“Bu, Xəzəryanı ölkələrin həyat səviyyəsinin yaxşılaşmasına kömək edəcək” “WhatsApp” “end-to-end” şifrələmə texnologiyasından imtina edəcək Prezident əsgər ölümü ilə bağlı işi nəzarətə götürdü Beyləqan sahibkarları Xasay Əhmədovun oğlundan şikayət edir
 

Musavatçıların “əl tulası“, Əhməd Cavadın “quyruğu“ - Mikayıl Müşfiq

Tarix 06.01.18, 16:53

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6



30 ilə sığan dahi ömrü


Bu gün, yanvar ayının 6-sı Mikayıl Müşfiqin anım günüdür. Ölümündən 80 il ötən Müşfiq, XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatının, poeziyasının zirvəsidir.  

Azərbaycan şeir tarixinə adını qızıl hərflərlə yazmağı bacaran Mikayıl Müşfiqin şeirləri yaşlı nəsillə bərabər, gənclərin də dillər əzbəridir. Maraqlısı isə odur ki, ziyalılarımızın, böyüklərimizin, gənclərin kitaba, şeirə marağının azlığından şikayətləndiyi bir dövrdə M.Müşfiqin şeirləri ən passiv gənclərin belə yaddaşına həkk olunmağı bacarır. Yəqin ki, çox az adam tapılar ki, M.Müşfiqin "Yenə o bağ olaydı" şeirini ömründə bircə dəfə də olsa, eşitməmiş olsun.

Şair haqqında yazmaq üçün həyat və yaradıcılığını yenidən oxudum. Və oxuduqca gördüm ki, doğum tarixindən (5 iyun 1908-ci il) başlayaraq, 1926-cı ildə "Gənc işçi” qəzetində çap olunmuş ilk şeiri "Bir gün”, ilk kitabı "Küləklər” (1930) daxil olmaqla şairin bütün həyat xronologiyasını dünən oxuyubmuş kimi xatırlayıram. Səbəbini tam olaraq bilmirəm, amma yadımdadır ki, məktəbdə səhv etmirəmsə, 6-cı sinifdə Müşfiqlə olan tanışlığım zamanı ona xüsusi rəğbətimin səbəbi zahirən şairi çox bəyənməyim olmuşdu. Şeirlərinin axıcılığı, asan yadda qalması ona sevgimi daha da artırmışdı. Məncə, əsərlərindən, haqqında yazılan xatirələrdən, məqalələrdən tanıdığımız bitkin, möhkəm xarakterin üzündə təzahür etdiyi şairin yaraşıqlı olmasını heç kim inkar etməz. 
 
Nənəm kənddə kitabxana müdiri olub. Kitabxana isə babamgilin evinin düz yanında idi. Buna görə də nənəm uşaqlarını elə kitabxanada böyütdüyünü deyirdi. Danışardı ki, uşaq vaxtı atamın oxumağı təzə öyrəndiyi vaxtda həmişə vərəqlədiyi, oxumağa çalışdığı kitab onun dilindən desəm, "Müşqişin günləri” olub. Bu həmin o "Müşfiqli günlərim” kitabı idi. Hansı ki, Dilbər Axundzadə şairin ölümündən sonra yazmışdı. Və mən bu gün çox peşmanam ki, o kitabı uşaq vaxtı bu hekayəni eşidərkən yarıya qədər oxumaqla kifayətlənmişəm. Kitab Müşfiqin,
 
Mənim könlüm deyir ki, 
Hələ bunlar nədir ki...
Böyük günlər, şanlı günlər, şən günlər
Yoluna düşən günlər 
Hələ qarşımızdadır...

