Beyləqan meri icra başçısının gedəcəyi günü niyə sevinclə gözləyir? Lənkəran Dövlət Universitetində mafiya islahatlara qarşı - II yazı Prezidentə yalan danışan sahibkarın qaranlıq əməlləri üzə çıxır - Yeni təfərrüatlar Lerikin 3 kəndindən Milli Məclisə müraciət: “Bizi köçürün...“
 

İranlıların siyasi təfəkküründə Rusiyaya qarşı kin niyə həmişə diridir?

Tarix 13.03.18, 12:50

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Əziz Rzazadə

“Strateq”


Rusiya, Türkiyə və İran prezidentləri aprelin ilk günlərində İstanbulda bir araya gəlməlidir. Bundan əvvəl, martın 16-da Astanada üç ölkənin diplomatları Suriya münaqişəsi ilə bağlı növbəti müzakirələr aparacaq. Tərəflərin ara-sıra kəskinləşən ağız davasına baxmayaraq, təmkinli davranış davam edir. Halbuki bu əməkdaşlığın günlərin bir günü tükənəcəyinə əminlik getdikcə daha çox güclənir.

O cümlədən çatları böyüyən Rusiya-İran birgə səylərinin xitam anı zamanın ixtiyarındadır.

Son müddətdə istər Moskva, istərsə də Tehran öz münasibətlərini strateji ortaqlıq kimi səciyyələndirsə də, hökumətpərəst və müxalif mediada əks notlar oxunur.

“Bəlkə də rəsmilərin bir-birinə deyə bilmədiyini KİV-lər çatdırırlar” təəssüratı, yaxud möhtəkirliyi də bundan yaranır.

Bədii bənzətmə aparsaq hazırda Suriya sahəsində İran və Rusiyanın səyləri eyni dəmirçixanada çalışan iki nəfərin ortaqlığını xatırladır. Biri ocağı körükləyir, digəri çəkici isti metala endirir. Sonra hər ikisi ardıcıllıqla zindana zərbə vururlar. Amma fərqli düşüncələrlə…

İran mediasına ötəri nəzərdən də oxşar qoxu duyulur – “dostluq öz yerində, amma…”

Əslində, iranlı analitiklərin bir kəlamını qəribçiliyə salmaq ədalətsizlikdir. Həqiqətən, “Rusiyaya etimadsızlığın uzun bir tarixi var”. Bu tarix haqqında danışarkən, söhbət, əlbəttə,  “ənənəvi” köhnə əhvalatdan başlanır: 1800-cü illərin əvvəllərində rus imperiyası ard-arda iki müharibədə İran ordusunu məğlub edərək, 1813 və 1828-ci illərdə iki müqaviləyə əsasən, Qafqazı, daha sonralar Orta Asiyanı “müqəddəs taxtdan” qoparıb.

(Düzünə qalsa, hekayəti “Tarixi-Nadir”dən, daha doğrusu, hələ siyasi “İran” istilahının mövcud olmadığı I Pyotrun Xəzər sahillərinə yürüşündən, II Yekaterina dönəminin hərbi əməliyyatlarından başlamaq olardı.)

Daha sonra söz 1900-cü illərin əvvəllərinə gətirilir. Məşrutə Hərəkatının məğlubiyyətində və istibdadın güclənməsində Rusiya-İngiltərə əməkdaşlığı, İranın nüfuz dairələrinə bölünməsi, eyni yüzilliyin 40-cı illərində təkrarlanan işğal, 1979-cu ilin İslam İnqilabından sonra Ayətullah Xomeyninin İranın düşmənləri kimi qınadığı ABŞ-ı “Böyük şeytan”, Rusiyanın sələfi Sovet İttifaqını isə “ondan betər” adlandırması ilə əhvalatın ana xətti davam etdirilir.

İnqilabdan sonrakı ilk illərdə, İrana qarşı səkkiz illik müharibəyə başlayan İraq diktatoru Səddam Hüseyni Rusiyanın silahlandırması da Moskvaya qarşı tarixi kinin bir parçasıdır. Hətta Sovet İttifaqının süqutundan sonra nisbi yaxınlaşma, diplomatik əlaqələrin artırılması belə iranlıların siyasi təfəkküründə Rusiyanın simasına müsbət cizgilər verməyib.

