Beyləqan pambıqçıları pulunu ala bilmir - İnam Kərimova müraciət Beyləqanın icra başçısı 40 yaşında ali məktəb bitirib, necə professor oldu? Kürdəmirin icra başçısı fəhlələrin pulunu niyə vermir? Neftçalanın Qoltuq kəndində nə baş verir: otlaq sahələri niyə şumlanır? (FOTOLAR)
 

Neftin bahalaşmasında Tramp və Qüds izləri: qiymətlər 100 dollara çatacaqmı?

Tarix 15.05.18, 15:59

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


İran neftinə embarqo daha çox Rusiya və Səudiyyə Ərəbistanının maraqlarına cavab verir


Birjalarda neftin qiyməti 78 dolları keçib və bu qiymət sonuncu dəfə 2014-cü ilin noyabrın sonunda müşahidə olunub. Bu, "qara qızıl"ın qiymətlərinin 3,5 illik maksimuma çatması deməkdir. Adətən belə hallarda səbəbləri axtarmaq müəyyən dərəcədə çətin olur. Çünki neft bazarında qiymətlərə təsir edən amillər olduqca çoxdur, lakin indiki halda səbəblər sırf geosiyasi amillərlə bağlıdır.
 
Beləliklə, son 10-12 gün ərzində iki ciddi hadisə baş verib ki, onların hər ikisi neftin bahalaşmasına səbəb olub. Qiymətlərin dinamikası da bunu əks etdirir. Bu nəticədir, səbəblər isə başqadır.
 
İlk və ən əsas səbəb ABŞ prezidenti Donald Trampın İranla nüvə razılaşmasına dair sazişdən çıxmasını göstərmək olar. Həmin proqram 2015-ci ildə, uzunmüddətli və son dərəcədə çətin keçən danışıqlardan sonra imzalanıb. Obama administrasiyası dövründə ABŞ altıtərəfli sazişə imza atmışdı, proqrama əsasən İran nüvə proqramından imtina edir, ABŞ və digər Qərb ölkələri bunun əvəzinə İrana qarşı sanksiyaları aradan qaldırır və ya əhəmiyyətli dərəcədə yumşaldır. Nəticədə, İran nefti yenidən dünya bazarına maneəsiz çıxmağa başlayıb. Tramp isə Obamadan fərqli mövqedədir, Vaşinqtonun bu razılaşmaya imza atmasını pisləyirdi və bu məsələni hətta seçkiqabağı proqramının əsas istiqamətlərindən biri elan etmişdi. Bu baxımdan ABŞ-ın sazişdən çıxması yalnız vaxt məsələsi idi.
 
ABŞ-ın son addımından sonra bazar iştirakçıları İrana qarşı yeni sanksiyaların tətbiqindən ehtiyatlanır. Bu, avtomatik olaraq bazarda təklifin azalması, qiymətlərin artması deməkdir. İran neftinə qarşı embarqo tətbiq olunsa, bazardakı boşluğu tutmağa əsas namizədlər Səudiyyə Ərəbistanı və Rusiyadır. Yəni söhbət ondan gedir ki, əgər bu baş versə, Səudiyyə Ərəbistanı və Rusiya hasilatı artıracaq.
 
Məsələyə bir də daha geniş prizmadan baxaq. Belə ki, son il yarım ərzində neft bazarında yaradılmış qiymət sabitliyində ən böyük rolu OPEC+ adlanan proqram oynayıb. Həmin proqram çərçivəsində OPEC üzvləri + OPEC-ə daxil olmayan əksər neft ixracatçıları hasilatı müəyyən edilmiş səviyyədə dondurublar. Əgər İrana qarşı sanksiyalar bərpa olunsa, Səudiyyə Ərəbistanı və Rusiya bazarı ələ keçirmək üçün Rusiya hasilatını artıracaq, OPEC+ proqramının digər üzvləri də prosesdən kənarda qalmayacaqlar. Faktiki olaraq, belə olan halda saziş qüvvədən düşmüş sayıla və neft bazarında çaxnaşma yarana bilər. Bu məsələyə biz bir daha qayıdacağıq.
 
