Rövşən Bağırovla Qorxmaz Hüseynov 3 kəndi susuz qoyur - Prezidentə müraciət Beyləqan icra başçısının köməkçisi kimdir? - Bir müəmmanın izi ilə… ƏSMM-də Heybət İmanov dövrü yenidən başlayır? “Kontakt Home“ mağazalar şəbəkəsi müştəriləri necə aldadır?
 

Katolik papa, ispan inkvizisiyası və ərəblərlə yəhudilərə qarşı soyqırım - III YAZI

Tarix 19.08.16, 13:22

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

Bu ondan xəbər verir ki, xristianlıq prinsiplərindən uzaq olan katolik papaları başqalarının qazandıqlarını reket yolu ilə ələ keçirmiş, üstəlik isə həmin adamları ən sərt üsullarla öldürmüşdülər. Buna bariz nümunə 1492-ci ildə İspaniyada Rekonkista başa çatan kimi ərəblərə və yəhudilərə qarşı törədilən soyqırım idi ki, həmin cinayətdən sonra ölkədə əsrlərboyu yaşamış iki böyük xalqın varidatı ispan inkvizisiyası ilə pontifik arasında bölüşdürülmüşdü. Bu azmış kimi ispan konkistadorları, sonradan isə portuqal, ingilis və fransızlar Amerika qitəsinə yollanaraq, orada minillərlə yaşamış on milyonlarla aborigenlərə qarşı soyqırım tətbiq etmiş və görməmişcəsinə onların maddi sərvətlərini, xüsusən də qiymətli metalları və daş-qaşları Avropaya daşımışdılar.


İspan kralları İzabella Kastiliyalı ilə Ferdinand Araqonlu martın 31-i 1492-ci ildə, tarixə Alqambra edikti kimi düşən xüsusi fərman imzalamışdılar. Həmin fərmana əsasən iyulun 31-nə kimi xristianlığı qəbul etməyən yəhudilər monarxların ərazilərini tərk etməli idilər. 1500 ildən çox İspaniya ərazisində yaşayan bütöv bir xalq doğma yurdlarından didərgin salınmışdı. Elə həmin ildə də belə bir müsibət 800 ilə yaxın İspaniyada yaşayan ərəblərin başına gəldi. Qranada süqut edəndə (2 yanvar 1492-ci il) katolik krallarına həmin kompaniyada yəhudi maliyyəçiləri İsaak Abravanel və Abraham Senyor (1412-1493) böyük yardım göstərmişdilər. 
Portuqaliyada sığınacaq tapmış yəhudilər, 1497-ci ildə kral I Manuelin fərmanına əsasən, xristianlığı qəbul etmədikdə, ərəblərlə birlikdə oradan da qovulmuşdular.

Maraqlı detalı xatırlamaq lazımdır. Qranada təslim olanda kral Ferdinand dilin və mədəniyyətin saxlanması ilə bağlı ərəblərlə müqavilə imzalayır. Lakin 1499-cu ildə ərəblər bütün İspaniyada təqib olumağa başlamış və onları zorla xristianlaşdırılmağa başladılar. Kralın baş inkvizitoru göstəriş verir ki, xristianlığı qəbul etməyənlərin hamısını, o cümlədən qadın və uşaqları qılıncdan keçirsinlər. Xristianlığı qəbul edənləri moriskilər adlandırdılar. Ən dəhşətlisi o idi ki, moriskilərin özünü də rahat buraxmadılar; dominikan Bled İspaniyada qalan bütün ərəbləri qılıncdan keçirmək üçün soyqırıma başlamışdı. İnsanlığı itirmiş həmin xristian deyirdi ki, “Allah o dünyada özü götür-qoy edəcək – kim cəhənnəmə və ya Cənnətə düşəcək”. 

İfrat xristian sayılan cəllad Bled bildirmişdi ki,  ölkəni tərk edən moriskilərin 80 faizini elə yoldaca öldürmüşdü. Yalnız bir ekspedisiyada Afrikaya keçmək istəyən 140 min ərəblərin 100 mini elə dənizdəqətlə yetirilmişdi. Sedilotun və başqa müəlliflərin araşdırmalarında göstərilir ki, Ferdinaddan başlayaraq ta ki, ərəblərin tam qovulmasına qədər (1610-cu ilə qədər) 3 mln müsəlman öldürülmüşdü. Məhz həmin qətliamdan sonra Avropada ən güçlü dövlət sayılan İspaniya elə tənəzzülə uğradı ki, hələ də həmin inkişafı bərpa etməyə nail olmayıbdır.  