Buşəhrdə atom elektrik stansiyasının işə salınmasında və “S-300” hava hücumundan müdafiə sisteminin çatdırılmasında daimi gecikmələr də kütləvi yaddaşdan silinməyib.

Ədalətli olmaq lazımdırsa, son nəticədə, ruslar öz öhdəliklərinin hamısını yerinə yetiriblər. Üstəlik, Moskva-Tehran yaxınlaşması nüvə danışıqları əsnasında belə İrana möhkəm arxanı təmin edib. Rusiyanın Suriyadakı iştirakına gəlincə, Bəşər Əsədin indiyədək hakimiyyətdə qalması Moskvanın müdaxiləsi olmadan mümkün deyildi.

İran KİV-lərinin hesabatlarında, şübhəsiz, Rusiya ilə əməkdaşlığın bu yeni səhifələri, artıq tarixə düşmüş sətirlər inkar olunmur. Amma xəyali qorxular və şübhələr, yəqin ki, qalıcıdır. Çünki hər iki dövlətin keçmişə güclü bağlılığı var. Hətta ən ali səciyyələrdəki görüşlərdə arxada qalmış zamanın hansısa boğçası açılır, müntəzəm təmaslarında diplomatlar qoltuqaltında tutduğu salnamələrdən misallar gətirir, media ictimai fikri tarixi faktlarla diksindirir.

Bir sözlə, azca hikmətli, azca hikkəli yanaşmanı aparıcı dövrü nəşrlər və onlayn nəşrlərin, demək olar ki, hamısında görmək mümkündür. Məsələn, “Aftab-e Yəzd” Vladimir Putinin Rusiyanın nə İran, nə də Şimali Koreya olduğuna dair Ağ Evə etirazını təhqiramiz kimi qəbul edir. İranın kiçildilməsindən, cılızlaşdırılmasından təsirlənərək Rusiya ilə məsafəli davranmanın vacibliyini vurğulayır və təbii ki, dəlillərini qan yaddaşı ilə möhkəmləndirir.

“Mərdom-e Salari” də “ruslar əmindirlər ki, Putinin prezidentliyi ilə sovet dövrünün qüdrətini qaytaracaqlar”, – deyə tarixə baş vurub yaxın günlərin bir hadisəsinə diqqət yetirir. Konkret: xarici işlər naziri Lavrovun Valday Konfransında “sionist İsraili dənizə tökməyin vacibliyini” ifadə etmiş XİN rəhbəri Zərifi sözlə kötəkləməsini…

İslahatçılara meylli qəzet də Rusiyanın cazibəsinə çox yaxınlaşmamağı, Qərblə bütün körpüləri yandırmaya lüzum olmadığını vurğulayır.

Eyni siyasi cinaha mənsub “Qanun” qəzeti Rusiya prezidentinin Federal Məclisə müraciətindən sonra onun “sülh göyərçini” olmasını şübhəyə alıb. Bu, “Kinjal” (“Xəncər”) supersonik qanadlı raketlərinin Cənub Hərbi Dairəsində (Şimali Qafqazda) sınaqdan çıxarılmasının Tehranda doğurduğu narahatlıq kimi də oxuna bilər.

İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (İİKK) sabiq rəhbəri Mohsen Rezai isə mühafizəkarlara yaxın “Tabnak” xəbər saytında yazır: "Rusiya və Suriya arasında razılaşmaya əsasən, İran və İran şirkətləri yenidənqurma prosesindən qismən kənarlaşdırılıb. Suriyaya sərmayə yatırımı və bir sıra sektorlarda Suriya və Rusiya arasında konsorsiumda iştirak üçün İran, ilk növbədə, ruslarla danışmalıdır. Bu, möhtəkirlik deyil, hökumətdə müzakirə olunan bir məsələdir və İran hökuməti bundan narahatdır".

