Prezidentə yalan danışan sahibkarın qaranlıq əməlləri üzə çıxır - Yeni təfərrüatlar Lerikin 3 kəndindən Milli Məclisə müraciət: “Bizi köçürün...“ Rövşən Bağırovla Qorxmaz Hüseynov 3 kəndi susuz qoyur - Prezidentə müraciət Beyləqan icra başçısının köməkçisi kimdir? - Bir müəmmanın izi ilə…
 

Musavatçıların “əl tulası“, Əhməd Cavadın “quyruğu“ - Mikayıl Müşfiq

Tarix 06.01.18, 16:53

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6



30 ilə sığan dahi ömrü


Bu gün, yanvar ayının 6-sı Mikayıl Müşfiqin anım günüdür. Ölümündən 80 il ötən Müşfiq, XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatının, poeziyasının zirvəsidir.  

Azərbaycan şeir tarixinə adını qızıl hərflərlə yazmağı bacaran Mikayıl Müşfiqin şeirləri yaşlı nəsillə bərabər, gənclərin də dillər əzbəridir. Maraqlısı isə odur ki, ziyalılarımızın, böyüklərimizin, gənclərin kitaba, şeirə marağının azlığından şikayətləndiyi bir dövrdə M.Müşfiqin şeirləri ən passiv gənclərin belə yaddaşına həkk olunmağı bacarır. Yəqin ki, çox az adam tapılar ki, M.Müşfiqin "Yenə o bağ olaydı" şeirini ömründə bircə dəfə də olsa, eşitməmiş olsun.

Şair haqqında yazmaq üçün həyat və yaradıcılığını yenidən oxudum. Və oxuduqca gördüm ki, doğum tarixindən (5 iyun 1908-ci il) başlayaraq, 1926-cı ildə "Gənc işçi” qəzetində çap olunmuş ilk şeiri "Bir gün”, ilk kitabı "Küləklər” (1930) daxil olmaqla şairin bütün həyat xronologiyasını dünən oxuyubmuş kimi xatırlayıram. Səbəbini tam olaraq bilmirəm, amma yadımdadır ki, məktəbdə səhv etmirəmsə, 6-cı sinifdə Müşfiqlə olan tanışlığım zamanı ona xüsusi rəğbətimin səbəbi zahirən şairi çox bəyənməyim olmuşdu. Şeirlərinin axıcılığı, asan yadda qalması ona sevgimi daha da artırmışdı. Məncə, əsərlərindən, haqqında yazılan xatirələrdən, məqalələrdən tanıdığımız bitkin, möhkəm xarakterin üzündə təzahür etdiyi şairin yaraşıqlı olmasını heç kim inkar etməz. 
 
Nənəm kənddə kitabxana müdiri olub. Kitabxana isə babamgilin evinin düz yanında idi. Buna görə də nənəm uşaqlarını elə kitabxanada böyütdüyünü deyirdi. Danışardı ki, uşaq vaxtı atamın oxumağı təzə öyrəndiyi vaxtda həmişə vərəqlədiyi, oxumağa çalışdığı kitab onun dilindən desəm, "Müşqişin günləri” olub. Bu həmin o "Müşfiqli günlərim” kitabı idi. Hansı ki, Dilbər Axundzadə şairin ölümündən sonra yazmışdı. Və mən bu gün çox peşmanam ki, o kitabı uşaq vaxtı bu hekayəni eşidərkən yarıya qədər oxumaqla kifayətlənmişəm. Kitab Müşfiqin,
 
Mənim könlüm deyir ki, 
Hələ bunlar nədir ki...
Böyük günlər, şanlı günlər, şən günlər
Yoluna düşən günlər 
Hələ qarşımızdadır...

...misraları ilə başlayır. Əsərdə Dilbər xanım təkcə şairlə birgə yaşadığı günlərdən yox, Müşfiqin uşaqlığından, gəncliyindən, ailə üzvlərinin, dostlarının xatirələrindən də danışıb. Onu da qeyd edim ki, kitab Sovet dövrünün "qəddar və kəskin" təbliğatı ruhunda yazılıb. Çox güman mənim kimi cavan nəslin nümayəndələri əsərin bəzi yerlərini oxuyanda çox təəccübləniblər.
 