...misraları ilə başlayır. Əsərdə Dilbər xanım təkcə şairlə birgə yaşadığı günlərdən yox, Müşfiqin uşaqlığından, gəncliyindən, ailə üzvlərinin, dostlarının xatirələrindən də danışıb. Onu da qeyd edim ki, kitab Sovet dövrünün "qəddar və kəskin" təbliğatı ruhunda yazılıb. Çox güman mənim kimi cavan nəslin nümayəndələri əsərin bəzi yerlərini oxuyanda çox təəccübləniblər.
 
Bununla yanaşı, gənc və istedadlı şairimizin həyatı haqda geniş məlumat almaqda əvəzsiz mənbə olan əsərin hər səhifəsində Müşfiqin tükənməz həyat sevgisi hiss olunur: 

Ah, mən gündən-günə bu gözəlləşən
İşıqlı dünyadan necə əl çəkim?
Bu yerdə çarpışan göylə əlləşən,
Dostdan, aşinadan necə əl çəkim? 

Həyat dedikləri bu keşməkeşdən, 
Qəlbimdə, qanımda yanan atəşdən
Gecədən, gündüzdən, aydan günəşdən,
Bu əngin fəzadan necə əl çəkim?

Güllələndikdən sonra məzarı qalmasın deyə, cəsədi dənizə atılan şairin 30 illik həyat yolunda 10 kitabı, "Yenə o bağ olaydı", "Oxu tar", "Ana”, "Sevgilər”, "Yadıma düşdü”, "Sənə qurban ”, "Sənin gülüşlərin” və s. kimi dillər əzbəri şeirləri, A.Puşkinin "Qaraçılar” (Ş.Abbasov ilə birlikdə), M.Lermontovun "Demon” (R.Rza ilə birlikdə) tərcümə poemaları, S.Marşakın "Huşsuza bax, huşsuza”, T.Şevçenkonun, Ömər Xəyyamın və başqa şairlərin, eləcə də M.F.Axundzadənin "Şərq poeması” kimi tərcümə əsərləri onun zəngin ədəbi irsinin nümunələridir. Tərcümə demişkən, yeni öyrəndiyim bir məlumatı sizinlə paylaşmaq istəyirəm. Belə ki, hər kəsin Mikayıl Müşfiqə aid olduğunu düşündüyü, sevdiyi "Rəssam” şeiri əslində Ömər Xəyyama aiddir. Müşfiq bu şeiri sadəcə tərcümə edib. Və buna görə də şeir şairin ancaq tərcümə kitablarında verilib. 
 
Düşünürəm ki, Müşfiqi bu qədər təkrarolunmaz edən isə şairin səmimiyyəti olub. Elə buna görədir ki, bu şeirlər oxunduqca insanın ürəyinə yağ kimi yayılır. Müşfiq öz şeirlərində arzularını dilə gətirirdi. Bu da sonralar Müşfiqi ortadan götürmək üçün "qırmızı imperiyanın" əlinə bəhanə vermişdi. Müşfiqi "məhşər ayağına" çəkənlər ondan bu şeirlərin "əvəzini çıxırdılar, hesab sorurdular”.

Mən gəncəm, bilirəm istiqbalım var,
Hələ bədr olmamış bir hilalım var.
Yelkənim açılır, qara yel əsmə,
Mənim bu dünyada bir sandalım var.

Müşfiqin ölümünə kimlərin "imza atdığı” daim müzakirə olunub. Bəziləri bunu şairin həyat yoldaşı gözəl Dilbər xanıma sahib olmaq istəyənlərin şərəfsizliyi, bəziləri burjuaziyanın onu özləri üçün ciddi təhlükə kimi görmələri, bəziləri isə şairin "həmkar”larının qısqanclığı ilə bağlayıblar. Sonuncu versiya çox danışılmasa da, qısqanclıq hər zaman ən böyük cinayətlərin səbəbi olub. 30-cu illərin sonunda sanki əbədi tənqid birbaşa Müşfiqə qarşı yönəlmişdi. Bu elə-belə deyildi, çünki, dövrün böyük ədibləri Müşfiqə böyük dəyər verirdilər. Müasirləri onu dövrün Füzulisi adlandırırdılar. Hüseyn Cavid əfəndi Müşfiqi "Gələcək şeirimizin tacidarı” deyə qiymətləndirirdi. S.Vurğun isə deyirdi ki, "Məni yalnız Müşfiq keçəcək”.

