “Onların böyük əksəriyyəti…”

13:25 Ucarda sərnişin avtobusu “KamAZ”a çırpıldı

13:20 “Azərsu” şefinin qardaşı və səfirin qudası: Qorxmaz Hüseynlovla Eldar Həsənovu nə birləşdirir?

13:12 Son 2 ildə nikaha daxil olmaq istəyən 225 nəfərdə QİÇS aşkarlanıb

13:05 “Bəsdirin də, bambılılar...“ - Səidə əsəbiləşdi

12:55 Dənizdə batmış iki gəncin axtarışları davam edir

12:45 Dünyanın aparıcı iki audit şirkəti böyük məbləğdə cərimələnib

12:40 Sabaha olan hava proqnozu

12:34 Əli Həsənovun nəvəsinin işində yenilik: vəkili dəyişdi

12:24 “Baxmağa normal veriliş tapa bilmirəm” – MTRŞ sədri

12:18 “Müəllimlər üçün ixtisasartırma proqramı təşkil ediləcək“

12:05 “Şəhid və məcburi köçkün ailəsi küçədə qalıb”

11:55 Rüfət Aslanlı haqında şok iddia-Bahalı şərab üzərindəki müəmmalı qrif onunla bağlıdır?

11:40 “Qalatasaray” Bakıya gəlir

11:33 “Son illər Azərbaycandan silahlı birləşmələrə qoşulma halı qeydə alınmayıb“

11:25 “İraqın parçalanması region üçün təhlükəli olacaq“

11:20 Qəfil ölüm, sonsuzluq… – Enerji içkilərinin dəhşətli fəsadları

11:12 Bakıda həbsxanada məhkumlar arasında dava baş verib

11:05 Deniz Seki ərə getmək üçün şərtini açıqladı

10:55 Sabun köpüyü kimi şişmiş “ekspert“lər bizim adımızdan istifadə edir

10:40 Koalisiya qüvvələri Rakkanı bombaladı

10:34 Dollar bu gün neçəyədir?

10:30 Trump Məsləhətçilər Şurasını ləğv etdi

10:17 Baş nazir Talassemiya Mərkəzi haqda qərar verdi

10:12 Bakıda 32 yaşlı kişi özünü asaraq intihar edib

16 AVQUST 2017

17:55 Bakıda 14 yaşlı qız itkin düşüb

17:40 UEFA “Qarabağ”ın qazanacağı vəsaiti açıqlayıb

17:33 Məktəbli qızı zorlayanlardan biri məmur oğlu imiş

17:24 Dolların sabaha olan məzənnəsi

17:18 Evlər bahalaşa bilər – deputatdan açıqlama

17:12 Prezident İlham Əliyev 4 milyon manat ayırdı - 3 qəsəbəyə görə

16:50 Ermənistanın baş naziri Kəlbəcərə gəldi: Ermənilər Kəlbəcər suyunun istehsalına başlayırlar

16:33 Prokuror Akif Çovdarova iş istədi- 15 il

16:20 Bulvarda intihar – Qadın özünü dənizə atdı

16:05 “Yeddi min tələbə üçün böyük yataqxana kompleksi inşa olunacaq“

15:50 Londonda hava limanı yaxınlığında partlayış olub

15:40 Şəmkirdə kütləvi dava baş verdi: 2 nəfər bıçaqlandı

15:33 Ermənilər Kəlbəcərdə nəhəng zavodun tikintisinə başladı

15:20 İnsan alveri edən 33 azərbaycanlı qadın

15:12 35 yaşlı azərbaycanlı beynəlxalq axtarışa verildi- Səbəb

14:40 Akif Çovdarov və digərlərinin məhkəməsində prokuror çıxış edir

14:25 Azərbaycanın Mi-17 vertolyotları və gəmiləri İsrail raketləri ilə zərbə endirir

14:20 Daha bir xarici şirkət Azərbaycanı tərk edir

13:50 Ərdoğan İrana gedir

13:40 “İran Suriyada uzaqmənzilli raket istehsalı zavodu tikib“

13:33 Türkiyə Almaniyaya nota göndərdi

13:25 “Əmək haqqı və digər ödənişlər üzrə nağd pul məxarici 75,3% azalıb”

13:20 “Şou-biznesdə nə qədər xanımla sevgili olmusan?“

13:12 “Astan Şahverdiyevə yenə qulaqburması veriləcək”

12:50 Problem Putin deyil, Rusiyadır! – “Rusiya heç zaman demokratik ölkə olmayacaq”