Xəbər saytında deyilir ki, "İranlı rusiyapərəstlər (rusofillər) rusların vədlərinə xilaf çıxması və milli maraqlara zərbə vurması barədə danışmaq istəmirlər. BMT-də İran əleyhinə qətnamələr qəbul edildikdə, ruslar bizi tək qoydular və lazımi müdafiə sistemlərini təslim etmədilər və indi Suriyada iranlıların səylərinin barını özləri toplayırlar…"

Amma “Qanun” qəzeti İran prezidenti Həsən Ruhaniyə istinadən "İran İslam Respublikası yenidənqurma prosesində fəal iştirak etməyə hazırdır", – deyə mühafizəkar Rezainin iddiasını təkzib etməyə çalışır. Bununla belə xəbərdar edir: "Bəşər Əsəd və ya İŞİD sonrası dövrdə, yenidənqurma çağında İranın hədəflərinə çatmasına maneə törədəcək istənilən bir insana bu imkanı verməməliyik. Çünki milli maraqların bir hissəsi iqtisadi və maliyyə məsələlərinə bağlıdır".

Həmin nəşr “böyük və kiçik şeytan” məsəlini yenidən yaxın tarixi yaddaşdan qurdalayıb üzə çıxarır: “Əgər ABŞ-ın “Böyük Şeytan”dırsa, Rusiyanın İran və iranlıların xəyanətinə də tam zəmanət var və o yalnız öz maraqlarının təmininə səy göstərir".

Hazırda “Zeytun budağı” əməliyyatına Moskvanın yaşıl işıq yandırması da İran KİV-lərində etirazla qarşılanır. “Ebtekar” qəzeti Türkiyənin addımlarını ABŞ və Rusiya ilə ikili oyun kimi səciyyələndirir. Türk ordusunun Afrinə doğru istiqamətlənmiş hücumuna əvvəlcə təpki göstərən Bəşər Əsədin sonradan ağzına su almasını Putinin gizli məktubu ilə əlaqələndirən nəşr yazır:

“Moskva üçün Ankara ilə hazırkı əlaqələr Afrinin işğalı ilə müqayisədə, daha böyük məna kəsb edir. Buna görə də, Dəməşq xalq müdafiə qüvvələrini Afrin və Humaya göndərdikdə, Türkiyə onlara zərbə endirdi. Moskva Əsədə bu hərəkətlərin təhlükəli olduğunu bildirdi, Türkiyənin milli təhlükəsizlik təlaşını qəbul edərək, “Zeytun budağı” əməliyyatına maneə törətmədi”.

ABŞ-da yaşayan əslən iranlı erməni tarixçisi (ailənin kökləri bakılıdır) Corc Burnutyanın “İrəvan xanlığı” kitabında Qacar xanədanının vəliəhd-şahzadəsi Abbas Mirzənin rus generalı Yermolovla tarixi görüşünün təsviri var. Məclisə ayağının tozu ilə gələn gözüac, ədəbsiz, bihəya zabit çəkmələrini çıxarmadan nəfis xalçalar üstündə gəzir, vəliəhdə xitab etmək əvəzinə, digər şahzadəyə üz tutur, bütün qonaqlıq boyu dişinin dibindən çıxan söyüşləri dilinə gətirməkdən utanmır.

Generalın öz gündəliyində bu səhnə əksini tapıb: “Bütün qonaqlıq boyu onlarla söyüşlə danışdım. Çünki yalnız onları alçaltmaqla, istəyinə nail ola bilərsən…”

Görünür, iranlılar artıq yenidən eyni rəftarla qarşılaşıblar və gözlərdəki kini gizlətmək mümkün deyil.

MilliYol.Az



Xəbərin oxunma sayı : 316

loading...

Analiz

Önəmli

Son xəbərlər

22 İYUN 2018

11:28 Samir Şərifov bu ilin dövlət büdcəsinə yenidən baxılmasını zəruri edən amilləri açıqlayıb

11:24 “Azkoin“ Tiflis konfransından niyə imtina etdi?