"Kommunist" qəzetinin 1937-ci ilin 20 iyun tarixli nömrəsində Ə.Əkbər imzası ilə "Ədəbiyyatda düşmən qalıqları axıradək ifşa edilməli” adlı məqalədə Müşfiqlə bağlı bəzi fikirləri diqqətinizə çatdırmaq istəyirəm: "Xalq düşmənləri, musavatçı, pantürkist ünsürlər Sovet ədəbiyyatının inkişafına hər vəchlə mane olmuşlar. Azərbaycan Sovet Yazıçıları İttifaqına soxulan kontrrevolyusioner, alçaq müsavatçıların havadarı - ikiüzlü Əhməd Cavad, Hüseyn Cavid, Sanılı və onların ayrılmaz quyruğu Mikayıl Müşfiq uzun illər boyu sosializm quruluşumuza istər açıq, istərsə də gizli surətdə zidd olmuş və  murdar işlərini davam etdirmişdir...

...Öz pantürkist çıxışları ilə əsl reaksion simasını çoxdan bəri göstərmiş olan Mikayıl Müşfiq təqib edilən bir ilan kimi ədəbiyyata öz zəhər tuluğunu boşaltmağa hər vəchlə çalışmışdır.

Musavatçıların əl tulası olan Müşfiqin həyasızlığı o dərəcəyə çatmışdı ki, o, irəliləyən Sovet ədəbiyyatına müqavimət göstərmiş və hətta Azərbaycan Sovet Yazıçıları İttifaqının üçüncü plenumunda son dərəcə əclaf çıxış edərək, kontrrevolyusioner, eqoist Müşfiq yeni yetişən gəncliyi açıqdan-açığa həvəsdən salır, onları ədəbiyyatdan uzaqlaşdırmağa çalışır...”. 

Bu kimi yazılardan çox misal gətirmək olar. Müşfiqin "ifşa”sına həsr olunmuş daha bir yazı isə şair Məmməd Rahimin 1937-ci ilin avqust ayında "Ədəbiyyat" qəzetində dərc etdirdiyi "Kontrrevolyusioner, kantrabatçı, oğru” adlı məqalədir. Məqalədə deyilir ki, "Müşfiq ilk qidasını Türkiyənin aristokrat şairi Hamid və kontrrevolyusioner Hüseyn Caviddən almışdır. Onun "Küləklər” kitabçası hər cür meşşan, anarxist və yaramaz qara antisovet kontrrevolyusioner fikirlər ilə doludur”. 

Bütün bunların nəticəsində 1938-ci ildə Müşfiq tək özü yox, bütün ailəsi repressiyanın qurbanı oldu. Həyat yoldaşı Dilbər Axundzadə tək adamlıq kamerada ağır işgəncələrdən sonra əsəb sarsıntısı keçirdi, ruhi xəstəxanaya yerləşdirildi. Bacısı Böyükxanım onu aparmağa gələn NKVD işçilərindən bəhanə ilə aralanaraq mətbəxə keçir, üstünə ağ neft tökərək odlayır və həlak olur. Kiçik bacısı Balacaxanım isə istintaq zamanı müstəntiqin həqarətlərinə dözməyərək, masadaki su qrafinini onun başına çırpır, həbs olunur, sürgün həyatı yaşamağa məhkum olunur. Bəraətdən sonra psixoloji durumda tək ömrünü başa vurur. 

