Heydər Əsədovun işçisi qanunları necə tapdalayır? - FOTOLAR “Araz“da yerli istehsal şokoladdan qurd çıxdı, market araşdırmaya başladı (VİDEO) 20 nömrəli məktəbin direktor müavini jurnalisti hədələdi (SƏS YAZISI) Səfər Əbiyevin “sağ əli“ 10 mart mitinqində - VİDEO
 

“Türkiyədən sərmayə çıxır, yenisi gəlmir, nəticədə məzənnə yüksəlir”

Tarix 13.04.18, 13:13

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


“Habertürk” qəzeti və televiziyasının iqtisadi məsələlər üzrə şərhçisi Abdurrahman Yıldırımın APA-nın Türkiyə müxbirinə müsahibəsi


- Valyutanın məzənnəsinin hər gün aşağı düşdüyü, birja indekslərinin dəyər itirdiyi  bir atmosferdə söhbət edirik. Türk puluna nə olur?

- Dollar/lirə pariteti barədə danışmazdan əvvəl dünyadakı vəziyyətə baxmalıyıq. Hazırda dünya bazarlarında risk faktoru var, bu vəziyyət bazarlardakı neqativ vəziyyətlə üst-üstə düşdü, yəni bazarlardakı gəlirin satışı ilə eyni vaxta düşdü. Ona görə, dünyada kifayət qədər güclü sayıla biləcək bir çalxantının içindəyik. Bu vəziyyət iqtisadiyyatı güclü olmayan ölkələrdən sərmayə çıxmasına səbəb olur.

"Hansı ölkənin iqtisadi vəziyyəti daha həssasdırsa, o ölkədən daha çox sərmayə çıxır. Öz cari kəsiri ilə Türkiyə zəif həlqələrdən birini təşkil edir"

Hansı ölkənin iqtisadi vəziyyəti daha həssasdırsa, o ölkədən daha çox sərmayə çıxır. Öz cari kəsiri ilə Türkiyə zəif həlqələrdən birini təşkil edir, buraya geosiyasi faktorlar və siyasi təzyiqlər əlavə ediləndə Türkiyədən daha çox sərmayə çıxdığını görürük ki, bu da türk lirəsinin dünyada ən çox dəyər itirən milli valyutalardan biri olmasını şərtləndirir. Faizlər də artır, birja bu duruma nisbətən müqavimət göstərərək özünü qorudu. Bir neçə gün əvvəl açıqlanan super təşviqlərin də müsbət təsiri oldu, böyümə həcmi yüksəkdir, şirkətlər gəlir əldə edir, onlar banklardan 2-3- dəfə artıq gəlir əldə ediblər.

- İstehsal şirkətlərinin gəlirindən bəhs edirsiniz?

- Bəli, onlardan bəhs edirəm. Dolların məzənnəsinin yüksəlməsi Türkiyənin cari kəsirinin yüksək olmasından, valyutaya böyük ehtiyac duyulmasından və hətta faizləri artırmaq yerinə, aşağı salmaq ehtimalından irəli gəlir.

- Valyuta kəsirinin yüksəkliyini vurğulayırsınız. Bu ehtiyac haradan meydana çıxır, “isti pul” gəlmir, yoxsa?

- Türkiyənin 1 il içində ödəməsi lazım olan xarici borcun miqdarı artdı. 165-170 milyard dollar təcili ödənməsi lazım olan borc bir anda 185 milyard dollara çıxdı.

- Bu, özəl sektorun təcili ödəməsi lazım olan borcdur, yoxsa dövlətin?

- İkisinin də. Həm qısamüddətli borclardır, həm də uzunmüddətli borcların bu dönəmə düşən qisimləri var. Cari kəsir 30 milyard dollar idi, sonra 47 milyard dollara çıxdı, son gələn rəqəmlərə görə 51 milyard dollar olub. Ona görə də, Türkiyənin bu il ərzində ödəməsi lazım olan 210 milyard dollar borc qısa müddətdə 235 milyard dollara çatdı.