İkinci səbəb daha xronikaldır və ola bilsin ki, onun təsiri həm birincidən daha zəif, həm də qısamüddətlidir. Belə ki, ABŞ İsraildəki səfirliyini Tel-Avivdən Qüdsə köçürüb. Qüdsdə ABŞ səfirliyinin açılması fələstinlərlə İsrail ordusu ilə toqquşmalara gətirib çıxarıb ki, nəticədə onlarla fələstinli öldürülüb. Dərhal regionun və dünyanın ölkələrdə reaksiya verərək ABŞ-ın səfirliyi Qüdsə köçürməsini, İsrailin isə fələstinlilərə qarşı güc tətbiq etməsini pisləyiblər. Lakin fakt faktlığında qalır və həmin hadisənin neft bazarına dolayı olsa da təsiri mövcuddur. Həmişəki kimi Yaxın Şərqdə nisbətən ciddi hadisələr neft bazarına təsir edir, çünki həmin region qeosiyasi baxımından sönməyən alova bənzəyir. Əksər neft ixracatçıları həmin regionda yerləşir və bölgədə ciddi siyasi-hərbi qarşıdurma yaranan kimi neft bazarı iştirakçıları və əsasən də neft fyuçersləri üzrə treyderlər müvafiq qərarlar qəbul edirlər. İndiki halda hamı həmin regiondan neft tədarükündə çətinliklər olacağını ehtimal edir və və nəticədə qiymətləri artması baş verir.
 
Beləliklə, ilk növbədə İranla yaranmış vəziyyətə, sanksiyaların bərpası ehtimallara əsaslanaraq bəzi analitiklər neftin qiymətinin yaxın zamanda hətta 100 dollara çatmasını proqnozlaşdırırlar. İlk baxışdan bu proqnozlar tam əsaslı görünür, lakin burada bir məqam da var. Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, İran neftinin yerini dünya bazarında tutmaq istəyənlərin sayı az deyil, bunlar ilk növbədə Rusiya və Səudiyyə Ərəbistanıdır. Əgər İran nefti sanksiyalar altına düşsə, OPEC+ sazişi çərçivəsində qəbul edilmiş kvotalar digər üzv ölkələr tərəfindən təmin edilə bilər. Sual olunur, kvotanı doldurmağa ilk olaraq hansı ölkə nail olacaq? Bu cavab gözləyən, üstəlik OPEC+ sazişinin dağıdacaq  sualdır. Yəni neft bazarında tarazlığı saxlamaq üçün İranın payı OPEC+ sazişin üzvləri arasında mütənasib şəkildə bölünəcəksə, ciddi heç nə baş verməz. Lakin bu ideal variantdır, reallıqda isə  sərbəstləşmiş hasilat gücləri arasında mübahisələr yaranacaq. Nəticədə, əks reaksiya başlaya bilər və OPEC+ sazişinin üzvləri hasilatı yenidən artırmağa başlayacaq.
 
Əlbəttə ki, bu yalnız nəzəri ehtimallardır, amma hazırda neftin qiyməti barədə danışarkən yalnız İrana qarşı sanksiyaların bərpası nəticəsində neft bazarında təklifin azalmasını qeyd etmək düzgün olmaz. Unutmaq olmaz ki, hazırda neft bazarında sabitlik məhz OPEC+ sazişin hesabına bərqərar olub. OPEC və digər neft ixrac edən ölkələr dəfələrlə bəyan ediblər ki, hazırda neftin ədalətli qiyməti 60-70 dollardır,qiymət 100 dollara istiqamətlənsə, OPEC+ sazişi əhəmiyyətini itir, çünki onun məqsədi neftin bahalaşmasına nail olmaq yox, ucuzlaşmasına imkan verməməkdir. ABŞ-ın atdığı addımlara görə neftin bahalaşması davam etsə və qiymətlərin yüksək səviyyədə sabitləşməsi ehtimalı yaransa, neft ixrac edən ölkələr hasilatı artıra bilər. Hətta əgər hasilatın artması nəzarətsiz xarakteri alsa belə, təklif tez bir zamanda tələbatı üstələyəcək və nəticədə gözlənilən bahalaşma əvəzinə ucuzlaşma baş verə bilər. Göründüyü kimi, yaranmış vəziyyətin səbəbləri məlum, nəticələri isə sual altındadır.(lent.az)



Xəbərin oxunma sayı : 514

loading...