Bununla yanaşı, gənc və istedadlı şairimizin həyatı haqda geniş məlumat almaqda əvəzsiz mənbə olan əsərin hər səhifəsində Müşfiqin tükənməz həyat sevgisi hiss olunur: 

Ah, mən gündən-günə bu gözəlləşən
İşıqlı dünyadan necə əl çəkim?
Bu yerdə çarpışan göylə əlləşən,
Dostdan, aşinadan necə əl çəkim? 

Həyat dedikləri bu keşməkeşdən, 
Qəlbimdə, qanımda yanan atəşdən
Gecədən, gündüzdən, aydan günəşdən,
Bu əngin fəzadan necə əl çəkim?

Güllələndikdən sonra məzarı qalmasın deyə, cəsədi dənizə atılan şairin 30 illik həyat yolunda 10 kitabı, "Yenə o bağ olaydı", "Oxu tar", "Ana”, "Sevgilər”, "Yadıma düşdü”, "Sənə qurban ”, "Sənin gülüşlərin” və s. kimi dillər əzbəri şeirləri, A.Puşkinin "Qaraçılar” (Ş.Abbasov ilə birlikdə), M.Lermontovun "Demon” (R.Rza ilə birlikdə) tərcümə poemaları, S.Marşakın "Huşsuza bax, huşsuza”, T.Şevçenkonun, Ömər Xəyyamın və başqa şairlərin, eləcə də M.F.Axundzadənin "Şərq poeması” kimi tərcümə əsərləri onun zəngin ədəbi irsinin nümunələridir. Tərcümə demişkən, yeni öyrəndiyim bir məlumatı sizinlə paylaşmaq istəyirəm. Belə ki, hər kəsin Mikayıl Müşfiqə aid olduğunu düşündüyü, sevdiyi "Rəssam” şeiri əslində Ömər Xəyyama aiddir. Müşfiq bu şeiri sadəcə tərcümə edib. Və buna görə də şeir şairin ancaq tərcümə kitablarında verilib. 
 
Düşünürəm ki, Müşfiqi bu qədər təkrarolunmaz edən isə şairin səmimiyyəti olub. Elə buna görədir ki, bu şeirlər oxunduqca insanın ürəyinə yağ kimi yayılır. Müşfiq öz şeirlərində arzularını dilə gətirirdi. Bu da sonralar Müşfiqi ortadan götürmək üçün "qırmızı imperiyanın" əlinə bəhanə vermişdi. Müşfiqi "məhşər ayağına" çəkənlər ondan bu şeirlərin "əvəzini çıxırdılar, hesab sorurdular”.

Mən gəncəm, bilirəm istiqbalım var,
Hələ bədr olmamış bir hilalım var.
Yelkənim açılır, qara yel əsmə,
Mənim bu dünyada bir sandalım var.

Müşfiqin ölümünə kimlərin "imza atdığı” daim müzakirə olunub. Bəziləri bunu şairin həyat yoldaşı gözəl Dilbər xanıma sahib olmaq istəyənlərin şərəfsizliyi, bəziləri burjuaziyanın onu özləri üçün ciddi təhlükə kimi görmələri, bəziləri isə şairin "həmkar”larının qısqanclığı ilə bağlayıblar. Sonuncu versiya çox danışılmasa da, qısqanclıq hər zaman ən böyük cinayətlərin səbəbi olub. 30-cu illərin sonunda sanki əbədi tənqid birbaşa Müşfiqə qarşı yönəlmişdi. Bu elə-belə deyildi, çünki, dövrün böyük ədibləri Müşfiqə böyük dəyər verirdilər. Müasirləri onu dövrün Füzulisi adlandırırdılar. Hüseyn Cavid əfəndi Müşfiqi "Gələcək şeirimizin tacidarı” deyə qiymətləndirirdi. S.Vurğun isə deyirdi ki, "Məni yalnız Müşfiq keçəcək”.