11:20 Yıldırım: "ABŞ Türkiyə xalqının etimadını tamamilə itirib"

11:13 İmişlidə növbəti kütləvi zəhərlənmə – “24 xəstə var, qalanlarını evə buraxıblar”

11:09 "Azərbaycana münasibətdə ədalət görmürəm"

11:05 Mühəndis Qoşunlarının təlimi keçirilir

10:54 “Azərbaycan Qərbə, Avropaya daha sıx bağlanmaq yolunu seçib“

10:50 "Məni alçaltdın, amma..." - Röya Aygünü bağışladı

10:34 Kürdə batmış 42 yaşlı Sabirabad sakininin cəsədi tapıldı

10:30 Almaniya İrana qarşı mövqeyini sərtləşdirir

10:26 Dövlət bayrağının asılması qaydaları dəyişdi

10:22 Bakı-Ələt yolunda yük maşını mikroavtobusla toqquşub, ölən və xəsarət alanlar var

10:17 Helikopter və təyyarələr Bakı səmasında uçuşlar edib

10:13 29 rayonda buraxılış imtahanı keçiriləcək

10:09 Hesablama Palatası dövlət büdcəsinin icrasını təmin edən orqanlar üzrə əlavə hesabat hazırlayacaq

10:05 "Hazırda dövlət qulluğunda 29.3 min nəfər çalışır, bu, məşğul əhalinin 0,6 faizidir"

21 İYUN 2018

23:59 Bakıda qayda pozan yol polisi cəzalandırıldı - Video

23:47 Rio-de-Janeyroda polisin keçirdiyi əməliyyat zamanı 6 nəfər öldürülüb

23:30 Azərbaycanda narkomanlar arasında yeniyetmələr və azyaşlılar da var

23:15 Bu şirkət 18 min dollar maaş təklif edir

22:52 Sarkisyanın qohumlarının biznes-imperiyalarında yoxlamalar aparılır

22:38 “Araz” Supermarketlər Şəbəkəsi işçisinin qətli ilə bağlı məlumat yayıb

22:25 Baş katib: “BMT-yə üzv dövlətlər Təhlükəsizlik Şurasının qərarlarına hörmət etməlidir”

22:11 Pambıqçıların zəhərlənməsinə görə cinayət işi: 3 vəzifəli şəxs həbs olundu

21:54 ABŞ-da ağdərililər “milli azlığa” çevrilir - Hesabat

21:41 “Bu dəfə Azərbaycan müdafiə naziri haqqında həqiqəti söyləyib…” – Vaqif Dərgahlı

21:28 Netanyahunun həyat yoldaşına 100 min dollarlıq korrupsiya ittihamı

21:14 İsmayıllıda körpü uçdu, şəhərlə əlaqə kəsildi - Video

20:59 Ərdoğan koalisiya hökumətinin anonsunu verdi

20:46 Bədən tərbiyəsi, gənclər siyasəti və turizm xərcləri 45% artırılır

20:32 Vasif Talıbov baş nazirin birinci müavini işdən çıxarıb

20:10 Sosial müdafiə və sosial təminat xərcləri 7%-ə yaxın artırılır

19:55 Putin Poroşenkoya zəng etdi

19:40 “Qarşı tərəfdə qoşunların toplanmasını müşahidə edirik…” – David Babayan

19:29 Yol tikintisinə 13,7 milyon manat ayrıldı

19:13 Saxlanılan bankir Zakir Zeynalovun oğludur

18:50 Azərbaycanın energetika naziri OPEC-in tədbirində çıxış etdi

18:42 Müşviqabad qəsəbə sakinləri ilə növbəti səyyar görüş keçirilib

18:39 Buraxılış imtahanlarının nəticələri nə vaxt açıqlanacaq?

