Beyləqan pambıqçıları pulunu ala bilmir - İnam Kərimova müraciət Beyləqanın icra başçısı 40 yaşında ali məktəb bitirib, necə professor oldu? Kürdəmirin icra başçısı fəhlələrin pulunu niyə vermir? Neftçalanın Qoltuq kəndində nə baş verir: otlaq sahələri niyə şumlanır? (FOTOLAR)
 

“Türkiyədən sərmayə çıxır, yenisi gəlmir, nəticədə məzənnə yüksəlir”

Tarix 13.04.18, 13:13

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


“Habertürk” qəzeti və televiziyasının iqtisadi məsələlər üzrə şərhçisi Abdurrahman Yıldırımın APA-nın Türkiyə müxbirinə müsahibəsi


- Valyutanın məzənnəsinin hər gün aşağı düşdüyü, birja indekslərinin dəyər itirdiyi  bir atmosferdə söhbət edirik. Türk puluna nə olur?

- Dollar/lirə pariteti barədə danışmazdan əvvəl dünyadakı vəziyyətə baxmalıyıq. Hazırda dünya bazarlarında risk faktoru var, bu vəziyyət bazarlardakı neqativ vəziyyətlə üst-üstə düşdü, yəni bazarlardakı gəlirin satışı ilə eyni vaxta düşdü. Ona görə, dünyada kifayət qədər güclü sayıla biləcək bir çalxantının içindəyik. Bu vəziyyət iqtisadiyyatı güclü olmayan ölkələrdən sərmayə çıxmasına səbəb olur.

"Hansı ölkənin iqtisadi vəziyyəti daha həssasdırsa, o ölkədən daha çox sərmayə çıxır. Öz cari kəsiri ilə Türkiyə zəif həlqələrdən birini təşkil edir"

Hansı ölkənin iqtisadi vəziyyəti daha həssasdırsa, o ölkədən daha çox sərmayə çıxır. Öz cari kəsiri ilə Türkiyə zəif həlqələrdən birini təşkil edir, buraya geosiyasi faktorlar və siyasi təzyiqlər əlavə ediləndə Türkiyədən daha çox sərmayə çıxdığını görürük ki, bu da türk lirəsinin dünyada ən çox dəyər itirən milli valyutalardan biri olmasını şərtləndirir. Faizlər də artır, birja bu duruma nisbətən müqavimət göstərərək özünü qorudu. Bir neçə gün əvvəl açıqlanan super təşviqlərin də müsbət təsiri oldu, böyümə həcmi yüksəkdir, şirkətlər gəlir əldə edir, onlar banklardan 2-3- dəfə artıq gəlir əldə ediblər.

- İstehsal şirkətlərinin gəlirindən bəhs edirsiniz?

- Bəli, onlardan bəhs edirəm. Dolların məzənnəsinin yüksəlməsi Türkiyənin cari kəsirinin yüksək olmasından, valyutaya böyük ehtiyac duyulmasından və hətta faizləri artırmaq yerinə, aşağı salmaq ehtimalından irəli gəlir.

- Valyuta kəsirinin yüksəkliyini vurğulayırsınız. Bu ehtiyac haradan meydana çıxır, “isti pul” gəlmir, yoxsa?

- Türkiyənin 1 il içində ödəməsi lazım olan xarici borcun miqdarı artdı. 165-170 milyard dollar təcili ödənməsi lazım olan borc bir anda 185 milyard dollara çıxdı.

- Bu, özəl sektorun təcili ödəməsi lazım olan borcdur, yoxsa dövlətin?

- İkisinin də. Həm qısamüddətli borclardır, həm də uzunmüddətli borcların bu dönəmə düşən qisimləri var. Cari kəsir 30 milyard dollar idi, sonra 47 milyard dollara çıxdı, son gələn rəqəmlərə görə 51 milyard dollar olub. Ona görə də, Türkiyənin bu il ərzində ödəməsi lazım olan 210 milyard dollar borc qısa müddətdə 235 milyard dollara çatdı.