"Hər ay Türkiyəyə 20 milyard dollar pul lazımdır. Bunun 15 milyardı borcları ödəmək, 5 milyardı isə iqtisadiyyatdakı işləri yoluna qoymaq üçün gərəklidir"

Deməli, hər ay Türkiyəyə 20 milyard dollar pul lazımdır. Bunun 15 milyard dolları borcları ödəmək, 5 milyard dolları isə iqtisadiyyatdakı işləri yoluna qoymaq üçün gərəklidir. Bunu biz borc alaraq ödəməyə çalışsaq belə, enerji idxalatından yaranan cari kəsirimiz də çoxdur. Ona görə, təkcə ölkədən sərmayə çıxışı yox, yeni pul gəlməməsi də məzənnənin yüksəlməsinə səbəb olur. İllah da pul çıxması lazım deyil, hər ay ehtiyac olan pulun gəlməməsi də məzənnəni yüksəldir. Fevral ayında pul çıxdı, mart ayında isə pul çıxışı azaldığı kimi, yenidən pul gəlməyə başladı. Üç aylıq dönəmə baxılanda dəqiq 1,5 milyard dollar pul çıxdığını deyə bilərik. Halbuki yanvar ayında təxminən 5 milyard dollar pul gəlmişdi. İşlərin neqativ getməsinin səbəbləri bunlardır.

- Çıxışın əsas səbəbi nə idi?

- Əsas səbəbi-dünyadakı proseslər, buna paralel olaraq bizim zəif həlqə olmağımız, cari kəsirimiz və yeni sərmayə gəlməməsidir.

- Bir vaxtlar kənardan sərmayə rahatlıqla gəlirdi. İndi gəlməməsinin əsas səbəbi nədir?

- Bir az əvvəl dediyim kimi, qlobal bazarların son iki ildə daxil olduqları trend. Heç bir bazarda daima yüksələn qrafik ola bilməz, bəzən işlər neqativ də gedə bilər. 2016-cı ilin yanvar ayında 2-3 aylıq neqativ dövr yaşanmışdı, mərkəzi bankların  maliyyə dəstəklərinin  davam edəcəyinin açıqlanması ilə bazarlarda vəziyyət düzəlmişdi. Bu trend gözləniləndən uzun müddət davam edərək bu ilin yanvarında sona çatdı.

- Onda mərkəzi bankların yeni bir həmlə etməsi lazımdırmı?

- Bu işlərin keçmişdəki kimi olmayacağı görünür. ABŞ iqtisadiyyatı yaxşı vəziyyətdədir, özünü toparladı, FED faizləri artırmağa başladı. İndi mərkəzi bankların pul dəstəyinin genişlənməsinin geri alınmasının vaxtıdır.

"ABŞ və Çin bir-birinə qarşı embarqo tətbiq edərək gömrük vergisi qoyarsa, Çin bu işi davam etdirə bilməz. Çünki çox mal satır, az mal alır, aldığı mallara istədiyi qədər gömrük vergisi qoysa da, ABŞ-a çata bilməz və nəticədə məğlub olar"

