“Bu, Xəzəryanı ölkələrin həyat səviyyəsinin yaxşılaşmasına kömək edəcək” “WhatsApp” “end-to-end” şifrələmə texnologiyasından imtina edəcək Prezident əsgər ölümü ilə bağlı işi nəzarətə götürdü Beyləqan sahibkarları Xasay Əhmədovun oğlundan şikayət edir
 

“Danışıqlara Qazaxıstan, Azərbaycanın ABŞ və onun müttəfiqlərinə qapı açacağı qorxusu ilə qatılmışıq"

Tarix 10.08.18, 15:18

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


“Təsnim” İA


Avqustun 11-12-də Aktau şəhərində (Qazaxıstan), o cümlədən prezident Həsən Ruhani və xarici işlər naziri Məhəmməd Cavad Zərifin iştirakı ilə, Xəzər dənizinin sahilyanı dövlətləri başçıları və XİN rəhbərlərinin toplantısı keçiriləcək. Bu vacib görüşdə Xəzərin hüquqi statusu barədə Konvensiyanın imzalanması nəzərdə tutulur.

İndiyə qədər bu məsələ və onunla bağlı müzakirələrdə fərqli fikirlər səslənib. “Təsnim” əməkdaşı Xəzər dənizi üzrə Beynəlxalq Araşdırmalar İnstitutunun direktoru professor Meysəm Arai Dərunkala ilə bu mövzuda söhbətləşib.

 

Aktauda dövlət başçıları tərəfindən Xəzər dənizinin hüquqi statusu üzrə Yekun Konvensiyanın imzalanması nəzərdə tutulur. Sahilyanı ölkələrin 20 illik dialoqundan sonra onlar nədə razılaşıblar?

İlkin araşdırmalar göstərir ki, mövcud Konvensiya hüquqi olmaqdan daha çox siyasi məhsuldur. Buna görə də, siyasi faktorlarda razılaşmaya nail olmaq üçün də səbəb olmalıdır. Üçüncü faktor (Qərb və ABŞ), yəqin ki, sahilyanı ölkələrin Konvensiyanı qaçaraq imzalamasına ciddi təsir göstərib. Bu regionda ABŞ-ın təzyiqinə məruz qalan iki ölkə var – İran və Rusiya. Qazaxıstan, Türkmənistan və Azərbaycan Konvensiyadan özləri üçün iqtisadi faydaları təmin etməyə çox ümidlidirlər. Digər tərəfdən, ABŞ və NATO-nun bu bölgəyə giriş qorxusu mövcuddur. Buna görə də, Qazaxıstan, Türkmənistan və Azərbaycan İran və Rusiya üçün yaranmış şərait və böhranlardan maksimum istifadə edirlər.

Konvensiyanın imzalanması sahilyanı ölkələr arasında Xəzər dənizinin hüquqi aspektləri ilə bağlı mübahisələrin sona çatması deməkdirmi? Yoxsa bu sahədə ölkələr arasında ikitərəfli və çoxtərəfli fərqlər qalacaq?

Xeyr, təbii ki, qonşu ölkələrin gələcək sərhədlərlə əlaqədar bir-birini məhdudlaşdırmaq prosesi davam edəcək. Digər tərəfdən, müqavilə hüquqi münasibətlərin və öhdəliklərin və son nəticədə, fikir ayrılıqlarının başlanğıcıdır. Bununla yanaşı, bu Konvensiyada xüsusilə icra mexanizmləri sahəsində hər iki tərəf üçün çətinliklər yaradan bir sıra texniki səhvlər var.

Əlavə olaraq qeyd etmək lazımdır ki, görünür, bəzi tərəflər Konvensiyada nəzərdə tutulan müddəaların ölçüləri və təsirləri barədə məlumatsızdırlar. Onlar bu razılaşmaların nəticəsinin xəritədə necə əks olunduğunu bilmirlər. Bu, gələcəkdə xalqları qarşısında cavab vermələri ilə nəticələnəcək və ya xalqın tənqidini qəbul etdikləri halda, müqaviləni şübhəyə almalı olacaqlar. Bu, bir çox sərhəd müqavilələri ilə bağlı hallarda baş verib və bunun ən bariz nümunəsi Əlcəzairdə keçirilən danışıqlarda İran və İraq arasında sərhəd ixtilafıdır.