Bu repressiya ilə bir ömrü deyil, şairin yazılmamış neçə-neçə şeiri, əsəri qətlə yetirildi. Bununla belə, Mikayıl Müşfiq bizə 30 illik həyat yolunda bundan sonra hələ neçə nəslə yetəcək, zövq oxşayacaq, tərbiyə edəcək irs qoydu. Bizim öhdəmizə düşən isə bu kimi şairlərimizin əsərlərini, irslərini qoruyub saxlamaq, təbliğ etməkdir. 

Ruhun şad olsun, ölməz şair... 

Nərmin Həsənli



Xəbərin oxunma sayı : 4585

loading...

Ədəbiyyat

Önəmli

Son xəbərlər

18 AVQUST 2018

12:41 İspaniya sahilində dənizdə batan qadın dronun köməyilə xilas edilib

12:30 Qəbiristanlıqda narkotik yetişdirən saxlanılıb

12:15 Genuyada körpünün uçması nəticəsində ölənlərin sayı 41 nəfərə çatıb

11:57 Maliyyə Nazirliyi yeni elektron xidmətlər göstərəcək

11:40 Bakı küçələrini daha yaşlı qadınlar yox, bu maşınlar süpürəcək - Foto

11:26 Dövlət Sərhəd Xidmətinin büdcə ayırmaları 146 dəfə artıb

11:12 Azərbaycanda neft bahalaşıb

10:50 Elmar Vəliyevə sui-qəsd: Yeni həbslər və təfərrüat

10:37 Gəncədə kişi həyat yoldaşını və qayınatasını öldürdü

10:15 Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki vəziyyətlə bağlı məlumat yayıb

10:07 “Terrorçuluğa qarşı mübarizə çərçivəsində 88 şəxs saxlanılıb” – Elçin Quliyev

17 AVQUST 2018

23:42 Maryan Şarets Sloveniyanın Baş naziri seçilib

23:20 Kıvanç Tatlıtuğ yeni ev alır

22:40 Saakaşvilinin partiyası Ukraynada parlament seçkilərinə qatılacaq

22:05 Putindən Avstriya nazirinə kreativ toy hədiyyəsi

21:27 “Koçaryan Moskvanın əmri ilə siyasətə qayıdır” – “Ciddi qarşıdurma olacaq”

20:50 Fransa İlqar Məmmədovun azadlığa buraxılmasını alqışlayır

20:12 Putin Dağıstanın başçısı vəzifəsinə namizəd irəli sürüb

19:55 Ağsuda yeni doğulmuş körpə dünyasını dəyişib

19:36 Rusiya ABŞ-a nota göndərdi

18:40 “Kaspersky Lab“: Messenger və sosial şəbəkələrə olan hücumlar artıb

18:37 Fermerlərə 57,5 milyon manat subsidiya ödəniləcək

17:20 Gəncə hadisələri ilə bağlı daha 2 nəfər həbs olundu - Rəsmi

17:00 Messinin qardaşına hökm oxunub

16:57 Azərbaycanda qanunsuz yaşayan 78 miqrant saxlanılıb

16:53 Azərbaycanda vəzifəli şəxsə cinayət işi açıldı

16:48 Rusiya ABŞ-a nota verdi

16:42 “Hamı İlhaməni hegemon kimi tanıyırdı”

16:39 “Qarabağ” dərdinə dözməyən Əvəzov özünü güllələdi

16:34 Hadi Rəcəbli: “Bu qədər şərəfsiz, vicdansız hərəkət etmək olmaz”

16:28 Xaçmazda qadın intihara cəhd edib

16:23 Səudiyyə Ərəbistanı Rusiyadan quş əti idxalını dayandırdı

16:19 İranda silahlı qarşıdurma: 4 yaralı

16:14 Tovuzda evdən pul və 15 min manatlıq qızıl oğurlandı

16:10 CNN: Çin ABŞ-a hücuma hazırlaşır

16:05 Azərbaycanda uşaq evlərində olan uşaqların sayı artıb

16:01 Trampdan ABŞ kəşfiyyatçılarına qadağa

15:58 Azərbaycanın 10 boksçusu Rusiyada beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək

15:52 ABŞ İran üzrə xüsusi nümayəndə təyin etdi

15:51 Sənəddə təmir olunan uşaq bağçası, mənimsənilən 40 min manat və “Veteks” MMC...