Eyni proses Avropa İttifaqında, Britaniyada da başlayıb, yəqin ki, növbə Yaponiyaya gələcək. Mərkəzi bankların maliyyə dəstəyi ilə faizlər 5 min ilin ən aşağı səviyyəsinə düşmüşdü. İndi hər şey normallaşmağa doğru gedir, buna ancaq dünya miqyasındakı böhran mane ola bilər. Hazırda dünya iqtisadi böhranı proqnozlaşdırılmağına görə, faizlərin yüksəlməsi trendi davam edəcək. Normallaşma prosesinə ABŞ-ın başlatdığı ticarət savaşları da əlavə ediləndə işlər qarışır. Xüsusilə, Çin ilə başlayan ticarət savaşında bazarları narahat edə biləcək bir nöqtə var - ABŞ-ın bu həmləsinə qarşı Çin də eyni şəkildə cavab verəcəyini açıqladı. Bu durumda qlobal ticarətdə daralma yaşana bilər. Çinin cavab verə biləcəyi başqa bir sahə öz pulunun dəyərini aşağı salaraq rəqabət gücünü artırmaq ehtimalıdır. Bu, daha da hürküdücü prosesdir. Çinin əlindəki başqa bir “kart” isə ABŞ xəzinəsinin 1,2 trilyon dollarlıq bondudur, onları satar və ya yeni bondlar almaz. Çin onları satışa çıxarsa, FED faizləri artırar. Çinin qısamüddətli satışları qlobal faizlərin sıçramasına səbəb olar və qlobal bazarlarda yaradılan bütün tarazlıqlar pozular. Bu, daha qorxuducu faktordur. Qlobal ticarət çərçivəsində istifadə edilə biləcək 3 başlıca faktor var. Hal-hazırda Çin vəziyyəti yumşaltmaq üçün addımlar atmağa çalışır. Çünki 375 milyard dollarlıq bir kəsirdən söhbət gedir, Çin daha çox mal satmağa məcburdur. ABŞ və Çin bir-birinə qarşı embarqo tətbiq edərək gömrük vergisi qoyarsa, Çin bu işi davam etdirə bilməz. Çünki çox mal satır, az mal alır, aldığı mallara istədiyi qədər gömrük vergisi qoysa da, ABŞ-a  çata bilməz və nəticədə məğlub olar. Geosiyasi baxımdan Rusiyaya qarşı Qərbin tətbiq etdiyi sanksiyalar və yaradılan cəbhə də qlobal ticarət baxımdan meydana çıxan risklərdən biridir. Suriya da bu proseslərə daxil edilincə, Türkiyənin iqtisadiyyatı neqativ təsirə məruz qalır. Qlobal bazarlarda iki ay əvvəl başlayan çalxantı Türkiyə iqtisadiyyatına da mənfi təsirini göstərir. İşlərin normal vəziyyətə qayıda bilməsi üçün üfüqdə sabitliyi görməyimiz lazımdır. Həm iqtisadi, həm də geosiyasi baxımdan buna nail olmalıyıq.

- Mənzərəyə baxanda demokratik sistemi güclü olan ölkələrin qlobal böhranlardan az təsirləndiklərini görürük. Bu baxımdan Türkiyənin hansı təcili addımları atmasına ehtiyac var?

- Qlobal trendlərə baxanda demokratiyadan kənar meyllərin daha güclü olduğunu görürük, liberal demokratiyanı daha avtoritar rejimlər əvəz edir. Bundan sonra sülh daha uzaqda, savaş isə daha yaxında ola bilər.

"Geosiyasi risklər nəinki gündəmdən düşəcək, əksinə, gündəmdə daha çox yer tutacaq"
 
Ona görə də, geosiyasi risklər nəinki gündəmdən düşəcək, əksinə, gündəmdə daha çox yer tutacaq. Qloballaşmadan geriyə addım atılır və qloballaşmanın gətirdiyi qiymət ucuzluğu, mal bolluğu, malların və sərmayənin sərbəst hərəkəti və s. əngəllənir. Qlobal miqyasda güclənən meyllər bizi daha çətin bir dünyaya aparır. Bu durum Türkiyəyə də neqativ təsir göstərəcək. Türkiyənin kənardan alacağı birbaşa sərmayə azalarsa, özünü qorumaq məcburiyyətindədir. Çünki bizim bundan artıq kəsirimizin olması mümkün deyil. Məcburən idxalatımızı azaltmalı, içəridə nə qədər istehsal varsa, o qədər istehlak olmalı, qiymətlər də ona görə müəyyənləşməlidir.


MilliYol.Az



Xəbərin oxunma sayı : 388

loading...

