İş adamı Anar Əliyev Moskvada güllələndi (YENİLƏNİB/VİDEO) “Veteks-2017“ MMC-nin Beyləqanda gördüyü işlər niyə araşdırılmır? “AtaBank”da qalmaqal davam edir: Etibar Babaşlı təftiş edilir? İcra başçısının “Veteks -2017” əməliyyatı: Beyləqanda büdcə vəsaitlərinin talan mexanizmi
 

Musavatçıların “əl tulası“, Əhməd Cavadın “quyruğu“ - Mikayıl Müşfiq

Tarix 06.01.18, 16:53

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6



30 ilə sığan dahi ömrü


Bu gün, yanvar ayının 6-sı Mikayıl Müşfiqin anım günüdür. Ölümündən 80 il ötən Müşfiq, XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatının, poeziyasının zirvəsidir.  

Azərbaycan şeir tarixinə adını qızıl hərflərlə yazmağı bacaran Mikayıl Müşfiqin şeirləri yaşlı nəsillə bərabər, gənclərin də dillər əzbəridir. Maraqlısı isə odur ki, ziyalılarımızın, böyüklərimizin, gənclərin kitaba, şeirə marağının azlığından şikayətləndiyi bir dövrdə M.Müşfiqin şeirləri ən passiv gənclərin belə yaddaşına həkk olunmağı bacarır. Yəqin ki, çox az adam tapılar ki, M.Müşfiqin "Yenə o bağ olaydı" şeirini ömründə bircə dəfə də olsa, eşitməmiş olsun.

Şair haqqında yazmaq üçün həyat və yaradıcılığını yenidən oxudum. Və oxuduqca gördüm ki, doğum tarixindən (5 iyun 1908-ci il) başlayaraq, 1926-cı ildə "Gənc işçi” qəzetində çap olunmuş ilk şeiri "Bir gün”, ilk kitabı "Küləklər” (1930) daxil olmaqla şairin bütün həyat xronologiyasını dünən oxuyubmuş kimi xatırlayıram. Səbəbini tam olaraq bilmirəm, amma yadımdadır ki, məktəbdə səhv etmirəmsə, 6-cı sinifdə Müşfiqlə olan tanışlığım zamanı ona xüsusi rəğbətimin səbəbi zahirən şairi çox bəyənməyim olmuşdu. Şeirlərinin axıcılığı, asan yadda qalması ona sevgimi daha da artırmışdı. Məncə, əsərlərindən, haqqında yazılan xatirələrdən, məqalələrdən tanıdığımız bitkin, möhkəm xarakterin üzündə təzahür etdiyi şairin yaraşıqlı olmasını heç kim inkar etməz. 
 
Nənəm kənddə kitabxana müdiri olub. Kitabxana isə babamgilin evinin düz yanında idi. Buna görə də nənəm uşaqlarını elə kitabxanada böyütdüyünü deyirdi. Danışardı ki, uşaq vaxtı atamın oxumağı təzə öyrəndiyi vaxtda həmişə vərəqlədiyi, oxumağa çalışdığı kitab onun dilindən desəm, "Müşqişin günləri” olub. Bu həmin o "Müşfiqli günlərim” kitabı idi. Hansı ki, Dilbər Axundzadə şairin ölümündən sonra yazmışdı. Və mən bu gün çox peşmanam ki, o kitabı uşaq vaxtı bu hekayəni eşidərkən yarıya qədər oxumaqla kifayətlənmişəm. Kitab Müşfiqin,
 
Mənim könlüm deyir ki, 
Hələ bunlar nədir ki...
Böyük günlər, şanlı günlər, şən günlər
Yoluna düşən günlər 
Hələ qarşımızdadır...

...misraları ilə başlayır. Əsərdə Dilbər xanım təkcə şairlə birgə yaşadığı günlərdən yox, Müşfiqin uşaqlığından, gəncliyindən, ailə üzvlərinin, dostlarının xatirələrindən də danışıb. Onu da qeyd edim ki, kitab Sovet dövrünün "qəddar və kəskin" təbliğatı ruhunda yazılıb. Çox güman mənim kimi cavan nəslin nümayəndələri əsərin bəzi yerlərini oxuyanda çox təəccübləniblər.
 