15:47 “Biz Ermənistan dövləti olan yerə getməməliyik”

15:41 Alimlər: kişilər qadınlardan daha ağıllıdır

15:36 Azərbaycana 17 milyon dollarlıq kondisioner gətirilib

15:30 Meşəni yandıranlara atəş açmağa icazə verildi

15:24 Sərnişinə qarşı soyğunçuluq edən şəxslər saxlanıldı

15:17 Cəlilabadda ev yanıb: 1 yaralı

15:11 Hindistanda leysandan ölənlərin sayı 167-yə çatıb

15:06 Nazirlik: “Hazırda Bayıl sürüşmə sahəsində vəziyyət stabildir“

15:02 Yanğını söndürməyə gedən helikopter qəzaya uğradı

14:55 Bu marşrutlardan şikayət edildi

14:49 Dünyanın ən kasıb eks-prezidenti təqaüdə çıxdı

14:47 Azərbaycan Premyer Liqasında II turun təyinatları açıqlanıb

14:42 Xidmət rəisi: “Qurbanlıq heyvan qüsursuz olmalıdır“

14:36 Metyu Brayza: “ABŞ Türkiyəni itirə bilməz“

14:31 Beyləqanda maşın aşıb, sürücü öldü

14:25 Bitkoin bahalaşmaqda davam edir

14:19 İsrailin baş naziri polis tərəfindən dindirilir

14:13 Mehman Hüseynovun məhkəməsinin vaxtı açıqlanıb

14:08 Bir gündə 11 borclu şəxs saxlanılıb

14:02 Deputat: “Bu vəhşi adətdən qurtulmalıyıq“

13:56 NASA asteroidə müğənninin adını verdi

13:51 İsmayıllıda yol qəzası: ölən və yaralanan var

13:34 Ermənilər Laçında müasir xəstəxana tikir

13:11 Trampın İranla dialoq şərtləri açıqlandı

13:07 Bərdə sakinindən silah-sursat götürülüb

13:04 Vaşinqtonda hərbi parad təxirə salındı

12:59 Bakıda avtomobil piyadanı vuraraq öldürüb

12:53 “Yaxşı aktyor reklama çəkilməz, tamadalıq etməz”

12:48 “Yas mərasimləri sadə və israfçılıqdan kənar keçirilməlidir“

12:44 Xalq artistinin səhhəti pisləşib

12:40 Bakıda keçmiş məhkum qətlə yetirildi

12:35 Çavuşoğlu: “ABŞ-la yaşanan problemlər asanlıqla həll oluna bilər“

12:34 Endokrinoloq: “Şəkərli diabetin bu əlamətləri var”

12:29 Şəmkirli avtoritet axtarışa verildi - TƏFƏRRÜATLAR

12:28 Türkiyədə dollar yenidən bahalaşmağa başlayıb

12:24 Azərbaycanlılar niyə boşanırlar?

12:17 AKP üzvləri qəzaya düşdü: 5 ölü, 18 yaralı

12:13 Türkiyə böhranı Trampa HƏDİYYƏ idi və...

12:08 Professor: “Jurnalistika İnstitutu yaradılsın“

12:04 “Qarabağ“ yenidən “Şerif“lə qarşılaşacaq

12:00 Bayramda fasiləsiz elektrik enerjisi veriləcək

11:56 Kim Çen: “Bu, xalqı boğmaq istəyənlərə cavab oldu“

11:52 Amerika-Türkiyə qarşıdurmasının alt qatları üzə çıxdı

11:47 Emomali Rahmon Özbəkistanda səfərdədir

11:43 Dünyanın ən çox qazanan aktrisaları - Siyahı

11:39 Dollardan imtina mümkündürmü?