"Kommunist" qəzetinin 1937-ci ilin 20 iyun tarixli nömrəsində Ə.Əkbər imzası ilə "Ədəbiyyatda düşmən qalıqları axıradək ifşa edilməli” adlı məqalədə Müşfiqlə bağlı bəzi fikirləri diqqətinizə çatdırmaq istəyirəm: "Xalq düşmənləri, musavatçı, pantürkist ünsürlər Sovet ədəbiyyatının inkişafına hər vəchlə mane olmuşlar. Azərbaycan Sovet Yazıçıları İttifaqına soxulan kontrrevolyusioner, alçaq müsavatçıların havadarı - ikiüzlü Əhməd Cavad, Hüseyn Cavid, Sanılı və onların ayrılmaz quyruğu Mikayıl Müşfiq uzun illər boyu sosializm quruluşumuza istər açıq, istərsə də gizli surətdə zidd olmuş və  murdar işlərini davam etdirmişdir...

...Öz pantürkist çıxışları ilə əsl reaksion simasını çoxdan bəri göstərmiş olan Mikayıl Müşfiq təqib edilən bir ilan kimi ədəbiyyata öz zəhər tuluğunu boşaltmağa hər vəchlə çalışmışdır.

Musavatçıların əl tulası olan Müşfiqin həyasızlığı o dərəcəyə çatmışdı ki, o, irəliləyən Sovet ədəbiyyatına müqavimət göstərmiş və hətta Azərbaycan Sovet Yazıçıları İttifaqının üçüncü plenumunda son dərəcə əclaf çıxış edərək, kontrrevolyusioner, eqoist Müşfiq yeni yetişən gəncliyi açıqdan-açığa həvəsdən salır, onları ədəbiyyatdan uzaqlaşdırmağa çalışır...”. 

Bu kimi yazılardan çox misal gətirmək olar. Müşfiqin "ifşa”sına həsr olunmuş daha bir yazı isə şair Məmməd Rahimin 1937-ci ilin avqust ayında "Ədəbiyyat" qəzetində dərc etdirdiyi "Kontrrevolyusioner, kantrabatçı, oğru” adlı məqalədir. Məqalədə deyilir ki, "Müşfiq ilk qidasını Türkiyənin aristokrat şairi Hamid və kontrrevolyusioner Hüseyn Caviddən almışdır. Onun "Küləklər” kitabçası hər cür meşşan, anarxist və yaramaz qara antisovet kontrrevolyusioner fikirlər ilə doludur”. 

Bütün bunların nəticəsində 1938-ci ildə Müşfiq tək özü yox, bütün ailəsi repressiyanın qurbanı oldu. Həyat yoldaşı Dilbər Axundzadə tək adamlıq kamerada ağır işgəncələrdən sonra əsəb sarsıntısı keçirdi, ruhi xəstəxanaya yerləşdirildi. Bacısı Böyükxanım onu aparmağa gələn NKVD işçilərindən bəhanə ilə aralanaraq mətbəxə keçir, üstünə ağ neft tökərək odlayır və həlak olur. Kiçik bacısı Balacaxanım isə istintaq zamanı müstəntiqin həqarətlərinə dözməyərək, masadaki su qrafinini onun başına çırpır, həbs olunur, sürgün həyatı yaşamağa məhkum olunur. Bəraətdən sonra psixoloji durumda tək ömrünü başa vurur. 

Bu repressiya ilə bir ömrü deyil, şairin yazılmamış neçə-neçə şeiri, əsəri qətlə yetirildi. Bununla belə, Mikayıl Müşfiq bizə 30 illik həyat yolunda bundan sonra hələ neçə nəslə yetəcək, zövq oxşayacaq, tərbiyə edəcək irs qoydu. Bizim öhdəmizə düşən isə bu kimi şairlərimizin əsərlərini, irslərini qoruyub saxlamaq, təbliğ etməkdir. 

Ruhun şad olsun, ölməz şair... 

Nərmin Həsənli



Xəbərin oxunma sayı : 4585

loading...