Müsahibə

Önəmli

Son xəbərlər

21 APREL 2018

19:33 Dmitri Medvedev Novruz Məmmədovu təbrik edib

19:00 Bu il tütün idxalı və ixracı azalıb

18:30 Samir Nuriyev Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin sədr təyin edilib

18:19 Azərbaycanda işsizlərin sayı azalıb

18:11 Abid Şərifov, Elçin Əfəndiyev və İsmət Abasov işdən çıxarılıb

18:00 Hacıbala Abutalıbov BŞİH başçısı vəzifəsindən azad edilib

17:52 Sahil Babayev əmək və əhalinin sosial müdafiə naziri təyin edilib

17:50 Rövşən Rzayev “Qaçqınkom”a sədr təyin olunub

17:34 Nazirlər Kabinetinin yeni tərkibi təsdiqləndi - SİYAHI

17:13 Məhkəmə ANS-lə bağlı qərarını açıqladı

16:59 Ceyms Appaturay Azərbaycan prezidentini təbrik edib

16:52 Ermənistanın daha üç şəhəri etiraz aksiyalarına qoşuldu

15:22 Prezident Novruz Məmmədovun baş nazir təyin edilməsi haqqında sərəncam imzalayıb

14:55 Yeni baş nazirimiz kinoya da çəkilib – Video

14:20 "Neft nəhənglərinin bərpaolunan enerjiyə sərmayə qoyuluşu artır"

13:15 Yeni Baş nazir: Parlament Novruz Məmmədova yekdilliklə səs verib

12:50 "Bundan sonra başqa formada işləməyə başlayacağam"

11:50 Zahid Oruc yeni baş naziri açıqladı: Novruz Məmmədov!

11:05 Bakıya yeni başçı gəlir! – Abutalıbovun xələfinin adı çəkilir

10:44 “Bu, bütün dünya üçün xoş xəbərdir” – Tramp

10:12 “Artur Rasi-zadə Azərbaycanın inkişafı yolunda əzmlə çalışıb“

20 APREL 2018

23:59 Tramp açıqladı: Rusiya ilə gizli anlaşma olmayıb

23:47 Gürcüstan-Azərbaycan sərhədində sərhədçi güllələndi

23:31 Avstriyada qatar qəzası - 54 yaralı

23:15 Ayrılıq səbəbi bəlli oldu - Aslı Muradı cana yığıbmış

22:57 Azərbaycanda 100 ildən çox yaşayanların sayı azalıb

22:40 ABŞ Demokrat Partiyası Rusiyaya qarşı iddia qaldırdı

22:26 Vergilər Nazirliyi və Gömrük Komitəsi razılaşdı - Kimlərə birgə nəzarət ediləcək?

22:11 Yerevanda nümayişçilər müdafiə nazirinin avtomobilini mühasirəyə alıb

21:55 5-ə qədər saya bilmədiyi üçün uşağa işgəncə verdi – Azərbaycanlı atanı 7 il həbs gözləyir

21:42 “Time” jurnalı dünyanın nüfuzlu şəxslərinin siyahısını açıqlayıb

21:28 Axtarışda olan şəxs Salyanda özünə xəsarət yetirdi

21:13 Novak: “Bu ay neftin qiyməti 80 dollara qalxa bilər”

20:58 “Məhz bu amil Azərbaycan-İsrail münasibətləri üçün möhkəm təməldir” - Səfir

20:44 Ərdoğan seçki kampaniyasının başladığını elan etdi

20:30 XİN: “Bu, ciddi təəssüf doğurur”

20:15 Bakıda 46 qızı zorlayan falçı ilə bağlı araşdırma başladı

20:08 İqtisadiyyat Nazirliyinin bəzi səlahiyyətləri yeni Agentliyə verildi

19:52 Əfqanıstanda partlayış - 5 ölü, 10 yaralı

19:38 Azərbaycanda yeni Dövlət Proqramı hazırlanır

19:31 İkinci Dünya müharibəsi veteranlarına birdəfəlik maddi yardım veriləcək

19:25 “Bu, futbol terrorundan betərdi” – Ərdoğan

19:16 Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsi ləğv edildi

19:12 Prokuror Ziya Məmmədovun qardaşı oğlunun məhkəməsində cəza istəyib

18:50 Türkiyənin baş nazirindən ABŞ-a sərt mesaj: “Öz işinlə məşğul ol”