11:34 Müğənni Areta Franklin vəfat etdi

11:30 Tikinti materiallarının qiyməti bahalaşıb

11:26 Lirənin ucuzlaşması SOCAR-a Türkiyədə necə təsir göstərəcək?

11:22 Nigar: “İstədiyim kimi yaşayıram“

11:17 “Ərdoğanın NATO-dan çıxmaq niyyətinin olduğunu düşünmürəm”

11:13 Avropa Liqası: “Qararbağ”ın rəqibi bəlli oldu

11:08 Azərbaycanda dərslər sentyabrın 15-də başlamayacaq

11:04 Dövlət qulluğuna qəbul üçün test imtahanı keçiriləcək

10:59 Xaçmazda 11 ədəd qovaq ağacı qanunsuz kəsilib

10:53 Baytarlıq Xidmətindən icra başçılarına müraciət

10:49 Çin-ABŞ ticarət danışıqları bərpa olunur

10:45 Bu yollarda təmir və rənglənmə işləri aparılır

10:41 Meksika sahillərində “Leyn” qasırğası formalaşıb

10:37 Putin və Ərdoğan Tehran sammitində ayrıca görüşəcək

10:33 Türkiyə şirkətləri “iPhone” sifarişindən imtina ediblər

10:29 Hərbi Prokurorluq: Əsgər ölümünə görə 3 nəfər həbs edildi

10:24 ABŞ Türkiyəyə qarşı yeni sanksiyalar tətbiq edəcək

10:20 Sülh Platformasına həmsədr seçilib

10:16 “İlqar Məmmədov Merkelin Bakı səfərinə görə azadlığa buraxılmayıb”

10:12 Yevlaxda yol qəzası: yaralılar var

10:08 Naxçıvanda 229 nəfərin pensiyası poçtla ödənilib

10:04 Bu ərazilərdə qaz olmayacaq

10:00 Atəşkəs 92 dəfə pozulub

16 AVQUST 2018

23:50 Tərtərdə itkin düşmüş 17 yaşlı qız Bakıda tapıldı

23:31 İranda evlilik yaşı dəyişdirilir

22:40 Nyu-Yorkda BMT-nin binasının qarşısına onlarla yanğınsöndürən briqadası gəlib

22:11 Moskva və Yerevan ikitərəfli münasibətləri müzakirə ediblər

21:15 Avtobus sürücüsü sükan arxasında infarkt keçirdi

20:47 Fransadan Türkiyəyə dəstək gəldi

20:22 DİM jurnalistlərə müraciət edib

19:50 İsveçrə Məhkəməsi: Gülnarə Kərimovanın 800 milyon dolları Özbəkistana qaytarılacaq

19:29 Qaradağda yol tikintisinə 11,6 milyon manat ayrılıb

18:36 Yalçın Rzazadə çətin durumda - Səhhəti ağırlaşıb

18:00 Məleykə Abbaszadə: “Ali məktəblərə plan yerlərindən 88,73 faizi dolub”



loading...
“Elçibəy gənclərin gözü ilə” mövzusunda tədbir keçirilib

“Əbülfəz Elçibəy-80” İctimai Təşkilat Komitəsi “Elçibəy Gənclərin gözü ilə” mövzusunda tədbir keçirib
Bu insanlar ölülərlə əlaqəyə girirlər və... - Tanınmış şaman hər şeyi açdı

Sosioloq, türkoloq, araşdırmaçı, TÜRKSOY-un üzvi, "Şaman. Təbiət qüvvələri oyananda" kitabının müəllifi, əslən xakas türklərindən olan və tanınmış şaman Timur Davletovun Publika.az-a müsahibəsi
ARXİV

Xəbərlər işıq sürətilə

Sayt haqqında | Əlaqə
MİLLİYOL (©) 2016