18:21 Mənsimovun daha bir “törəməsinin” 2.3 milyardlıq borcu üzə çıxdı

18:09 Avropa Birliyi Yerevana 3 milyon ayırdı

17:55 Azərbaycan ət idxalını 7%-dən çox azaldıb

17:47 Tramp qalmaqallı qərarını ləğv etdi –Uşaqların ağladığı fotolar ona təsir edib

17:46 Azərbaycana dəniz yolu ilə narkotik vasitələrin gətirilməsinin qarşısı alınıb

17:38 Paşinyanın məmur balaları və hərbi xidmətlə bağlı planı var

17:33 Dzyuba kimi möhtəşəm “futbol oynayan” Putinvə ya dünyanı öz maskası ilə heyran etmiş Moskva

17:27 Türkiyədə avtobus aşıb, 2 nəfər ölüb, 25 nəfər yaralanıb

17:22 Neft ölkəsində prezident maaşları, pensiyaları iki dəfədən çox artırdı

17:22 Arda Turan ata olacaq

17:17 Dolların sabaha olan məzənnəsi

17:13 Azərbaycanda uşaqlara dini adların qoyulması halları azalıb

17:09 “Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tərəfləri konsensusa gəlsə, münaqişənin həlli uzaqda olmayacaq"

17:05 Moskvadan Yerevana uçan təyyarə faciədən qurtuldu

16:55 "Gələcəkdə neftə tələbatın ödənilməsində çətinliklər ola bilər"

16:47 “SSRİ-yə nifrət etmişəm…” – “Mimino” Rusiya siyasətçilərini qəzəbləndirib

16:42 Azərbaycanda bir qrup vəzifəli şəxs həbs olunub –Göyçayda körpünün uçmasına görə

16:32 100 milyon oğurlayan bankir yaxalanıb – “Bandotdel”ə aparılıb

16:27 Neftçalada 17 yaşlı oğlan özünü asdı

16:22 Şəxsi və ipotekada olan evləri bundan sonra necə satmaq olar? –Yeni qaydalar təsdiqləndi

16:14 Pambıq monopoliyası: Kütləvi zəhərlənmə olayının izi ilə... (ARAŞDIRMA)

16:13 Səlahəddin Dəmirtaşın qardaşı Qəndildə öldürüldü

16:05 DSX İranla sərhəddə baş vermiş insindentlə bağlı rəsmi açıqlama yaydı

15:55 "Messi dünya kubokuna görə ağlayır"

15:47 Kəlbəcər sakini Cavid Qurbanovdan və imkanlı şəxslərdən kömək istəyir

15:42 İsmayıllıda sel körpünü dağıdıb – 2000 nəfərin rayonla əlaqəsi kəsilib

15:39 “Gürcü nəsri antologiyası” ilk dəfə Azərbaycan dilində

15:34 “Real Madrid“ Zinəddin Zidanın oğlu ilə də yollarını ayırır

15:30 Putinlə Blatterin gizli görüşü olub

15:26 Birləşmiş Ştatların gündəlik neft hasilatı 10,9 milyon barreldir

15:22 İdarə rəisi sahəyə səpilən zəhərin adını açıqladı:“Ərazi “Azərpambıq“ şirkətinə aiddir”

15:18 Ermənistan Müdafiə Nazirliyi naxçıvanlı çobanları hədələyir

15:09 Hacı Nuran xəstəxanaya yerləşdirilib

15:05 Azərbaycana yay gəlib

14:55 Ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrinə ərizə qəbulu başa çatıb

14:48 "Kandildəki antiterror əməliyyatı ilə bağlı İranla aramızda heç bir problem yoxdur"

14:44 Niyə “acgöz bankirlər“ və miqrantlar xalq qəzəbinin qurbanlıq keçilərinə dönürlər?

14:40 Beyləqan meri icra başçısının gedəcəyi günü niyə sevinclə gözləyir?

14:34 Təhsil Nazirliyinə yeni Aparat rəhbəri təyin edilib

14:30 “Avropa İttifaqı Minsk qrupunun vasitəçilik səylərini və təkliflərini dəstəkləyir”

14:26 Elmar Məmmədyarov böyük heyətlə Minskə getdi

14:22 Sarkisyanın adamlarına qarşı əməliyyat keçirildi

14:13 “Terrorçular iyulun 4-də Menbiçin mərkəzini tərk edəcəklər” – Çavuşoğlu

14:09 “Həkimlər dedi gedin evə, evdə yenə halım dəyişdi”