Konvensiyanın mühüm sahələrindən biri xüsusilə tranzit və enerji sahəsində inqilabi olduğu deyilən iqtisadi məsələlərdir.

Bu məsələ bir qədər şişirdilmiş görünür. Biz hazırda hansı texniki, kəmiyyət və keyfiyyət baxımından ticarətin inkişafına mane olan hansı məhdudiyyətlərin mövcud olduğunu bilməliyik. Hazırlanmış prosedurlara əsasən, Xəzəryanı ölkələr üçün heç bir məhdudiyyət yoxdur. Əslində, əsas problem – Konvensiyanın imzalanmasından sonra da aradan qalxmayacaq xarici dünya ilə əlaqədir. Çünki xarici dünya ilə əlaqə üçün Volqa çayı və daha sonra belə bir məhdudiyyəti aradan qaldırmayan Volqa-Dan kanalı ilə keçid-çıxış olmalıdır.

Gələcək zirvə üçün nəzərdə tutulan çərçivələrdən biri də terrorla mübarizədir və bu mövzuda sənəddə qeyri-müəyyənlik olacağı ehtimalı var. Sənədin imzalanmasına qədər Xəzər dənizi hövzəsində terror təhdidləri varmı?

Orta Asiya ölkələrinin ümumi yoxsulluğu və ətaləti. Belə bir vəziyyətdə bu bölgənin xalqları terror şəbəkələrinə cəlb olunur. Digər tərəfdən, narkotik maddələr ticarəti və marginal sahilyanı ölkələrə qarşı təhlükəsizlik təhdidi gündən-günə artmaqdadır. Görünür, ölkələrin daxili vəziyyəti və faktorları, habelə Qərb məxfi xidmətlərinin fəaliyyəti bu cür cinayətlərin aşkarlanmasını çətinləşdirir. Buna görə də, ölkələrin qarşılaşdığı təhdidləri müəyyənləşdirmək və həll etmək üçün əməkdaşlıq, səmərəli səylər göstərilməlidir. Əlbəttə, icbari mexanizm və ya daimi bir quruluş olmadan, bu məqsədə davamlı olaraq yetişmək çətindir.

Bəzi analitiklərin fikrincə, cari dövr İran İslam Respublikasının Xəzərin hüquqi statusu üzrə Konvensiyanı müzakirə etmə və razılaşması üçün münasib deyil. Əvvəllər də deyirdiniz ki, bu sazişlə razılaşmaq olmaz. Bunun səbəbi nədir? İndi İran İslam Respublikası üçün hansı nəticələr olacaq?

Konvensiyanın imzalanmasına qarşı çıxma ikilidir. Birincisi, siyasi (beynəlxalq və yerli). Hamımız bilirik ki, ABŞ-ın düşmən hərəkətləri səbəbindən İran yaxşı vəziyyətdə deyil. Digər tərəfdən, ərəb ölkələri və Türkiyə, hətta İsrail, habelə avropalılar da müxtəlif spreylərlə qonşu ölkələrdən İranı təhdid edirlər. Bu, müzakirəyə qoşulmamıza maneə törədib. Danışıqlar masası arxasında Qazaxıstan, Türkmənistan və Azərbaycanın ABŞ və onun müttəfiqlərinə qapı açacağı qorxusu ilə oturduq. Hüquqşünas təbirilə, bu şərtlər müzakirə masasında oturmaq üçün əlverişli deyil.

Digər tərəfdən, İranın və İran xalqının mental və siyasi yönləri belə bir təşəbbüsə hazır deyil. Paniranist, qeyri-texnokrat düşüncələr, siyasi təzadlar müqavilə imzalayanların cavab verməli olduğu amillər arasındadır. Fikrimizcə, İranın siyasi icmasını beynəlxalq dəniz qaydaları və standartlara uyğun kökləndirilməsi üçün ən azı 20-30 il vaxt tələb olunur.