"Hər ay Türkiyəyə 20 milyard dollar pul lazımdır. Bunun 15 milyardı borcları ödəmək, 5 milyardı isə iqtisadiyyatdakı işləri yoluna qoymaq üçün gərəklidir"

Deməli, hər ay Türkiyəyə 20 milyard dollar pul lazımdır. Bunun 15 milyard dolları borcları ödəmək, 5 milyard dolları isə iqtisadiyyatdakı işləri yoluna qoymaq üçün gərəklidir. Bunu biz borc alaraq ödəməyə çalışsaq belə, enerji idxalatından yaranan cari kəsirimiz də çoxdur. Ona görə, təkcə ölkədən sərmayə çıxışı yox, yeni pul gəlməməsi də məzənnənin yüksəlməsinə səbəb olur. İllah da pul çıxması lazım deyil, hər ay ehtiyac olan pulun gəlməməsi də məzənnəni yüksəldir. Fevral ayında pul çıxdı, mart ayında isə pul çıxışı azaldığı kimi, yenidən pul gəlməyə başladı. Üç aylıq dönəmə baxılanda dəqiq 1,5 milyard dollar pul çıxdığını deyə bilərik. Halbuki yanvar ayında təxminən 5 milyard dollar pul gəlmişdi. İşlərin neqativ getməsinin səbəbləri bunlardır.

- Çıxışın əsas səbəbi nə idi?

- Əsas səbəbi-dünyadakı proseslər, buna paralel olaraq bizim zəif həlqə olmağımız, cari kəsirimiz və yeni sərmayə gəlməməsidir.

- Bir vaxtlar kənardan sərmayə rahatlıqla gəlirdi. İndi gəlməməsinin əsas səbəbi nədir?

- Bir az əvvəl dediyim kimi, qlobal bazarların son iki ildə daxil olduqları trend. Heç bir bazarda daima yüksələn qrafik ola bilməz, bəzən işlər neqativ də gedə bilər. 2016-cı ilin yanvar ayında 2-3 aylıq neqativ dövr yaşanmışdı, mərkəzi bankların  maliyyə dəstəklərinin  davam edəcəyinin açıqlanması ilə bazarlarda vəziyyət düzəlmişdi. Bu trend gözləniləndən uzun müddət davam edərək bu ilin yanvarında sona çatdı.

- Onda mərkəzi bankların yeni bir həmlə etməsi lazımdırmı?

- Bu işlərin keçmişdəki kimi olmayacağı görünür. ABŞ iqtisadiyyatı yaxşı vəziyyətdədir, özünü toparladı, FED faizləri artırmağa başladı. İndi mərkəzi bankların pul dəstəyinin genişlənməsinin geri alınmasının vaxtıdır.

"ABŞ və Çin bir-birinə qarşı embarqo tətbiq edərək gömrük vergisi qoyarsa, Çin bu işi davam etdirə bilməz. Çünki çox mal satır, az mal alır, aldığı mallara istədiyi qədər gömrük vergisi qoysa da, ABŞ-a çata bilməz və nəticədə məğlub olar"