Ərəblərin İspaniyadan deportasiya edilməsi


Yəhudilərin İspaniyadan deportasiya edilməsi
                            
Yəhudilər isə bilməlidilər ki, İspaniyada onları tam məhvdən məhz türklər qurtarmışdılar.

Qranada əmirinin süqutundan sonra yəhudilərə qarşı əsl soyqırımın başlandığını eşidən Sultan II Bəyazidin əmri ilə avqust ayında, admiral Kamal Rəisi böyük donanma ilə, qaçqınların doluşduğu Kadis limanına yollanmışdı. Dəniz quldurlarından qorxan yəhudilər gəmilərə minməyə çəkinirlər. Ona görə ki, Mərakeş sahillərinə yollanan yəhudilərlə dolu olan gəmilərin tam əksəriyyəti dəniz quldurlarının əlinə keçərək, amansızcasına qətlə yetirilmişdilər. Kamal Rəis limana daxil olan kimi hamıya bəyan etmişdi ki, Sultan II Bəyazid bütün yəhudiləri öz himayəsinə götürür və türk donanması mütəmadi olaraq 150 minə yaxın ispan yəhudisini Türkiyəyə köçürmüşdü.

Buradan belə nəticə çıxarmaq olar ki, Pireney yarımadasında yəhudilərin əsl dayağı ərəblərin timsalında müsəlmanlar idi, xristianlar soyqırıma başlayanda isə yenə də onların köməyinə müsəlmanlar gəlmişdi, amma bu dəfə türklərin qismində.

Əlavə olaraq bildirmək istəyirəm ki, XV əsrin sonuna qədər yəhudilər, Avropada bir neçə dəfə kütləvi qırğına və deportasiyaya məruz qalmışdılar: Hələ 1-ci səlib yürüşü zamanı (1096-1099) Almaniyadan keçən xaçpərəstlər oradakı yəhudiləri ucdantutma qırmışdılar. Elə bir aqibətlə yəhudilər 1290-cı ildə İngiltərədə, 1306-cı ildə isə Fransada üzləşmişdilər.

İzabella Kastiliyalının və Ferdinand Araqonlunun xahişi ilə papa IV Sikst (1471-1484) 1478-ci ildə İspaniyada inkvizisiya yaradılmasına razılıq vermiş və iki ildən sonra fəaliyyətə başlamışdı. Dominikan ordeninin üzvü, öz vəhşiliyi və yırtıcılığı ilə Afrikadakı kaftarlardan (giyena) fərqlənməyən Tomas de Tokvemada 1487-ci ildə baş inkvizitor təyin olunmuşdu.


İnkvizisiyanın törətdiyi ekzekusiyalar

İspaniyada yaradılan 17 katolik tribunalın hər birisi ildə 10 adamı tonqala göndərmiş, ümumiyyətlə isə 32 min adam inkvizisiya tərəfindən edam edilmişdi. 1498-ci ilə qədər şəxsən Torkvemadanın göstərişi ilə 2 mindən çox adam tonqalda yandırılmışdı. Lakin bu siyahıya edam edilmiş Amerika hinduları daxil deyil.

Tarixçilər qeyd edirlər ki, ümumiyyətlə inkvizisiya tərəfindən 339 min adam ən amansız şəkildə işgəncələrə məruz qalmış və onların əksəriyyəti yarımmeyit vəziyyətdə azadlığa buraxılandan sonra qısa müddət ərzində dünyalarını dəyişmişdilər.