Analiz

Önəmli

Son xəbərlər

20 İYUL 2018

23:59 Tələbələrin köçürülməsi ilə bağlı sənəd qəbulu başa çatdı

23:47 Adnan Oktarın İsrailə necə casusluq etdiyi bəlli oldu

23:31 İsrail aviasiyası və tankları Qəzzaya zərbə endirdi

23:15 Bakıda yolu çökdürən zirzəmi sökülür - Video

22:53 Paşinyan: “Ermənistandakı korrupsiyanın həcmindən şoka düşmüşəm”

22:40 Şəkidə qəssablar tətil etdi – Yeni qaydalara etiraz edirlər

22:28 İlham Əliyevin Fransaya səfəri başa çatdı

22:14 İranın neft anbarında partlayış: ölənlər var

21:57 “Kamran Quliyev niyə istefa vermir?” - Aqil Abbas

21:44 Nazpəri dilə gəldi: “Sürücü, rəqqas yox, aşıq qızıyam”

21:30 Emmanuel Makronun adından Azərbaycan prezidentinin şərəfinə nahar verilib - Video

21:12 ABŞ Çindən gələn bütün mallara gömrük rüsumu tətbiq edə bilər

20:51 700 bal toplayan abituriyent: “Bir saata bütün sualları cavablandırdım”

20:39 Erməni çağırışçılar kütləvi dava saldılar

20:27 IV ixtisas qrup üzrə 700 bal toplayan gəncin FOTOsu

20:13 Bakıda ərəblərdən daha bir biabırçılıq – Video

19:57 Gürcüstanda fövqəladə hallar xidmətinin rəhbəri istefa verib

19:45 “BakuBus” avtobusları niyə gecikir?

19:31 Bakıda MDB Daxili İşlər Nazirləri Şurasının iclası keçirilib

19:15 Bakıda bağ sahəsində ağaclar yandı

18:51 Almaniyada piyadalara bıçaqla hücum edilib: 14 yaralı

18:39 Prezident kralı təbrik etdi

18:21 Taliblər əfqan polisinə hücum etdi: 12 ölü

18:09 Bu il müəllim işləmək üçün qeydiyyatdan keçən namizədlərin sayı 50 mindən çox olub

17:55 Saatlıda 54 yaşlı kişinin meyiti aşkarlanıb

17:48 Nazir: “Təhsil sistemində hər il 3-5% yenilənməyə nail olunur“

17:44 Rihanna milyarder sevgilisindən ayrıldı

17:36 “51 azərbaycanlı Almaniyadan Azərbaycana deportasiya edilib”

17:32 Bu il “BakuBus” 85 sürücünü işdən azad edib

17:27 OPEC+ platforması əsasında yeni təşkilat fəaliyyyətə başlaya bilər

17:22 I və IV ixtisas qruplarının imtahan nəticələri açıqlanıb

17:17 Beş Xəzəryanı ölkə Xəzər dənizi ilə bağlı protokol imzalayıb

17:13 Dolların iyulun 23-nə olan məzənnəsi

17:13 İtaliyalı nazir bank dələduzluğunda ittiham olunur

17:09 Sabiq Cənubi Koreya prezidentinə əlavə 8 il həbs cəzası verildi

17:05 Türkiyə və Hollandiya münasibətləri normallaşdırmaq barədə qərar qəbul edib

16:55 Ronaldu “Real Madrid”i İspaniyadakı yüksək vergi dərəcələrinə görə tərk edib

16:47 İstirahət günlərinin hava proqnozu açıqlanıb

16:40 “ABŞ “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsinə güclü dəstəyini davam etdirəcək“

16:35 Paşinyan ABŞ-a gedəcək

16:27 Prezident İlham Əliyev Fransa prezidenti ilə görüşüb

16:23 Paşinyan Qarabağda müharibə riski haqda: “Rusiya imkan verməz“

16:16 Qazaxstanda Olimpiya çempionu qətlə yetirildi

16:12 Səmranın açıq-saçıq səhnələrlə dolu olan klipi

15:47 “Çevriliş cəhdinə aid çox önəmli dəlillər əldə etmişik“

15:42 Bakıda ağır qəza: ölən var

15:37 Azərbaycan komandası stolüstü tennis üzrə Avropa çempoionatının qalibi oldu