Ədəbiyyat

Önəmli

Son xəbərlər

20 İYUN 2018

23:59 Trampı oğlunu oğurlayacaqları ilə hədələdilər

23:47 Arvadını namaz qıldığı yerdə 21 dəfə bıçaqladı - Video

23:30 Bayramdan sonra ölkədə qızıl-gümüş ucuzlaşdı

23:18 Yevlaxda pambıq sahəsində zəhərlənənlərin sayı 24 nəfərə çatıb - Yenilənib - Siyahı

23:15 Zaxarova: Rusiya Qarabağ münaqişəsinin həlli üçün hər şey edəcək

22:57 Rusiyanın bir nömrəli qanqsteri qolu bağlı gətirildi: 60 sifarişli qətl, mer, baş nazir müavini, biznesmenlər...

22:45 Rusiya ordusunun imkanları NATO-ya üzv ölkələrlə təmas xəttində artırılır

22:33 Viza rüsumlarındakı dəyişikliklər Azərbaycana təsir etməyəcək

22:17 Ukraynada azərbaycanlı soyğunçu dəstə ifşa olundu

21:53 “Saxlama yerlərində insan hüquqlarının pozulması halı aşkarlanmayıb” - DİN

21:38 Qaradağda qəza - Bakıya giriş bağlandı

21:26 Makedoniya parlamenti ad dəyişikliyini təsdiq etdi

21:11 Vaqif Əsədovdan jurnalist binalarının sakinlərinə xəbərdarlıq

20:58 Kəlbəcərli girov Dilqəm Əsgərovun oğlu evləndi

20:46 Türkiyənin 100-dək hərbçisi Azərbaycana gəlib - Video

20:31 Putin Rusiya millisinin oyununa baxmadı

20:15 Bu il yay fəslinin Azərbaycana gəlma vaxtı açıqlanıb

19:50 Erməni futbolçu Azərbaycanda oynaya bilər

19:39 Azərbaycanda cinayət törədənlərə elektron nəzarətin tətbiqinə başlanılıb

19:27 SOCAR Estoniyadakı ofisini bağlamaq niyyətindədir

19:10 Yuliya Timoşenko yenidən Ukrayna prezidentliyinə namizəd olacaq

18:40 Gürcüstanın yeni baş naziri seçilib

18:29 “Başqa işə keçəcəyəm…” – Pambıqçıların zəhərlənməsində ittiham olunan rəis

18:11 “Ədalətsizliyi aradan qaldırmaq istəyiriksə…” – Əli Əhmədov

17:52 “Viza rüsumlarındakı dəyişikliklər Azərbaycana təsir etməyəcək“

17:46 "İraqın şimalı PKK terrorçularından tamamilə təmizlənəcək"

17:42 “Bu, ölkənin iqtisadi kursunun əleyhinədir”

17:37 İzləyiciləri Handeni ələ saldı

17:32 Poroşenko Donbasda döyüşən generalı İrəvana göndərdi –Səfir təyinatı

17:26 Bakıda dəhşətli qəza – Gənc ailə məhv oldu

17:22 Rafael İsgəndərov ikinci dəfə baba olacaq

17:18 Siyəzəndə 12 hektar sahə yandı

17:13 Dolların iyunun 21-nə olan məzənnəsi

17:05 Türkiyədə hərbi karvana hücum baş verib

16:48 Azərbaycanda cinayət törədənlərə elektron nəzarətin tətbiqinə başlanılıb

16:44 DİN: Lerikdə yeniyetmə qızın təcavüzə məruz qalması barədə polisə müraciət daxil olmayıb

16:40 Meksika azarkeşləri oğurluq üzrə liderdir

16:35 Suriyada Rusiya-Çin rəqabəti varrmı?