Eyni proses Avropa İttifaqında, Britaniyada da başlayıb, yəqin ki, növbə Yaponiyaya gələcək. Mərkəzi bankların maliyyə dəstəyi ilə faizlər 5 min ilin ən aşağı səviyyəsinə düşmüşdü. İndi hər şey normallaşmağa doğru gedir, buna ancaq dünya miqyasındakı böhran mane ola bilər. Hazırda dünya iqtisadi böhranı proqnozlaşdırılmağına görə, faizlərin yüksəlməsi trendi davam edəcək. Normallaşma prosesinə ABŞ-ın başlatdığı ticarət savaşları da əlavə ediləndə işlər qarışır. Xüsusilə, Çin ilə başlayan ticarət savaşında bazarları narahat edə biləcək bir nöqtə var - ABŞ-ın bu həmləsinə qarşı Çin də eyni şəkildə cavab verəcəyini açıqladı. Bu durumda qlobal ticarətdə daralma yaşana bilər. Çinin cavab verə biləcəyi başqa bir sahə öz pulunun dəyərini aşağı salaraq rəqabət gücünü artırmaq ehtimalıdır. Bu, daha da hürküdücü prosesdir. Çinin əlindəki başqa bir “kart” isə ABŞ xəzinəsinin 1,2 trilyon dollarlıq bondudur, onları satar və ya yeni bondlar almaz. Çin onları satışa çıxarsa, FED faizləri artırar. Çinin qısamüddətli satışları qlobal faizlərin sıçramasına səbəb olar və qlobal bazarlarda yaradılan bütün tarazlıqlar pozular. Bu, daha qorxuducu faktordur. Qlobal ticarət çərçivəsində istifadə edilə biləcək 3 başlıca faktor var. Hal-hazırda Çin vəziyyəti yumşaltmaq üçün addımlar atmağa çalışır. Çünki 375 milyard dollarlıq bir kəsirdən söhbət gedir, Çin daha çox mal satmağa məcburdur. ABŞ və Çin bir-birinə qarşı embarqo tətbiq edərək gömrük vergisi qoyarsa, Çin bu işi davam etdirə bilməz. Çünki çox mal satır, az mal alır, aldığı mallara istədiyi qədər gömrük vergisi qoysa da, ABŞ-a  çata bilməz və nəticədə məğlub olar. Geosiyasi baxımdan Rusiyaya qarşı Qərbin tətbiq etdiyi sanksiyalar və yaradılan cəbhə də qlobal ticarət baxımdan meydana çıxan risklərdən biridir. Suriya da bu proseslərə daxil edilincə, Türkiyənin iqtisadiyyatı neqativ təsirə məruz qalır. Qlobal bazarlarda iki ay əvvəl başlayan çalxantı Türkiyə iqtisadiyyatına da mənfi təsirini göstərir. İşlərin normal vəziyyətə qayıda bilməsi üçün üfüqdə sabitliyi görməyimiz lazımdır. Həm iqtisadi, həm də geosiyasi baxımdan buna nail olmalıyıq.

- Mənzərəyə baxanda demokratik sistemi güclü olan ölkələrin qlobal böhranlardan az təsirləndiklərini görürük. Bu baxımdan Türkiyənin hansı təcili addımları atmasına ehtiyac var?

- Qlobal trendlərə baxanda demokratiyadan kənar meyllərin daha güclü olduğunu görürük, liberal demokratiyanı daha avtoritar rejimlər əvəz edir. Bundan sonra sülh daha uzaqda, savaş isə daha yaxında ola bilər.

"Geosiyasi risklər nəinki gündəmdən düşəcək, əksinə, gündəmdə daha çox yer tutacaq"
 
Ona görə də, geosiyasi risklər nəinki gündəmdən düşəcək, əksinə, gündəmdə daha çox yer tutacaq. Qloballaşmadan geriyə addım atılır və qloballaşmanın gətirdiyi qiymət ucuzluğu, mal bolluğu, malların və sərmayənin sərbəst hərəkəti və s. əngəllənir. Qlobal miqyasda güclənən meyllər bizi daha çətin bir dünyaya aparır. Bu durum Türkiyəyə də neqativ təsir göstərəcək. Türkiyənin kənardan alacağı birbaşa sərmayə azalarsa, özünü qorumaq məcburiyyətindədir. Çünki bizim bundan artıq kəsirimizin olması mümkün deyil. Məcburən idxalatımızı azaltmalı, içəridə nə qədər istehsal varsa, o qədər istehlak olmalı, qiymətlər də ona görə müəyyənləşməlidir.


MilliYol.Az



Xəbərin oxunma sayı : 388

loading...