15:32 DESFA-nın səhmlərinin 66%-i 535 mln. avroya satılıb

15:26 General Qasim Süleymaninin həyata keçirəcəyi qanuni hərbi çevriliş

15:22 AzTV sədrini öldürməyə cəhddə təqsirləndirilən şəxslərə hökm oxunub, bir nəfər azadlığa buraxılıb

15:17 Putinlə Trampın görüşməyi üçün 4 milyon dollar xərclənib

15:09 Skripal ailəsini zəhərləyənlər Britaniyanı tərk edib

15:05 Prezident Sercio Mattarellanın Azərbaycana səfəri İtaliya mətbuatının geniş diqqət mərkəzindədir

14:55 Azərbaycan prezidenti Fransa Milli Assambleyasının sədri ilə görüşüb

14:47 Tanzaniyadan Azərbaycana məhsul idxalı 91 faiz azalıb –Statistika

14:42 “WhatsApp”, “Facebook” və “Telegram” ən təhlükəli əlavələr siyahısına daxil olub –Reytinq

14:27 “Ukrayna dairəsi“ndə nəqliyyatın hərəkəti bərpa olunub

14:22 «Rusiyalılar Putin-Tramp danışıqlarını gizlicə yaza bilərlər» – ABŞ kəşfiyyatnın başçısı

14:17 Murakamidən ingiliscə yeni roman gəlir

14:13 “MTN işi“ndə zərərçəkən iş adamı həbs edilib - O, 5 nəfəri biznes qurmaq adı ilə aldadıb

14:05 “Azeri Light”ın bir bareli 74,64 dollara satılır

13:55 Məhkəmə AXCP-nin gənc üzvünü azadlığa buraxmadı –“Tam islah olunmayıb”

13:47 “Heç bir ABŞ prezidenti Rusiyaya qarşı mənim qədər sərt olmayıb”

13:38 Mənsimovun gəmilərində etirazlar başladı

13:33 Moskva-Bakı mikroavtobusu qəzaya uğrayıb, 8 nəfər xəsarət alıb

13:27 “İşğal olunmuş ərazilərimizdə qanunsuz fəaliyyət göstərən 177 hüquqi şəxs aşkarlanıb”

13:22 Hava gəmilərində istifadə edilən cihazları Azərbaycandan çıxaranlar tutuldu

13:17 Türkiyə Zap, Avaşin və Xakurkda əməliyyatlara başladı

13:13 Avropa Birliyi Ermənistan üçün “Marşal planı” hazırlayır

13:09 Peşə təhsili və təliminin inkişafına dair strateji yol xəritəsi üzrə tədbirlərin 8%-i icra edilməyib

13:05 Yaponiyada yağan yağışlar 217 nəfəri öldürdü

12:34 Sabaha olan hava proqnozu açıqlanıb

12:30 Məşhur kanal rəhbəri qızına təcavüz edibmiş

12:26 MDB ölkələrinin DİN rəhbərləri Azərbaycanın 1-ci vitse-prezidenti ilə görüşüblər

12:22 “Dünya təhlükəsizliyinə təhdidlərin forma və üsulları daha mürəkkəb, təhlükəli xarakter alır”

12:13 “Rusiya iqtisadiyyatı 2060-cı ilədək böhrandan çıxmayacaq” – Təhlil

12:09 YAP qərargahında jurnalistlərlə görüş keçirilib

12:07 Beyləqan pambıqçıları pulunu ala bilmir - İnam Kərimova müraciət

12:05 51 azərbaycanlı məcburi qaydada Almaniyadan deportasiya edilib

11:50 Koçaryan iyulun 26-da dindiriləcək

11:42 “Azərbaycan dövləti gənclərə güvənir“

11:38 “İndi hər kəs sosial şəbəkə vasitəsilə mətbuatın bir hissəsinə çevrilib”

11:34 “Avropalı müttəfiqlərini başa düşmək üçün Tramp müdrik olmalıdır"

11:30 “Səba” istehlakçılara müraciət edib

11:22 İlham Əliyevin Parisdə “Rothschild and Co” şirkətinin vitse-prezidenti ilə də görüşüb

11:17 Ərzaq tədarükü ilə bağlı 850 müəssisə və təşkilatla satınalma müqaviləsi imzalanıb –Açıqlama