Dini baxışlardan etnik mənsubiyyətinə keçid, yeni dövr üçün soyqırımların baş verməsinə təkan verdi və bu səbəbdən Amerikadakı aborigenlərinin kütləvi qırğınına heç bir Avropa dövləti müdaxilə edə bilmədi. Bu ayrıseçkilik, hətta başqa dinlərə mənsub olan millətləri də qan içərisində boğdu. Buna bariz nümunə X əsrin sonundan XV əsrin ortalarına kimi xristian dünyasının türklərə və ümumilikdə müsəlmanlara qarşı total müharibələri, XV əsrin sonlarında ərəblərin, sonra isə yəhudilərin İspaniyada ispanlar, XV-XX əsrdə Amerika hindularının ispan, portuqal, ingilis, fransız, amerikanlar (XVIII əsrin 70-ci illərində müstəqillik qazanandan sonra) XVII-XIX əsrlərdə indoneziyalıların hollandlar, Qərbi Hindistan, Mozambik, Anqola, Qvineya sahil zolağında əhalinin portuqallar, XVIII-XIX əsrlərdə hindistanlıların və benqaliyalıların ingilislər, Hind-Çin yarımadasındakı yerli əhalinin fransızlar, XIX əsrdə konqoluların belçikalılar, XX əsrdə azərbaycan və türklərin ermənilər, yəhudilərin və rusların almanlar, yaponların, vyetnamlıların amerikanlar və s. tərəfindən qırılmasıdır ki, bu məsələdə Katolik kilsəsi təhrikçi rolunu oynamışdır. 


Tonqala məruz qalanlar


Tonqalda əsasən şərlənən qadınlar yadırılırdı

1 aprel 1992-ci ildə ispan kralı Xuan Karlos sinaqoqa gəlmiş və 500 il əvvəl baş verən haqsızlığa görə bütün yəhudilərdən üzr istəmişdi. Halbuki rəsmi rəqəmlərə görə 500 minə (bəzi mənbələrə əsasən 1 milyon) yaxın yəhudinin bir qismi amansızcasına məhv edilmiş və digər hissəsi isə ölkədən qovulmuşdu. Lakin ərəblərin taleyi yada salınmadı.


Yazıçı-tədqiqatçı, publisist, ədəbiyyat üzrə Prezident təqaüdçüsü, “Qızıl qələm” mükafatı laureat Ramiz Dəniz 

Əvvəlki yazılar

Katolik papaların  törətdikləri soyqırımlar” - I YAZI

Pontifiklərin cinayəti sayılan səlb yürüşləri - II YAZI



Xəbərin oxunma sayı : 874

loading...

Analiz

Önəmli

Son xəbərlər

17 İYUN 2018

22:00 16 yaşlı oğlan Araz çayında boğularaq öldü

21:47 “Neftçi” Premyer Liqanın bombardirini transfer edib

21:30 Tərtərdə zəhərlənən pambıqçıların vəziyyəti necədir?

21:15 Arvadını vəhşicəsinə döyərək bıçaqlayan şəxs barəsində qərar verildi

20:57 2018-ci ildə Azərbaycan iqtisadiyyatının real artımı 1,5-1,8 faiz təşkil edəcək

20:42 Göygölə dolu düşdü, təsərrüfatlara ziyan dəydi - Foto

20:29 Saxlanılmış AXCP fəalları azadlığa buraxıldı

20:13 DÇ-2018: Serbiya minimal hesabla Kosta-Rikanı məğlub edib

19:55 Astarada yük maşınından yıxılan 19 yaşlı gənc ölüb

19:40 Kolumbiyada prezident seçkilərinin ikinci turu başlayıb

19:27 DÇ-2018: Misirli qolkiperdən maraqlı addım

19:14 Britaniyanın daxili işlər nazirinin telefonu oğurlandı

18:50 Bakıda 10 nəfərdən çox AXCP fəalı saxlanıldı

18:37 Ticarət müharibəsinin əsas döyüşçüsü - Tramp, qalib gələ biləcəkmi?

18:25 Kamboca şahzadəsi və onun həyat yoldaşı yol qəzasına düşüb

18:11 Bakıda velosiped 6 yaşlı uşağı vuraraq xəstəxanalıq edib

17:58 Nigeriyada iki partlayış nəticəsində 31 nəfər ölüb

17:44 DÇ 2018: Kosta Rika – Serbiya - start heyətlər

17:31 Meksikada yol qəzası zamanı 7 adam öldü

17:17 İki uşaq anasını maşınla vurub, öldürən sürücü niyə gizlədilir?