12:45 “Turan”ı bağlaya bilərlər” - Mehman Əliyev danışdı

12:40 Gədəbəydə 14 yaşlı oğlan qətlə yetirilib

12:25 Hava yağışlı olacaq – Proqnoz

12:20 “Turan”ın ofisində axtarış başladı

12:05 Fransa prezidenti Ərdoğana zəng etdi - “Jurnalisti sərbəst buraxın“

11:50 “İstəmədim, kimsə mənə görə...“ - Elgiz Əkbər

11:45 Naxçıvan Avtomobil Zavodunun maşınları satılmır – İstehsal 72% azalıb

11:30 50 illik münaqişə başa çatdı

11:20 Boş qalan plan yerlərinin sayı açıqlandı

11:12 “Fransa şirkətləri Azərbaycan iqtisadiyyatına dəstək göstərməyə hazırdır”

11:05 Azərbaycanda ÜDM istehsalı azalıb- Statistika

10:50 Tubaya zərbə: UNİCEF-dən çıxarılır

10:44 “Ümid edirik ki, Azərbaycan və Ermənistan prezidentləri tezliklə birbaşa danışıqları bərpa edəcəklər”

10:35 “Akkord SDİ Şirkətlər qrupu” ləğv olundu

10:30 Rusiyanın Xəzər donanması həyəcan siqnalı ilə qaldırılıb

10:24 Ağdaşda bələdiyyə sədrinin oğlu qətlə yetirilib

10:17 Azərbaycanda yarım ildə 29 mindən çox insan ölüb

10:12 Zakir Həsənov Azərbaycan tankları ilə Rusiya çöllərini necə fəth etdi...

15 AVQUST 2017

18:16 Prezident sərəncam imzaladı

17:55 Ermənistanda 18 yaşlı əsgər intihar edib

17:45 Dövlət idarələri elektrik enerjisi və qaz istehlakını artırıb

17:40 Naxçıvanın keçmiş daxili işlər nazirinin həbsi barədə xəbər təsdiqini tapmır

17:33 Amerikalı aktrisa Kıvanç Tatlıtuğla filmə çəkilmək istəmədi

17:12 Bu gündən bankların məcburi ehtiyatlarının saxlanma qaydası dəyişir

17:05 Deputat zorlanan məktəbli ilə bağlı müraciət etdi

16:55 İsrail Fələstin İslam Hərəkatının liderini həbs etdi

16:40 Gürcüstanda yeni siyasi təşkilat yarandı

16:33 Azərbaycan Rusiyaya ət və süd məhsulları satacaq

16:25 DİM magistraturalara boş qalan yerlərə müsabiqənin nəticələrini –Açıqladı

16:20 “Müdafiə xərclərinin ixtisarı nəzərdə tutulub” – Putin

16:20 Dovğanın içində kokain: Bakıda oğul atasına sovqat gətirdi

16:05 Venesuela, yoxsa Şimal Koreya? - Təhlil

15:45 “Telekanallarda ədəbi dil normaları bütün səviyyələr üzrə pozulur“

15:20 İran nüvə sazişindən çıxacağı ilə hədələyib

15:12 “Ramil Quliyev barədə 6 il əvvəl dediklərimi təkzib etmirəm“

14:40 Bill Qeytsin nəhəng xeyriyyəsi - 4,6 milyard dollar

14:35 Azərbaycanda doğulan uşaqların 53%-i oğlandır

14:25 “Mən tələsmirəm...” - Səməd Vurğunun şedevri

14:20 Trampın qərarı Çini ciddi şəkildə qayğılandırıb

14:13 Bukmeker kontoru: “Qarabağ” qalib gələcək

14:05 “Onun düşmən əsgəri olmasını niyə yaddan çıxarırırq?” –Deputat

13:25 “6 ayda 7 mindən çox ailə dağılıb“

13:20 Azərbaycanda qızıl hasilatı 3 dəfədən çox artıb

13:13 “660-dan yuxarı bal toplayan 2 nəfər ali məktəbə qəbul olunmayıb”



loading...
Çingiz xanın məzarı niyə tapılmır? (ARAŞDIRMA)

Çingiz xanın qəbrinin izi qalmasın deyə min at torpağın üzərində var-gəl edib
Ədəbiyyat müəlliməsinin şair Həsən Hüseynlə bitməyən sevgi hekayəsi

Kapitalizimin sevgini belə reklama çevirdiyi dövrdə bütün hisslər reklam xarakteri daşıyır. Sosial şəbəkələrdə həsrətdən tutmuş qovuşmağa qədər hər şey reklama çevrilib.
AzTV-nin aparıcısı canlı efirdə çətin vəziyyətə düşdü (VİDEO)

Azərbaycan Televiziyasının canlı efirində aparıcı çətin anlar yaşayıb.
Tanınmış azərbaycanlı jurnalistin karyerası bitdi

Tanınmış jurnalist Kənan Quluzadə jurnalistikadakı fəaliyyətinə son qoyduğunu açıqlayıb.
ARXİV

Xəbərlər işıq sürətilə

Sayt haqqında | Əlaqə
MİLLİYOL (©) 2016