16:26 “Türkiyə 4 milyona yaxın qaçqın qəbul edib”

16:22 Ramil Usubov İsrailə səfər edib

16:18 “Bir qoca ilə bir qarı vardı” – Fazil İskəndərin hekayəsi

16:13 “Qarabağ münaqişəsi Rusiya üçün çox ciddi məsələdir” – Mariya Zaxarova

16:09 “Ölkədə insan haqlarının durumu çox pisdir”

16:05 Bu il yay fəslinin Azərbaycana gəlma vaxtı açıqlanıb

15:48 Yasamal Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının birinci müavini işdən çıxarılıb

15:44 Bu il Azərbaycan xarici ticarət əməliyyatlarından müsbət saldosu 2,1 dəfədən çox artıb

15:40 "Azərbaycanda əmək pensiyaları 11,3 faiz artıb"

15:35 Bu il DGK xətti ilə dövlət büdcəsinə daxilolmalar 36% artıb

14:40 Prezidentə yalan danışan sahibkarın qaranlıq əməlləri üzə çıxır - Yeni təfərrüatlar

14:22 Tereza Meyin başını qoparmaq planlaşdırılıbmış – Sui-qəsdin təfərrüatları

14:17 XİN: Azərbaycanda məcburi köçkünlərin sayı 1.2 milyon nəfəri keçib

14:12 “Neft bazarında böhranın olmaması üçün ehtiyatların kəskin azalması nəzərə alınmalıdır“

14:05 Aİ komissarı Ermənistan XİN başçısı ilə görüşüb

13:55 Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Azərbaycan Universitetində kütləvi Narazılıq

13:22 Nazir kənd təsərrüfatını “sovka”lardan təmizliyə biləcəkmi? – Günü sualı

13:17 Zəhərlənən pambıqçılara görə rəis işdən çıxarıldı

13:13 Ən yaşlı oyunçu Rusiyaya məğlubiyyətə görə Misir xalqından üzr istəyib

13:09 Şengen vizası bahalaşır

13:05 Moskvanın “dovşana qaç, tazıya tut“ siyasəti

12:55 Müdafiə nazirindən KİV-ə çağırış

12:46 Zorlandığı deyilən 13 yaşlı qızın atası danışdı: “Mən nə desəm, qızım onu edəcək“

12:42 Bugünkü valyuta hərracının nəticəsi açıqlanıb

12:34 “Ölkəmizdə doğulan suriyalı qaçqınların sayı 276 minə çatıb”

12:30 Bəzi yerlərdə havanın temperaturu 36 dərəcəyə yüksələcək

12:26 Yol polisi uşağın sürdüyü maşını qovdu

12:22 Türk ordusu PKK-nın “alınmaz qalası”nı ələ keçirdi – 200 terrorçu öldürüldü

12:13 Külək İsmayıllıda bir kəndə ziyan vurub –20 evin dam örtüyü sıradan çıxıb

12:09 “Ermənistanın Azərbaycana qarşı işğalçılıq siyasətini hər zaman açıq şəkildə qınamışam”

12:05 Bakıda I sinfə şagird qəbulunun II mərhələsi başlayıb

11:55 “Həkimə getməyə yolpulum da yox idi“ - Xərçəngdən əziyyət çəkən Zümrüd

11:49 "Dövlət ordunun bütün tələbatını ödəyir"

11:42 “Artıq ordumuz Laçına gedən yola nəzarət edir”

11:38 Lerikdə 7-ci sinif şagirdi məmur qohumu tərəfindən zorlanıb – Qızın atası isə…

11:34 “Türkiyə 100 ədəd F-35 qırıcılarına sahib olacaq” –Mövlud Çavuşoğlu

11:30 ABŞ bu qurumdan imtina etdi, Rusiya aktivləşdi

11:26 Ohanyan Manvel Qriqoryanın əməllərindən “ürək ağrısı“ keçirdiyini deyir

11:22 “Bakıda belə geyinmək olmaz!” - Ağacan Abıyev

11:17 "Azərbaycan Ordusu ən müasir raket və artilleriya sistemlərinə malikdir"

11:13 “S&P Global“: Azərbaycanda sığorta sahəsi bank sektorundan asılıdır

11:12 Lerikin 3 kəndindən Milli Məclisə müraciət: “Bizi köçürün...“

11:09 İtaliyada göldə batmış azərbaycanlı tələbənin meyiti tapılıb

11:05 Üzeyir Mehdizadə evlənir

10:55 Müdafiə Nazirliyi Günnüt kəndinin işğaldan azad edilməsinə dair video yayıb

10:48 Oqtay Əsədov Çinə səfərə getdi

10:44 Xəstəxanaya 141 nəfər müraciət edib

10:40 “OPEC Trampın göstərişinə boyun əyən deyil” –İranın neft naziri sammitə qatılmayacaq

10:36 “Azərbaycanda insan hüquqları tam təmin olunur” – Ombudsman

10:32 "Sığorta şirkətlərinin investisiya potensialı artırılmalıdır"

10:22 Elşad Miraləm Diaspor Komitəsində vəzifəsindən ayrılıb

10:16 Sabah 64800 şagird buraxılış imtahanı verəcək

9:49 Elman Allahverdiyev Almaniyada Əli Həsənovun milyonlarını yuyub?