Bununla yanaşı, gənc və istedadlı şairimizin həyatı haqda geniş məlumat almaqda əvəzsiz mənbə olan əsərin hər səhifəsində Müşfiqin tükənməz həyat sevgisi hiss olunur: 

Ah, mən gündən-günə bu gözəlləşən
İşıqlı dünyadan necə əl çəkim?
Bu yerdə çarpışan göylə əlləşən,
Dostdan, aşinadan necə əl çəkim? 

Həyat dedikləri bu keşməkeşdən, 
Qəlbimdə, qanımda yanan atəşdən
Gecədən, gündüzdən, aydan günəşdən,
Bu əngin fəzadan necə əl çəkim?

Güllələndikdən sonra məzarı qalmasın deyə, cəsədi dənizə atılan şairin 30 illik həyat yolunda 10 kitabı, "Yenə o bağ olaydı", "Oxu tar", "Ana”, "Sevgilər”, "Yadıma düşdü”, "Sənə qurban ”, "Sənin gülüşlərin” və s. kimi dillər əzbəri şeirləri, A.Puşkinin "Qaraçılar” (Ş.Abbasov ilə birlikdə), M.Lermontovun "Demon” (R.Rza ilə birlikdə) tərcümə poemaları, S.Marşakın "Huşsuza bax, huşsuza”, T.Şevçenkonun, Ömər Xəyyamın və başqa şairlərin, eləcə də M.F.Axundzadənin "Şərq poeması” kimi tərcümə əsərləri onun zəngin ədəbi irsinin nümunələridir. Tərcümə demişkən, yeni öyrəndiyim bir məlumatı sizinlə paylaşmaq istəyirəm. Belə ki, hər kəsin Mikayıl Müşfiqə aid olduğunu düşündüyü, sevdiyi "Rəssam” şeiri əslində Ömər Xəyyama aiddir. Müşfiq bu şeiri sadəcə tərcümə edib. Və buna görə də şeir şairin ancaq tərcümə kitablarında verilib. 
 
Düşünürəm ki, Müşfiqi bu qədər təkrarolunmaz edən isə şairin səmimiyyəti olub. Elə buna görədir ki, bu şeirlər oxunduqca insanın ürəyinə yağ kimi yayılır. Müşfiq öz şeirlərində arzularını dilə gətirirdi. Bu da sonralar Müşfiqi ortadan götürmək üçün "qırmızı imperiyanın" əlinə bəhanə vermişdi. Müşfiqi "məhşər ayağına" çəkənlər ondan bu şeirlərin "əvəzini çıxırdılar, hesab sorurdular”.

Mən gəncəm, bilirəm istiqbalım var,
Hələ bədr olmamış bir hilalım var.
Yelkənim açılır, qara yel əsmə,
Mənim bu dünyada bir sandalım var.

Müşfiqin ölümünə kimlərin "imza atdığı” daim müzakirə olunub. Bəziləri bunu şairin həyat yoldaşı gözəl Dilbər xanıma sahib olmaq istəyənlərin şərəfsizliyi, bəziləri burjuaziyanın onu özləri üçün ciddi təhlükə kimi görmələri, bəziləri isə şairin "həmkar”larının qısqanclığı ilə bağlayıblar. Sonuncu versiya çox danışılmasa da, qısqanclıq hər zaman ən böyük cinayətlərin səbəbi olub. 30-cu illərin sonunda sanki əbədi tənqid birbaşa Müşfiqə qarşı yönəlmişdi. Bu elə-belə deyildi, çünki, dövrün böyük ədibləri Müşfiqə böyük dəyər verirdilər. Müasirləri onu dövrün Füzulisi adlandırırdılar. Hüseyn Cavid əfəndi Müşfiqi "Gələcək şeirimizin tacidarı” deyə qiymətləndirirdi. S.Vurğun isə deyirdi ki, "Məni yalnız Müşfiq keçəcək”.