18:39 Seçkilərdə iştirak edən partiyalara büdcədən 135,2 milyon dollar ayrılacaq

18:21 Bakıda metronun deposundan əl qumbarası tapılıb

18:09 Tramp yüksək neft qiymətlərinə üsyan etdi

17:55 Eldar Mahmudov məhkəməyə verildi

17:50 Dəfn zamanı jurnalisti döyən şəxslər ondan üzr istədilər –Barışıq

17:46 Yunanıstanda mafiyanın xaç atası öldürüldü

17:45 Əfqanıstandan Tacikistana narkotik maddə keçirmək istəyən üç qaçaqmalçı öldürülüb

17:37 Dörd ay ərzində Azərbaycanda 2 min zəlzələ qeydə alınıb

17:32 Milli Park ərazisində dənizə düşən 17 yaşlı qız xilas olunub

17:27 Bu gün geomaqnit qasırğası baş verib

17:17 İki qəlbdə bir ehtiyac... - Tofiq Bayramın şeirləri

17:13 ATƏT-in seçki müşahidə missiyası Bakını tərk edir

17:09 “ABŞ-ın Türkiyə ilə bağlı mövqeyini şantaj hesab edirik” –Lavrovdan əsəbi açıqlama

17:05 Salyanda motosikletlə “Jiquli” toqquşub, motosikletçi xəsarət alıb

16:55 Sərkisyanı heç kim təbrik etmir – Erməni mediası

16:40 Bakıda evlərdən silsilə oğurluq etmiş şəxs saxlanılıb

16:33 “Öz işinlə məşğul ol, Türkiyədəki seçkilərlə yox” – Yıldırm ABŞ-a

16:27 Erməni müxalifət lideri: “Yerevanda fəaliyyət iflic olmalıdır ki, Sarkisyan…“

16:22 Səudiyyə Ərəbistanı kralı Azərbaycan prezidentini təbrik edib

16:17 Qəza zamanı avtomobilə dəymiş zərər hərrac modeli ilə qiymətləndiriləcək

16:13 Prezident İlham Əliyev yeni metro qatarlarında yaradılan şəraitlə tanış olub

16:05 Əli Həsənov ordenlə təltif olunub

15:48 Milli Məclisin sabah plenar iclası çağırılıb

15:33 “Neftin hazırkı qiyməti sünidir və qəbuledilməzdir“

15:25 “Niyə bu məsələlərlə ciddi məşğul olunmur?”

15:20 Bakıda “Formula-1“lə bağlı iki xəstəxana ayrılıb

15:13 Nuri Bilge Ceylan Kann festivalına qatılacaq

15:09 “Bəzi İcra Hakimiyyətlərinin başçıları biznesmenləri sıxışdırır, pullarını alırlar”

15:05 “Moskva bu məsələlərlə bağlı cavab verməlidir”

14:56 Bakıda yataqxana binasında yanğın – Sakinlər təxliyə edilib

14:33 Zaur Şəbnəmin yaşı ilə bağlı yalanını ortaya çıxardı - 31 demişdi

14:27 Nüşabədən qalmaqala cavab: "Tunar arvaddır ki..."

14:22 Azərbaycanda KİV-də sponsor reklamı ilə bağlı qaydalar dəyişir

14:16 Səbail RİH: Bayıl sürüşmə zonasında ziyan çəkmiş 6 evə görə müəyyən olunmuş vəsait sakinlərə verilib

13:40 Türkiyə öz qızıl ehtiyatlarını ABŞ-dan çıxardıb

13:35 MTN generallarına nə vaxt hökm oxunacağı açıqlanıb

13:27 "Azərbaycana silah satışına bəzi ölkələr tərəfindən əsassız məhdudiyyət qoyulub"

13:22 Zakir Həsənov NATO-nun Avropada Müttəfiq Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı ilə görüşüb

13:17 Qərb onu, yoxsa müxalifəti dəstəkləyəcək? – Təhlil

13:13 Respublika Narkoloji Mərkəzinin iki əməkdaşı işdən çıxarılıb

13:09 Ermənistanda etiraz aksiyalarında iştirak edən 83 nəfər tutulub

13:05 Bakı Metropolitenində siqaret çəkilməsinə dair qadağanın əhatə dairəsi genişləndirilib