Hüquqi və texniki nöqteyi-nəzərdən Konvensiyanın bəzi maddələrinə və orada olan bəzi müddəalarla bağlı ciddi tənqidlər var. Bu, siyasi və media müzakirələri üçün nəzərdə tutulmayan məsələlərdir.

Hüquqi və texniki ekspertlərimizin fikirlərinə hörmət İran tərəfinin milli maraqlarını daha qənaətbəxş təmin edə bilər. Hazırkı Konvensiyanın tənqidinə isə sərhədləri məhdudlaşdırma düsturları, xarici hərbi gəmilərin keçidinin istisna edilməsinə istinadın yoxluğu, balıqçılıq zonası üçün 10 millik genişliyin müəyyən olunması, müstəsna iqtisadi zonanın qeyri-müəyyənliyi, ədalət amilləri və prinsipinin nəzərə alınmaması, adaların prosesə daxil edilməsi və s. daxildir.

MilliYol.Az



Xəbərin oxunma sayı : 160

loading...

Analiz

Önəmli

Son xəbərlər

16 AVQUST 2018

23:50 Tərtərdə itkin düşmüş 17 yaşlı qız Bakıda tapıldı

23:31 İranda evlilik yaşı dəyişdirilir

22:40 Nyu-Yorkda BMT-nin binasının qarşısına onlarla yanğınsöndürən briqadası gəlib

22:11 Moskva və Yerevan ikitərəfli münasibətləri müzakirə ediblər

21:15 Avtobus sürücüsü sükan arxasında infarkt keçirdi

20:47 Fransadan Türkiyəyə dəstək gəldi

20:22 DİM jurnalistlərə müraciət edib

19:50 İsveçrə Məhkəməsi: Gülnarə Kərimovanın 800 milyon dolları Özbəkistana qaytarılacaq

19:29 Qaradağda yol tikintisinə 11,6 milyon manat ayrılıb

18:36 Yalçın Rzazadə çətin durumda - Səhhəti ağırlaşıb

18:00 Məleykə Abbaszadə: “Ali məktəblərə plan yerlərindən 88,73 faizi dolub”

17:53 Avqustun 17-nə manatın məzənnəsi

17:45 Əsəd rejimi PKK ilə anlaşa bilmir: kürdlər muxtariyyat istəyir

17:38 Sahil Babayev özünün təyin etdiyi Heybət İmanovu neytrallaşdırıb - Səbəb?

17:30 Ərdoğan Makronla telefonda nələri müzakirə etdi?

17:21 Ayna Sultanova parkının təmir pulu yeyilib, şirkət isə yoxa çıxıb

17:13 “Əgər Qərbin yanında olmaq istəyirsənsə, onda Qərbdən kömək istə” – Rusiyadan Paşinyana ultimatum

17:10 “Broker Əbülfəz” Avropada “qanuniləşib” və ...

17:05 Bakıda keçiriləcək cüdo üzrə dünya çempionatının biletləri satışa çıxarılıb

16:59 Jirinovski: “Qarabağ bizim ümumi torpağımızdır“

16:52 Avqust ayı üzrə pensiyalar hesablara köçürülüb

16:46 Robert Köçəryan məhkəmədə Surət Hüseynovun qiyamından danışdı

16:39 Polislər tanınmış iş adamını saxlayıb - Fotolar

15 AVQUST 2018

23:40 Qətərdən Türkiyəyə 15 milyardlıq dəstək

23:10 Müsəlman qadın ABŞ-da Konqresə ilkin seçkilərin qalibi oldu

22:38 Ayrılığa 2 ay dözdülər

22:12 Güclü leysan tütün plantasiyalarına ciddi zərər vurmayıb

21:52 Bakıda kütləvi intihara cəhd: 4 nəfər özünü öldürmək istədi

21:38 Azərbaycan döyüşçüsü Zabit Səmədov sabah növbəti rəqibi ilə görüşəcək

21:12 Britaniyalılar Türkiyəyə axışır

19:59 Ermənistanda yüksək rütbəli hərbçi işdən qovuldu

19:40 “Bəzi təhsil müəssisələrində işə gəlməyən əməkdaşlara maaş ödənilir” – Nazirlik