"Kommunist" qəzetinin 1937-ci ilin 20 iyun tarixli nömrəsində Ə.Əkbər imzası ilə "Ədəbiyyatda düşmən qalıqları axıradək ifşa edilməli” adlı məqalədə Müşfiqlə bağlı bəzi fikirləri diqqətinizə çatdırmaq istəyirəm: "Xalq düşmənləri, musavatçı, pantürkist ünsürlər Sovet ədəbiyyatının inkişafına hər vəchlə mane olmuşlar. Azərbaycan Sovet Yazıçıları İttifaqına soxulan kontrrevolyusioner, alçaq müsavatçıların havadarı - ikiüzlü Əhməd Cavad, Hüseyn Cavid, Sanılı və onların ayrılmaz quyruğu Mikayıl Müşfiq uzun illər boyu sosializm quruluşumuza istər açıq, istərsə də gizli surətdə zidd olmuş və  murdar işlərini davam etdirmişdir...

...Öz pantürkist çıxışları ilə əsl reaksion simasını çoxdan bəri göstərmiş olan Mikayıl Müşfiq təqib edilən bir ilan kimi ədəbiyyata öz zəhər tuluğunu boşaltmağa hər vəchlə çalışmışdır.

Musavatçıların əl tulası olan Müşfiqin həyasızlığı o dərəcəyə çatmışdı ki, o, irəliləyən Sovet ədəbiyyatına müqavimət göstərmiş və hətta Azərbaycan Sovet Yazıçıları İttifaqının üçüncü plenumunda son dərəcə əclaf çıxış edərək, kontrrevolyusioner, eqoist Müşfiq yeni yetişən gəncliyi açıqdan-açığa həvəsdən salır, onları ədəbiyyatdan uzaqlaşdırmağa çalışır...”. 

Bu kimi yazılardan çox misal gətirmək olar. Müşfiqin "ifşa”sına həsr olunmuş daha bir yazı isə şair Məmməd Rahimin 1937-ci ilin avqust ayında "Ədəbiyyat" qəzetində dərc etdirdiyi "Kontrrevolyusioner, kantrabatçı, oğru” adlı məqalədir. Məqalədə deyilir ki, "Müşfiq ilk qidasını Türkiyənin aristokrat şairi Hamid və kontrrevolyusioner Hüseyn Caviddən almışdır. Onun "Küləklər” kitabçası hər cür meşşan, anarxist və yaramaz qara antisovet kontrrevolyusioner fikirlər ilə doludur”. 

Bütün bunların nəticəsində 1938-ci ildə Müşfiq tək özü yox, bütün ailəsi repressiyanın qurbanı oldu. Həyat yoldaşı Dilbər Axundzadə tək adamlıq kamerada ağır işgəncələrdən sonra əsəb sarsıntısı keçirdi, ruhi xəstəxanaya yerləşdirildi. Bacısı Böyükxanım onu aparmağa gələn NKVD işçilərindən bəhanə ilə aralanaraq mətbəxə keçir, üstünə ağ neft tökərək odlayır və həlak olur. Kiçik bacısı Balacaxanım isə istintaq zamanı müstəntiqin həqarətlərinə dözməyərək, masadaki su qrafinini onun başına çırpır, həbs olunur, sürgün həyatı yaşamağa məhkum olunur. Bəraətdən sonra psixoloji durumda tək ömrünü başa vurur. 

Bu repressiya ilə bir ömrü deyil, şairin yazılmamış neçə-neçə şeiri, əsəri qətlə yetirildi. Bununla belə, Mikayıl Müşfiq bizə 30 illik həyat yolunda bundan sonra hələ neçə nəslə yetəcək, zövq oxşayacaq, tərbiyə edəcək irs qoydu. Bizim öhdəmizə düşən isə bu kimi şairlərimizin əsərlərini, irslərini qoruyub saxlamaq, təbliğ etməkdir. 

Ruhun şad olsun, ölməz şair... 

Nərmin Həsənli



Xəbərin oxunma sayı : 4585

loading...