Müsahibə

Önəmli

Son xəbərlər

22 İYUL 2018

0:00 Azərbaycanda Milli Mətbuat Günü - 143 il

21 İYUL 2018

19:07 Acarıstanın yeni hökumət başçısı təsdiq olunub

18:17 Ermənistanın müdafiə naziri ordunu Naxçıvanla sərhədə topladı

18:03 “Putinin mövqeyi ciddidir, Moskvadan yenə təhlükə var”

17:49 Şəmkirdə ağır qəza: ölən var

17:33 Çimərliklərə gedənlərə xəbərdarlıq olundu

17:12 Prezident İlham Əliyev misirli həmkarını təbrik edib

16:44 “Qarabağ”ın albanlara qarşı oyununu norveçli hakimlər idarə edəcək

16:15 Zakir Həsənov döyüş hazırlığının artırılması üzrə tapşırıq verdi

16:00 Azərbaycanın şəhid olan əsgəri dəfn edilib - FOTO

15:50 Havanın temperaturu düşəcək, yağış yağacaq- Nazirlik

15:37 Gəncə hadisələri ilə bağlı daha 8 nəfər həbs olunub, 1 nəfər məhv edilib

14:57 Merkel Azərbaycana səfər edəcək

14:50 “Rusdilli təbəqə Damlaya qulaq asmır“ - Elşad Xose

14:25 Merkel Azərbaycana səfər edəcək

14:05 Azərbaycan Ordusunun əsgəri şəhid olub

13:05 5 min tələbə təhsilini yarımçıq qoyub – Təhsil haqları yenə bahalaşdırılıb

12:38 Abşeronda ağır yol qəzası:1 nəfər faciəvi şəkildə ölüb, yaralananlar var

11:40 “Azərenenerji” açıqlama verib- Ötən gecə baş vermiş qəza ilə bağlı

10:50 Bakı-Quba yolu ilə hərəkət edən sürücülərə xəbərdarlıq edilib- Dövlət Agentliyi

10:20 Bakıda gənc oğlan ürəyindən bıçaqlanaraq qətlə yetirilib

10:12 Sarkisyanın şəxsi cangüdəni azadlığa buraxılacaq

20 İYUL 2018

23:59 Tələbələrin köçürülməsi ilə bağlı sənəd qəbulu başa çatdı

23:47 Adnan Oktarın İsrailə necə casusluq etdiyi bəlli oldu

23:31 İsrail aviasiyası və tankları Qəzzaya zərbə endirdi

23:15 Bakıda yolu çökdürən zirzəmi sökülür - Video

22:53 Paşinyan: “Ermənistandakı korrupsiyanın həcmindən şoka düşmüşəm”

22:40 Şəkidə qəssablar tətil etdi – Yeni qaydalara etiraz edirlər

22:28 İlham Əliyevin Fransaya səfəri başa çatdı

22:14 İranın neft anbarında partlayış: ölənlər var

21:57 “Kamran Quliyev niyə istefa vermir?” - Aqil Abbas

21:44 Nazpəri dilə gəldi: “Sürücü, rəqqas yox, aşıq qızıyam”

21:30 Emmanuel Makronun adından Azərbaycan prezidentinin şərəfinə nahar verilib - Video

21:12 ABŞ Çindən gələn bütün mallara gömrük rüsumu tətbiq edə bilər

20:51 700 bal toplayan abituriyent: “Bir saata bütün sualları cavablandırdım”

20:39 Erməni çağırışçılar kütləvi dava saldılar

20:27 IV ixtisas qrup üzrə 700 bal toplayan gəncin FOTOsu

20:13 Bakıda ərəblərdən daha bir biabırçılıq – Video

19:57 Gürcüstanda fövqəladə hallar xidmətinin rəhbəri istefa verib

19:45 “BakuBus” avtobusları niyə gecikir?

19:31 Bakıda MDB Daxili İşlər Nazirləri Şurasının iclası keçirilib

19:15 Bakıda bağ sahəsində ağaclar yandı

18:51 Almaniyada piyadalara bıçaqla hücum edilib: 14 yaralı

18:39 Prezident kralı təbrik etdi

18:21 Taliblər əfqan polisinə hücum etdi: 12 ölü

18:09 Bu il müəllim işləmək üçün qeydiyyatdan keçən namizədlərin sayı 50 mindən çox olub

17:55 Saatlıda 54 yaşlı kişinin meyiti aşkarlanıb

17:48 Nazir: “Təhsil sistemində hər il 3-5% yenilənməyə nail olunur“

17:44 Rihanna milyarder sevgilisindən ayrıldı

17:36 “51 azərbaycanlı Almaniyadan Azərbaycana deportasiya edilib”