11:12 “Bozbash pictures” vida etdi

11:05 Əsəd Hələbi Ankaranın nəzarətinə verir – Şok iddia

10:55 Bakıda parkdan 72 ədəd fəvvarə stəkanı oğurlanıb

10:46 Prezident İlham Əliyev Parisdə “Thales International” şirkətinin baş vitse-prezidenti ilə görüşüb

10:42 Bakıda 3 yaşlı uşağın 6-cı mərtəbədən düşərək ölməsinə görə cinayət işi başlanıb

10:37 “Şəhəri bilməyənlər torpağı bölüşdürüb satdılar”

10:33 Yaxşı alver üçün supermarketlərə nə vacibdir?

10:22 Sahibkarlar Zakir Fərəcovdan şikayətçidir – “Dedi ki, sənin nəslində bir kişi yoxdur…”

10:17 Futbolumuzda nə baş verir? - Oliqarxlar klubların pullarını azaldıblar

10:13 Bakıda mikroavtobus yük maşınına çırpıldı - 10-dan çox yaralı var

10:09 Bu günə olan məzənnələr – RƏSMİ

10:05 Bakının Baş planını amerikalılar cızacaq

19 İYUL 2018

23:59 İyulun 21-dən Bakıda daha iki marşrut xətti fəaliyyətə başlayacaq

23:47 Mövlud Çavuşoğlu Azərbaycana gəlir

23:32 Ərəblər Bakıda niyə ölür: spirtli içki, ya “Viaqra”?

23:15 Əmlak bazarında son vəziyyət - Video

22:53 Kanadada fövqəladə vəziyyət elan edildi

22:40 Bakıda çökən yolun altında ikimərtəbəli tikili tapılıb - Fotolar

22:27 İlham Əliyev “Naval” qrupunun sədri və baş direktoru ilə görüşüb

22:11 ABŞ-da hərbi bazada partlayış olub, xəsarət alanlar var

21:55 Qubada iki il əvvəl törədilmiş cinayətin üstü açılıb

21:40 Nazpəridən etiraf: “Fəlsəfə doktoru deyiləm”

21:29 İlham Əliyev Fransa Beynəlxalq Əlaqələr İnstitutunun icraçı sədri ilə görüşüb

21:17 İtaliya Prezidenti: “Azərbaycanla bizim iqtisadiyyatlarımız bir-birini tamamlayır”

20:54 İlham Əliyev: “Mən ölkəmizi tərifləməklə məşğulam, bunu gizlətmirəm“

20:38 İmişli xəstəxanasının baş həkimi işdən çıxarıldı

20:26 ATƏT-in konfransında qəbul olunmuş sənəddə Azərbaycanın təklifləri nəzərə alınıb

20:10 Putin Gürcüstan və Ukraynaya görə NATO-nu təhdid etdi

19:51 “3 ildən 8 ilə qədər həbs oluna bilər” – Nazpərinin saxta alimlik qalmaqalı

19:43 Almaniyada əməliyyat: İŞİD üzvü saxlanıldı

19:30 Azərbaycanlı hakim Avropa çempionatının Hollandiya-Almaniya matçına təyinat aldı

19:23 İtaliya prezidentinin Azərbaycana səfəri başa çatıb

19:21 İlham Əliyevin Fransaya səfəri başlayıb

19:14 İran dünyanın ən güclü dövlətləri siyahısına daxil edildi



loading...
“Elçibəy gənclərin gözü ilə” mövzusunda tədbir keçirilib

“Əbülfəz Elçibəy-80” İctimai Təşkilat Komitəsi “Elçibəy Gənclərin gözü ilə” mövzusunda tədbir keçirib
Bu insanlar ölülərlə əlaqəyə girirlər və... - Tanınmış şaman hər şeyi açdı

Sosioloq, türkoloq, araşdırmaçı, TÜRKSOY-un üzvi, "Şaman. Təbiət qüvvələri oyananda" kitabının müəllifi, əslən xakas türklərindən olan və tanınmış şaman Timur Davletovun Publika.az-a müsahibəsi
ARXİV

Xəbərlər işıq sürətilə

Sayt haqqında | Əlaqə
MİLLİYOL (©) 2016