Ədəbiyyat

Önəmli

Son xəbərlər

24 FEVRAL 2018

21:11 İlham Əliyev Küveytin əmiri və hökumət başçısına təbrik məktubu ünvanlayıb

20:50 Rusiya regiona daha iki Su-57 göndərdi - Səbəb

20:38 Ali məktəb tələbələri üçün prezident təqaüdü artırıldı

20:13 Prezidentdən təhsillə bağlı - Sərəncam

19:50 ABŞ İsraildəki səfirliyini 2018-ci ilin may ayında Qüdsə köçürməyi planlaşdırır

19:36 Azərbaycanda 27 yaşayış yerinin adı dəyişdirilə bilər

19:12 “Vəziyyət elə gərgindir ki, birdən hansısa artilleriya yaylım atəşi açılsa...”

19:04 Doktorantların, tələbə və şagirdlərin təqaüdləri artırıldı

18:55 Prezidentliyə namizədlərin sayı 15-ə çatdı

18:33 Birinci siniflərə qəbul üzrə 30 mindən çox sorğu daxil olub

18:11 Yeganə boşanma xəbərindən danışdı: “Qanuni ərimdir”

17:51 Yaxın 20 ildə Rusiya enerji ixracında lider qalacaq

17:30 Bakı məktəblərində “açıq dərslər”ə başlanılıb

17:15 “Zeytun budağı”: 1931 terrorçu məhv edilib

16:57 Ağdamda ər-arvad qazdan zəhərlənib

16:34 Şövkət Mirziyayev Özbəkistanda Xruşşovsayağı “inqilab” edir

16:30 Azərbaycan XİN və Baş Prokurorluq: Xocalı soyqırımına görə Ermənistan məsuliyyət daşıyır

16:11 Özbəkistanın keçmiş baş prokuroru həbs olundu

16:00 Azərbaycan nefti bahalaşdı

15:44 Xızıda sürücünü öz maşını ilə 200 metr sürüdülər

15:23 Türkiyə Afrində daha iki kəndi terrorçulardan təmizlədi

15:08 Bakıda gənc oğlan bıçaqlanıb

15:00 Deputat: “Separatçıların “seçki şoularını” tanımırıq”

14:46 Böyük Britaniyadan İŞİD xəbərdarlığı

14:21 Neft bahalaşıb

14:04 ABŞ səfirliyinin Qüdsə köçürüləcəyi tarix açıqlanıb

13:49 Polis maşını qəzaya düşdü: xəsarət alanlar var

13:31 Ekspert: “ABŞ Rusiya və Türkiyəyə mane ola bilməyəcək”

13:07 Bakı aeroportunda İsrail vətəndaşı olan qadın saxlanıldı

12:55 Tramp ABŞ-a gələn miqrantları növbəti dəfə aşağıladı

12:45 Füzuli Məmmədovun (Frenk Elkapone) yalanı və ayıbı

12:38 Birdəfəlik kağız batareya təbiəti qoruyacaq

12:16 Tovuzda yanğın: 2 ölü

12:10 Sumqayıtda yaşıllıqları məhv edənin kimliyi məlum oldu

12:01 Əhəd Abıyev Gültəkin Hacıbəylini niyə döydü? - İcra başçısı o günləri niyə xatırlamaq istəmir?

11:53 Sabahdan seçicilərə səsvermə vəsiqəsinin verilməsinə başlanılır

11:29 BMT-də Suriya ilə bağlı səsvermə keçiriləcək

11:08 Azərbaycan çempionatında növbəti oyunlar başlayır

10:46 Somalidə partlayış: azı 20 ölü

10:21 Atəşkəs 120 dəfə pozulub

10:08 Alpinistlərin itkin düşməsindən 2 ay ötdü

23 FEVRAL 2018

17:55 Moldova prezidenti Azərbaycana səfər edəcək

17:47 Buzovnada qeyri-qanuni ibadət yeri aşkarlanıb

17:42 Rusiya yeni “varis planı“na əl atacaq, yoxsa ömürlük prezidentə hazırlaşacaq? - Təhlil

17:37 Axtarışda olan biznesmen məhkəmə zalında qandallandı –Qohumunun şikayəti əsasında

17:32 Fərdi və fəxri adlara görə Prezident təqaüdünün artırılmasına 1,8 mln. manata yaxın əlavə vəsait ayrılacaq