17:32 Bu il “BakuBus” 85 sürücünü işdən azad edib

17:27 OPEC+ platforması əsasında yeni təşkilat fəaliyyyətə başlaya bilər

17:22 I və IV ixtisas qruplarının imtahan nəticələri açıqlanıb

17:17 Beş Xəzəryanı ölkə Xəzər dənizi ilə bağlı protokol imzalayıb

17:13 Dolların iyulun 23-nə olan məzənnəsi

17:13 İtaliyalı nazir bank dələduzluğunda ittiham olunur

17:09 Sabiq Cənubi Koreya prezidentinə əlavə 8 il həbs cəzası verildi

17:05 Türkiyə və Hollandiya münasibətləri normallaşdırmaq barədə qərar qəbul edib

16:55 Ronaldu “Real Madrid”i İspaniyadakı yüksək vergi dərəcələrinə görə tərk edib

16:47 İstirahət günlərinin hava proqnozu açıqlanıb

16:40 “ABŞ “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsinə güclü dəstəyini davam etdirəcək“

16:35 Paşinyan ABŞ-a gedəcək

16:27 Prezident İlham Əliyev Fransa prezidenti ilə görüşüb

16:23 Paşinyan Qarabağda müharibə riski haqda: “Rusiya imkan verməz“

16:16 Qazaxstanda Olimpiya çempionu qətlə yetirildi

16:12 Səmranın açıq-saçıq səhnələrlə dolu olan klipi

15:47 “Çevriliş cəhdinə aid çox önəmli dəlillər əldə etmişik“

15:42 Bakıda ağır qəza: ölən var

15:37 Azərbaycan komandası stolüstü tennis üzrə Avropa çempoionatının qalibi oldu

15:32 DESFA-nın səhmlərinin 66%-i 535 mln. avroya satılıb

15:26 General Qasim Süleymaninin həyata keçirəcəyi qanuni hərbi çevriliş

15:22 AzTV sədrini öldürməyə cəhddə təqsirləndirilən şəxslərə hökm oxunub, bir nəfər azadlığa buraxılıb

15:17 Putinlə Trampın görüşməyi üçün 4 milyon dollar xərclənib

15:09 Skripal ailəsini zəhərləyənlər Britaniyanı tərk edib

15:05 Prezident Sercio Mattarellanın Azərbaycana səfəri İtaliya mətbuatının geniş diqqət mərkəzindədir

14:55 Azərbaycan prezidenti Fransa Milli Assambleyasının sədri ilə görüşüb

14:47 Tanzaniyadan Azərbaycana məhsul idxalı 91 faiz azalıb –Statistika

14:42 “WhatsApp”, “Facebook” və “Telegram” ən təhlükəli əlavələr siyahısına daxil olub –Reytinq

14:27 “Ukrayna dairəsi“ndə nəqliyyatın hərəkəti bərpa olunub

14:22 «Rusiyalılar Putin-Tramp danışıqlarını gizlicə yaza bilərlər» – ABŞ kəşfiyyatnın başçısı

14:17 Murakamidən ingiliscə yeni roman gəlir

14:13 “MTN işi“ndə zərərçəkən iş adamı həbs edilib - O, 5 nəfəri biznes qurmaq adı ilə aldadıb

14:05 “Azeri Light”ın bir bareli 74,64 dollara satılır

13:55 Məhkəmə AXCP-nin gənc üzvünü azadlığa buraxmadı –“Tam islah olunmayıb”

13:47 “Heç bir ABŞ prezidenti Rusiyaya qarşı mənim qədər sərt olmayıb”

13:38 Mənsimovun gəmilərində etirazlar başladı

13:33 Moskva-Bakı mikroavtobusu qəzaya uğrayıb, 8 nəfər xəsarət alıb

13:27 “İşğal olunmuş ərazilərimizdə qanunsuz fəaliyyət göstərən 177 hüquqi şəxs aşkarlanıb”