19 İYUN 2018

21:20 Hindistanda 250-dən çox insan zəhərlənib, 3 uşaq ölüb

20:53 Fikri İşıq: Terrorun beli qırılıb

20:28 Şəkidə sərnişin avtobusu yük maşını ilə toqquşdu

20:10 “ABŞ-la Avropa arasında fikir ayrılığı ciddidir, NATO-nun gələcəyi təhlükədədir”

19:46 İtaliyada xüsusi əməliyyat: mafiyanın 60 üzvü saxlanıldı

19:22 Trampdan sərt xəbərdarlıq

19:08 “Ən çətin və gözlənilməz rəqib düşdü” – Qurban Qurbanov

19:00 İndoneziyada bərə batıb: 128 itkin

18:42 Dünya çempionatında ilk qırmızı vərəqə göstərilib

18:23 Emin Hüseynov ictimai sektorda yeni qalmaqal yaratdı

18:01 İnam Kərimov: “Zəhərlənmə hadisəsinin başvermə səbəbi araşdırılır”

17:49 Məşhur amerikalı reper öldürülüb

17:21 Soyğunçuluğa cəhd edən 2 nəfər saxlanılıb

17:08 Mobil telefonlar bahalaşa bilər

17:00 Türk qırıcıları yenə Qandili vurdu

16:43 “2017-ci ildə 68 milyon insan qaçqın düşüb”

16:37 Kolxozdan gələn gömrük generalının ziyanlı islahatı və müəmmalı keçmişi: Səfər Mehdiyev kimdir?

16:21 Türkiyədə avtobus qəzası: 45 yaralı

16:08 Bakıda motosiklet oğrusu tutulub

16:00 İcra başçısı: “Fəhlələr işləyən sahədə dərman preparatından istifadə olunmayıb”

15:47 İran XİN: Yaxın Şərqdəki 80 nüvə başlığının heç biri bizə məxsus deyil

15:32 Nazirlikdən İmişlidəki zəhərlənmə ilə bağlı - Açıqlama

15:15 Azərbaycan Gürcüstandan mal-qara idxalını 2,4 dəfə artırıb

14:57 Sabahkı oyunların hakim təyinatları - DÇ-2018

14:42 Dünyada qaçqınların sayı rekord həddə olub

14:30 Müdafiə Nazirliyi: “Düşmənin X-55 taktiki pilotsuz aparatı vuruldu”

14:14 “Bakını nahaq yerə “Avropanın Dubayı” adlandırmırlar” – İsrailli deputat

13:50 Türkiyə və ABŞ hərbçiləri Minbicdə birlikdə patrul xidməti həyata keçirir

13:39 Azərbaycanlı milyarderdən 2 milyon dollarlıq qətl sifarişi



loading...
“Elçibəy gənclərin gözü ilə” mövzusunda tədbir keçirilib

“Əbülfəz Elçibəy-80” İctimai Təşkilat Komitəsi “Elçibəy Gənclərin gözü ilə” mövzusunda tədbir keçirib
Bu insanlar ölülərlə əlaqəyə girirlər və... - Tanınmış şaman hər şeyi açdı

Sosioloq, türkoloq, araşdırmaçı, TÜRKSOY-un üzvi, "Şaman. Təbiət qüvvələri oyananda" kitabının müəllifi, əslən xakas türklərindən olan və tanınmış şaman Timur Davletovun Publika.az-a müsahibəsi
ARXİV

Xəbərlər işıq sürətilə

Sayt haqqında | Əlaqə
MİLLİYOL (©) 2016