19:28 Magistraturaya qəbul planının 25 faizi boş qaldı

18:20 Qətər əmiri də təcili Ankaraya gəlir – Türkiyəyə dəstək

18:00 Bakı-Tbilisi uçuşları bərpa edilir

17:54 Türkiyədə ABŞ siqaretlərinə boykot çağırışı

17:48 Lənkəranda 23 yaşlı qadın bıçaqlanıb

17:42 Mehman Hüseynov şərti azadlığa buraxılmasını istəyir

17:38 Bakı-Quba yolunda təmir işləri aparılacaq

17:33 Azərbaycanlı model dünyanın “Ən seksual qadını“ siyahısında

17:29 Avropa Super Kubokunun qalibi müəyyənləşir

17:23 Murad Aslıya evlənmə təklifi edib

17:19 Türkiyədə daha bir azərbaycanlı uşaq öldü

17:14 Az yatmağın yeni təhlükəsi açıqlandı

17:10 Rusiyada 6 yaşlı uşağı ildırım vurub

17:03 Kərim: “6 il övlad həsrəti ilə qaldım“

16:58 Oğurladığı maşınla qəza törətdi

16:52 Baxçalıdan Trampa: “Baş verənlər əxlaqsızlıqdır“

16:47 5 yaşlı uşaqlar üçün sənəd qəbulu başladı

16:41 Xələf Xələfov: “Xəzər konvensiyası ölkəmizin maraqlarına tam cavab verir“

16:35 İmişli sakini suda boğulub

16:30 Goranboyda yol qəzası: 2 yaralı

16:26 “Həyat yoldaşım olacaq kişiylə qarşılaşmamışam“

16:22 Rusiyada azərbaycanlı iş adamı öldürülüb

16:17 İmişlidə 28 yaşlı gənc bıçaqla özünə xəsarət yetirib

16:12 Magistraturaya qəbul planının 25 faizi boş qaldı

16:06 Yevlaxda yol qəzası: 3 yaralı

16:01 Türkiyə ABŞ-ı məhkəməyə verəcək

15:56 Türkiyə, Rusiya və İran prezidentləri Tehranda görüşəcək

15:51 Zəvvarlarımızın yeni qrupu yola düşdü

15:47 Bakıda avtobus azyaşlını vurub öldürüb

15:43 Şamaxıda torpaq sürüşməsi baş verib

15:39 Türkiyə amerikalı rahiblə bağlı qərar verdi

15:34 NATO generalı: “Rusiya ilə müharibə Avropa üçün faciə olacaq“

15:30 Sumqayıtda əxlaqsız yuvasına qəfil basqın - Video

15:26 Dünyada 815 milyon insan aclıqdan əziyyət çəkir

15:22 Fazil Mustafa: “Trampın istədiyi neftdir, tabeçilikdir“

15:17 Azərbaycan daha beş ölkədə Ticarət Evi açacaq

15:10 “Səməd dedi ki, Sevda yaşlanıb, cavan adam istəyirəm“

15:06 Türkiyə Ordusu PKK liderlərindən ikisini məhv etdi

15:02 Şəmkirdə 1 nəfər güllələndi

14:57 Yaponiyada vulkan təhlükəsi: əhali evakuasiya edilir

14:53 Azərbaycanda daha bir kəndə təbii qaz verilib

14:49 Manaf Ağayev: “Bəxtəvərçilik verirlər“

14:42 Paşinyana beynəlxalq təşkilatda vəzifə verildi

14:37 Cənubi Koreyadan Şimala birlik çağırışı

14:33 “İnterfax-Energy“: Türk lirəsinin zəifləməsi SOCAR-a yeni imkanlar açır

14:28 Gürcüstanda ikili vətəndaşlıq qüvvəyə minib

14:22 Əfqanıstanda 2 partlayış: 10 ölü

14:17 Bakıda evdən pul və qızıl-zinət əşyaları oğurlanıb