17:27 Türkiyəyə kriptovalyuta aparatı keçirmək istəyən azərbaycanlı saxlanıldı

17:22 Aşıq Ələsərlə bağlı qalmaqal bir az da böyüdü

17:17 “Bayramqabağı süni bahalaşmanın qarşısı alınmalıdır” – Deputat

17:09 Nazir və generala ağır itki

17:05 Könül Kərimova komunal borcları ödəmir - 172 manat borcu var

16:55 Bakıda 16 avtobusun hərəkət istiqaməti müvəqqəti dəyişdirilir

16:42 Aida Qəmbər: “İsa Qəmbərin səhhəti qaydasındadır”

16:32 Mehriban Əliyeva: “Biz bu tarixi irsə çox diqqətlə yanaşırıq”

16:22 Niderland səfirliyinin müşaviri Türkiyə XİN-ə çağırıldı

16:15 Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları xalqa müraciət etdilər:“Hücum əmrinə hazırıq!“

16:05 Bakıda kişini öldürmək üçün havalandırma qurğusunun içərisinə atdılar

15:50 Türkmən qadınlara maşın sürmək qadağan olundu

15:44 İsa Qəmbər yenidən xəstəxanaya yerləşdirilib

15:38 “Öz oyunu”nu oynayan Almaniya –Avropa niyə həmrəy ola bilmir?

15:33 Gerhard Şröder: “Rusiya və Türkiyəni Çinin qucağına buraxmaq olmaz”

14:35 “Əməkdaşlıq etdiyimiz bəzi qüvvələrin Afrinə getdiyini görürük”

14:18 Azərbaycanda standartlaşdırma üzrə milli proqram hazırlanacaq

14:13 Azərbaycanın axtarışa verdiyi təhlükəli cani Ukraynada yaxalanıb

14:05 Rusiyalı jurnalistin adı XİN-in “qara siyahı“sından çıxarılıb

13:55 "Xocalı XX əsrdə baş vermiş ən dəhşətli hadisələrdən biridir"

13:22 Mehriban Əliyeva İran Mədəniyyət və İslami Əlaqələr Təşkilatının sədri ilə görüşüb

13:18 “Azərbaycanda soyadların milliləşdirilməsi məsələsi aktualdır”

13:13 Niderland parlamentinin qərarı qərəzli və qeyri-obyektivdir

13:09 “Bizim əsas məqsədimiz…” – Ərdoğan

13:05 Oqtay Əsədov: “Böyük əfv gözlənilir”

12:55 Yağmursuz hava davam edəcək

12:47 “Avropa Parlamentində Xocalı soyqırımı ilə bağlı bəyanat hazırlanır”

12:42 “Nazirlər Kabineti qərarı ilə 25 nəfəri ölümdən xilas etdi”

12:37 “Mən varam” deyən və insanları etiraza təhrik edən “şeytan” –Əhmədinejad ev həbsinin bir addımlığında

12:31 Siyavuş Novruzov: "Azərbaycanda siyasi məhbus yoxdur"

12:26 Polis Eldar Mahmudovun pullarını offşorlara ötürən bank barədə təhqiqata başladı

12:22 "Fədayənin arxasına düşüb onu izləməyəcəkdim ki.."

12:13 Şəmkirdə gediş haqqına görə sürücü öldürüldü –Qətl

12:09 Azərbaycan və Türkiyə milli valyuta ilə ticarətə başlayır –Rəsmi açıqlama

12:05 Azərbaycanın 2017-ci il üçün cinayət statistikası

11:56 Ölümlə nətəcələnən yol-nəqliyyat hadisəsi törədərək qaçan sürücü həbs edilib