12:50 Bakıda erməni saxtakarlıqlarının ifşası mövzusunda konfrans keçirilib

12:47 Rayonlarda qar, leysan yağacaq, dolu düşəcək

12:42 Dünyada neft ehtiyatları 300 milyon barel azalıb –Səudiyyə Ərəbistanının energetika naziri

12:36 “AKP ilə MHP-nin yaxınlaşması “dərin dövlət”in tövsiyəsi ilədir”

12:32 “Sözümü deyib, özümü öldürəcəm“- AzTV rəhbərinə sui-qəsd işində yeni məlumatlar

12:22 Səudiyyə Ərəbistanında polisə hücum olub, 3 nəfər öldürülüb, 4 nəfər yaralanıb

12:16 “1918-ci ildə İrəvan Ermənistana hədiyyə kimi verilmişdir…”

12:13 "Putinlə Tramp Rusiya-ABŞ hərbi qarşıdurmasına imkan verməyəcəklər"

12:05 Vasif İsmayıl: "Cinsi əlaqə ətrafında biz çox mif, inanc yaratmışıq"

11:55 “Qarabağ məsələsi yalnız qarşılıqlı güzəştlərlə həll oluna bilər”

11:50 “BMT-nin münaqişələrin qarşısını alması normaya çevrilməlidir”

11:44 Con Bolton Rusiyaya şərtlərini açıqlayıb

11:37 "Həqiqəti bilsəniz, həyata nifrət edərsiniz"

11:32 Qlobal neft ehtiyatları 2,83 mlrd. barelədək azalıb

11:27 Bəşər Əsəd Fransa ordenindən imtina etdi! - Öpəndən 17 il sonra…

11:22 Həbsxanada intihar edən polkovnikin əmlakı geri qaytarılmadı – Qərar

11:17 Amaliya Pənahova qalmaqallı fotosundan danışdı: "Məhkəməyə verəcəm"

11:17 “DB yeni İpək yolu təşəbbüsündə iştirakını artırmağı planlaşdırır”

11:09 Həccə getmək üçün 800 nəfər sənəd verib –QMİ

11:05 Abdullah Gülün sükutu hələ çoxmu çəkəcək? - Təhlil

10:50 Tramp Putini ABŞ-a səfərə dəvət edib

10:44 Neftçalada arvadı küsüb gedən kişi özünü bıçaqladı

10:40 Müxalifətçilər Yerevanda yolların bir hissəsini bağlayıblar

10:35 Falçının zorladığı gənc qızlardan şok açıqlamalar – Bakıda dəhşətli olay

10:27 Prezident iqtidarı yeniləyir - sensasion dəyişim

10:22 Sumqayıtda 22 yaşlı oğlan bıçaqlandı

10:17 Azərbaycanda tütünlə bağlı daha bir qadağa qüvvəyə mindi

10:12 “Altı ölkə İsraildəki səfirliyini Qüdsə köçürməyə hazırdır” – Netanyahu

10:09 FED-in uçot dərəcəsini artırması ehtimalı dolları bahalaşdırır

19 APREL 2018

23:59 “Qarabağ”ın oyununun vaxtı dəyişdirildi

23:47 İraq Suriyanı bombaladı

23:31 Azərbaycanlı milyarder Özbəkistanda zavod açdı

23:15 Dünyanın ilk ticarət “hyperloop” xətti çəkilir



loading...
“Prezidentin milli birlik mesajı bütün xalqları birləşdirir” - Niyaz Niftiyev

"Azərbaycan ölkə daxilində dinlərarası, millətlərarası münasibətlərin tənzimlənməsində çox böyük uğurlara nail olub və biz son 15 il ərzində bunu dünyaya nümayiş etdirmişik”
Hakimiyyət və müxalifət: üz-üzə ya yana addım

Prezident seçkilərindən sonra ənənəvi olaraq və qaydalara uyğun olaraq dövlət başçısı öz yeni komandasını formalaşdırılmalıdır
ARXİV

Xəbərlər işıq sürətilə

Sayt haqqında | Əlaqə
MİLLİYOL (©) 2016