14:13 Bakaləndə itkin düşən kişinin meyiti tapıldı

14:08 Türkiyə mediası ABŞ-a meydan oxudu

14:02 Generala rəsmi ittiham elan olundu

13:56 Mərkəzi Bankdan 200 manatlıqlarla bağlı çıqlama

13:56 Hacı Nuran Həcc ziyarətinə getdi

13:49 Moldova MDB Elektrik Enerjisi Şurasından çıxır

13:45 Qazlı içkilərin orqanizmə zərərləri

13:41 Qətər əmiri Türkiyəyə gələcək

13:32 Maşından zibil atanlar cərimələnəcək

13:27 Gəncədə kafe yanıb

13:13 İbtidai Sinif Müəllimlərinin 1-ci Təhsil Forumu keçiriləcək

13:08 QMİ: Qurban ətinin satılması haramdır

13:03 Mumiyada öldürücü parazitlər tapıldı

12:54 Yunan nazirdən Türkiyə açıqlaması

12:49 Trampa qarşı narazılıq artır

12:45 Türkiyədə dollar 6 lirədən aşağı düşüb

12:41 Hindistanın Rusiyada yeni səfiri təyin edilib

12:38 Bitkoin 6 min dollaradək ucuzlaşıb

12:33 Bəzi xəstəxanalarda yeyinti faktı aşkarlandı

12:27 Lionel Messi Argentina millisindəki karyerasını dondurub

12:21 Ərdoğan Amerika nəşrində yazır

12:16 Türkiyədə maliyyə böhranı - Təhlil

12:13 Milli Parkı çirkləndirən şəxs cərimələndi

12:07 Polis Rihannanın evini mühasirəyə aldı

12:02 İntihar edəcəyini deyən jurnalist xəstəxanaya yerləşdirildi

11:56 İtaliyada ölənlərin sayı 38 nəfərə çatıb

11:50 Bakı şəhər Baş Gömrük İdarəsində sahibkarların malları hara yoxa çıxır?

11:45 Bakıda 19 yeni piyada keçidi tikiləcək

11:39 Zaur Hüseynov Bakı metrosunu necə məhv etdi?

11:34 Azərbaycanda balıqartırma zavodu yenidən qurulur

11:27 Deputat: “Arağa pul xərcləmək olar, Həccə yox?”

11:23 Tramp köməkçisini məhkəməyə verdi

11:18 Dünyanın ən yaxşı universitetlərinin siyahısı açıqlandı

11:11 Pentaqonun mətbuat katibinə qarşı istintaq başladı

11:07 Çempionlar Liqasında “play-off“ cütləri müəyyənləşdi

11:02 Azərbaycan UEFA reytinqində yüksəldi

10:55 Prezidentə sui-qəsddə şübhəli bilinən 2 hərbçi saxlanıldı

10:47 Əfqanıstanda növbəti terror: 44 ölü

10:43 Putin Kim Çen Inla görüşə razılaşdı

10:39 Yeni seçilən deputatı oğurladılar



loading...
“Elçibəy gənclərin gözü ilə” mövzusunda tədbir keçirilib

“Əbülfəz Elçibəy-80” İctimai Təşkilat Komitəsi “Elçibəy Gənclərin gözü ilə” mövzusunda tədbir keçirib
Bu insanlar ölülərlə əlaqəyə girirlər və... - Tanınmış şaman hər şeyi açdı

Sosioloq, türkoloq, araşdırmaçı, TÜRKSOY-un üzvi, "Şaman. Təbiət qüvvələri oyananda" kitabının müəllifi, əslən xakas türklərindən olan və tanınmış şaman Timur Davletovun Publika.az-a müsahibəsi
ARXİV

Xəbərlər işıq sürətilə

Sayt haqqında | Əlaqə
MİLLİYOL (©) 2016