14:05 Tanrı da unudub ədaləti harda gizlətdiyini

13:50 “Devid üçün yaxşı arvad olmağa çalışıram“

13:45 “Ürəkbulanma zəhərlənmə demək deyil”

13:40 İmişli sakini Bakıda öz maşınını qaçırdı

13:09 “Keçi saqqalı mənə uğur gətirir“ - Ronaldo

13:05 Lənkəran Dövlət Universitetində mafiya islahatlara qarşı - II yazı

13:05 Diaqnostikadan keçən müəllimlərin maaşı açıqlandı –10 faizi 700-900 manat alacaq

12:57 “Hüseyn elə bilirdi ki, Roza maşını ona verəcək“

12:52 “Təhsil islahatları dərinləşməkdə davam edir”

12:42 Bugünkü valyuta hərracının nəticəsi açıqlanıb

12:38 “Ali məktəblərə qəbulda iki dəyişiklik nəzərdə tutulub”

12:34 Qəbul imtahanında orta bal 2012-ci ilə nisbətən 62 bal yüksəlib

12:30 33 illik həyat yoldaşını qısqanclığa görə öldürdü

12:26 Erməni Aydınov: “Yaşasın Bakı” – 29 ildən sonra qayıtmaq istəyir

12:22 Fazil Məmmədov hələ də xəstəxanadadır – Dost bildikləri onu “satdılar”…

12:17 İsmayıllıda avtomobil 7 yaşlı uşağı vuraraq öldürüb

12:13 DİN avtomobil sahiblərinə müraciət edib

12:09 “Sosial sığortaya cəlb olunmayan insanlar gələcəkdə əziyyət çəkəcək”

12:05 Pambıqçıları zəhərləyən şirkətlər məlum oldu - Heydər Əsədovun adı hallanır

11:55 Kreml Suriya danışıqlarında Türkiyəyə arxa çevirə bilər

11:46 Novxanı-Masazır yolu bu axşam bağlanacaq

11:42 Ərdoğan parlamentdə koalisiya təklif etdi

11:39 İran islahatçıları Amerika ilə danışıqlar istəyirlər

11:36 Külli miqdarda narkotik qanunsuz dövriyyədən çıxarılıb

11:30 Bu gün buraxılış imtahanları keçirilir

11:26 “Ölüm qrupu”nda “cənazə günü”: Messi, hələ getmə...

11:22 Azərbaycanda 147 süni göl ləğv edilib – Sahibləri 85 min manat cərimə edilib

11:17 Rusiyada azərbaycanlının restoranında kütləvi zəhərlənmə

11:09 Şabranda 20 hektar taxıl sahəsi yandı

11:05 Yevlaxda sərnişin mikroavtobusu yük maşını ilə toqquşdu

10:52 Avstriya məşhur kriminal avtoriteti Rusiyaya təslim etdi

10:48 Günelin bu libası 5365 manatdır

10:44 Beynəlxalq təşkilatlar ABŞ-a etiraz edir

10:38 Sərhəd pozucuları ilə atışmada Azərbaycan sərhədçisi yaralandı

10:34 Mikayıl Cabbarovun işçisi Gəncədə qumarxanaya “krışalıq“ edir...

10:30 Tərtərdə 19 pambıqçı zəhərlənib

10:26 Aqrokimyəvi maddələrin idxalına nəzarət gücləndiriləcək



loading...
“Elçibəy gənclərin gözü ilə” mövzusunda tədbir keçirilib

“Əbülfəz Elçibəy-80” İctimai Təşkilat Komitəsi “Elçibəy Gənclərin gözü ilə” mövzusunda tədbir keçirib
Bu insanlar ölülərlə əlaqəyə girirlər və... - Tanınmış şaman hər şeyi açdı

Sosioloq, türkoloq, araşdırmaçı, TÜRKSOY-un üzvi, "Şaman. Təbiət qüvvələri oyananda" kitabının müəllifi, əslən xakas türklərindən olan və tanınmış şaman Timur Davletovun Publika.az-a müsahibəsi
ARXİV

Xəbərlər işıq sürətilə

Sayt haqqında | Əlaqə
MİLLİYOL (©) 2016