13:22 Hava gəmilərində istifadə edilən cihazları Azərbaycandan çıxaranlar tutuldu

13:17 Türkiyə Zap, Avaşin və Xakurkda əməliyyatlara başladı

13:13 Avropa Birliyi Ermənistan üçün “Marşal planı” hazırlayır

13:09 Peşə təhsili və təliminin inkişafına dair strateji yol xəritəsi üzrə tədbirlərin 8%-i icra edilməyib

13:05 Yaponiyada yağan yağışlar 217 nəfəri öldürdü

12:34 Sabaha olan hava proqnozu açıqlanıb

12:30 Məşhur kanal rəhbəri qızına təcavüz edibmiş

12:26 MDB ölkələrinin DİN rəhbərləri Azərbaycanın 1-ci vitse-prezidenti ilə görüşüblər

12:22 “Dünya təhlükəsizliyinə təhdidlərin forma və üsulları daha mürəkkəb, təhlükəli xarakter alır”

12:13 “Rusiya iqtisadiyyatı 2060-cı ilədək böhrandan çıxmayacaq” – Təhlil

12:09 YAP qərargahında jurnalistlərlə görüş keçirilib

12:07 Beyləqan pambıqçıları pulunu ala bilmir - İnam Kərimova müraciət

12:05 51 azərbaycanlı məcburi qaydada Almaniyadan deportasiya edilib

11:50 Koçaryan iyulun 26-da dindiriləcək

11:42 “Azərbaycan dövləti gənclərə güvənir“

11:38 “İndi hər kəs sosial şəbəkə vasitəsilə mətbuatın bir hissəsinə çevrilib”

11:34 “Avropalı müttəfiqlərini başa düşmək üçün Tramp müdrik olmalıdır"

11:30 “Səba” istehlakçılara müraciət edib

11:22 İlham Əliyevin Parisdə “Rothschild and Co” şirkətinin vitse-prezidenti ilə də görüşüb

11:17 Ərzaq tədarükü ilə bağlı 850 müəssisə və təşkilatla satınalma müqaviləsi imzalanıb –Açıqlama

11:12 “Bozbash pictures” vida etdi

11:05 Əsəd Hələbi Ankaranın nəzarətinə verir – Şok iddia

10:55 Bakıda parkdan 72 ədəd fəvvarə stəkanı oğurlanıb

10:46 Prezident İlham Əliyev Parisdə “Thales International” şirkətinin baş vitse-prezidenti ilə görüşüb

10:42 Bakıda 3 yaşlı uşağın 6-cı mərtəbədən düşərək ölməsinə görə cinayət işi başlanıb

10:37 “Şəhəri bilməyənlər torpağı bölüşdürüb satdılar”

10:33 Yaxşı alver üçün supermarketlərə nə vacibdir?

10:22 Sahibkarlar Zakir Fərəcovdan şikayətçidir – “Dedi ki, sənin nəslində bir kişi yoxdur…”

10:17 Futbolumuzda nə baş verir? - Oliqarxlar klubların pullarını azaldıblar

10:13 Bakıda mikroavtobus yük maşınına çırpıldı - 10-dan çox yaralı var

10:09 Bu günə olan məzənnələr – RƏSMİ

10:05 Bakının Baş planını amerikalılar cızacaq



loading...
“Elçibəy gənclərin gözü ilə” mövzusunda tədbir keçirilib

“Əbülfəz Elçibəy-80” İctimai Təşkilat Komitəsi “Elçibəy Gənclərin gözü ilə” mövzusunda tədbir keçirib
Bu insanlar ölülərlə əlaqəyə girirlər və... - Tanınmış şaman hər şeyi açdı

Sosioloq, türkoloq, araşdırmaçı, TÜRKSOY-un üzvi, "Şaman. Təbiət qüvvələri oyananda" kitabının müəllifi, əslən xakas türklərindən olan və tanınmış şaman Timur Davletovun Publika.az-a müsahibəsi
ARXİV

Xəbərlər işıq sürətilə

Sayt haqqında | Əlaqə
MİLLİYOL (©) 2016