11:42 Xocalı soyqırımına həsr olunmuş film Kaliforniyada nümayiş etdirilib

11:32 Afrinə girmək istəyən 40 avtomobildən ibarət karvan vurulub – Video

11:29 Dövlət qulluğuna qəbul üçün müsahibəyə qeydiyyat başa çatır

11:24 Kəmaləddin Heydərov Lənkəranda vətəndaşları qəbul edəcək

11:17 YAP imzaları MSK-ya təqdim edib

11:13 Avroliqa oyunu öncəsi faciə - polis öldü

11:05 Arif Əsgərovun qohumuna hökm oxundu– 9 il

10:55 Dünyanın ilk rəssamları neandertal insanlar olub

10:46 Rəsulzadənin Stalinə məktubu: “Mənim xilas olmağım...“

10:42 "Onu yaxınlarının yalvarışlarına görə bağışlayıram" - Xoşqədəm

10:38 İnterpol qətl törədən şəxsi axtarışa verdi

10:32 Deputatlar bu gün toplaşır – 19 məsələ müzakirə ediləcək

10:27 Prezident İlham Əliyev “Boeing” şirkətinin nümayəndə heyətini qəbul edib

22 FEVRAL 2018

21:05 Sankt Peterburqda terror aktının qarşısı alındı

20:50 “Qarabağ” ilk “onluq”da

20:33 MTN GENERALLARINA AĞIR CƏZALAR İSTƏNİLDİ

20:15 Nəsimi və Yasamala içməli suyun verilməsində məhdudiyyət olacaq

19:35 Fəxri adlara görə aylıq təqaüd artırılıb

19:23 Dövlət hesabına göstərilən xidmət üçün vəkillərə ödəniş 3 dəfə artırılacaq

19:11 Bakıda iki avtomobil toqquşub

18:49 İş adamı Anar Əliyev Moskvada güllələndi - Sifarişli qətl

18:30 Sumqayıt sakini Şirvanda heroinlə tutuldu

18:10 Prezident vəkilliyin inkişafı ilə bağlı sərəncam imzalayıb

17:55 DİN-in sabiq polkovniki məhkəmə zalından azadlığa buraxılıb

17:47 Bu gün “Fəlakət“in toyudur

17:42 İŞİD liderinin müavini öldürüldü –İraqda

17:38 Dolların rəsmi məzənəsi dəyişmədi –Mərkəzi Bank

17:27 “Ndlovu həmin qolla bütün Bakını ayağa qaldırmışdı”

17:22 Sarkisyan Livan prezidentinə Qarabağdan danışdı

17:17 Prokuror MTN generallarının rütbələrinin alınmasını istəyib

17:13 Nəm salfet istifadə edənlərə həkim xəbərdarlığı: “Tərkibindəki maddə...”

17:09 “Ölkəyə ərzaq mallarının idxalı dəfələrlə artıb, ixrac isə azalıb”-Ekspertdən diqqətçəkən Şərh

17:05 “ATƏT PA-nın Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsi vəzifəsi ləğv olunmalıdır“

16:38 Qaxda “Hazıra-nazir” əməliyyatı– Əhmədzadənin oğlu 30 hektar ərazini necə ələ keçirib?

16:32 Dəməşq Suriya kürdlərini güdaza verir – Təhlil

16:27 Ədalət Şükürovun qızı butik açıb

16:26 İş adamı Anar Əliyev Moskvada güllələndi (YENİLƏNİB/VİDEO)

16:22 52 faiz Avropa İttifaqına, 43 faiz NATO-ya hə deyir



loading...
Musavatçıların “əl tulası“, Əhməd Cavadın “quyruğu“ - Mikayıl Müşfiq


30 ilə sığan dahi ömrü
Ayda 15 dollara işləyən milyarderin uğur hekayəsi (MARAQLI)

Gənc yaşlarında yaşadığı uğursuzluqlara baxmayaraq heç zaman ruhdan düşmür və çalışaraq dünyanın ən zəngin adamlarından biri olur.
Azərbaycanda baş redaktor istefa verdi

Oxu.az saytının baş redaktoru Seymur Teymurov istefa verib.
Qadağan olunmuş xəbərlərə görə cərimə və bloklanma - Məcəlləyə dəyişiklik

Azərbaycanda yayılması qadağan edilən informasiyanın yerləşdirilməsinə görə cərimələr müəyyən olunub.
ARXİV

Xəbərlər işıq sürətilə

Sayt haqqında | Əlaqə
MİLLİYOL (©) 2016