16:55 Bələdiyyə torpaqlarının alqı-satqısı proseduruna dair tələblər müəyyənləşib

16:40 Qarabağ münaqişəsini başlayanlardan biri öldü

16:28 Roma Papası abortları nasistlərin cinayətləri ilə eyniləşdirib

16:11 Azərbaycanlının restoranında dava: Ərəblərlə uruqvaylılar dalaşdılar

15:50 Azərbaycanla Ermənistan arasında son döyüşlərin yeni təfərrüatları

15:38 Azərbaycan neftinin qiyməti: 11-15 iyun həftəsinin yekunları

15:26 Əfqanıstanda baş vermiş partlayışda ölənlərin sayı 36 nəfərə çatdı

15:10 Nadir Qafarzadə ilk dəfə nikahdankənar övladından danışdı

14:54 Tərtərdə pambıq sahəsində 14 nəfər zəhərlənib

14:42 Xankəndi üzərində Ermənistanın “qırıcı”ları uçmayıb - Rəsmi açıqlama

14:28 Bu gün hava necə olacaq?

14:11 DİN: Axtarışda olan 15 nəfər saxlanıldı

13:40 Ali Məhkəmə Baş Prokurorluğun protestini rədd etdi

13:27 “Bakılı oğlanlar”dan Məmmədxanovun qızına TOY SÜRPRİZİ - Video

13:13 Türkiyə ordusu Qəndildə 35 terrorçunu məhv edib

12:55 Şamaxıda yük və minik maşınları toqquşub - 2 nəfər ölüb, 3 yaralı var

12:41 PKK təşkilatı İŞİD əsirlərini təhvil verdi

12:30 DÇ-2018: Braziliya və Almaniya mübarizəyə başlayır

12:15 Yaponiyada güclü zəlzələ olub

11:52 49 yaşlı azərbaycanlı bazarda adamları atəşə tutdu

11:39 Moskvadan Bakıya uçmalı olan aviareys təxirə salınıb

11:29 Azərbaycanda yaşayan Türkiyə vətəndaşları üçün səsvermə başladı

11:13 “Şansımız vardı, ancaq mən ondan istifadə etmədim” - Messi

10:56 Ermənistan silahlı qüvvələri atəşkəsi 83 dəfə pozub

10:40 “Paşinyanın Qarabağa səfəri müharibəyə çağırışdır” – Rəsmi Bakı

10:19 Ermənistanda etiraz aksiyası keçirilir

10:00 Azərbaycanlı əsirlərə işgəncə verən general həbs edildi

16 İYUN 2018

19:30 DÇ-2018: Argentina İslandiya yığması ilə bacarmadı

18:52 Nəhəng piton evdar qadını uddu

18:21 “Beş ayda neft sektoruna 2,4 mlrd. dollar vəsait yönəldilib“

17:45 Ramil Usubov əmr imzaladı: Polis rəisi işdən çıxarıldı

17:30 5 tondan çox narkotik məhv edildi

17:14 Paşinyan istefa verəcək

16:58 Dövlət büdcəsində Bakının gəlirləri azaldılır

16:40 “Paşinyan ətraf rayonları qaytara bilər, ən təhlükəlisi budur ki...”

16:27 Zakir Həsənov: “Hər an hazır olmalıyıq“

14:33 Kür və Araz çaylarında çirklənmə səviyyəsi artıb

14:10 “Ötən gün ərzində 91 cinayət faktı qeydə alınıb, 24-nün üstü dərhal açılıb”

13:44 Türkiyə aviasiyası İraqda Kandil dağlarında əməliyyat keçirir

13:30 Nikol Paşinyan Dağlıq Qarabağa gedəcək

12:00 Məhbus məhkəmə binasında iki nəfəri güllələdi –ABŞ-da

11:49 “Türkiyə və ABŞ Suriyaya dair 90 günlük saziş imzalayıb“

11:33 İspaniyaya 3 qol vuran Ronalduya həbs cəzası verildi

11:20 Qızıl 26 dollardan çox ucuzlaşıb

11:08 Bu gün DÇ-2018-də dörd oyun keçiriləcək

11:00 Lotu Quli “Avropa obşakı”nı ələ keçirmək istəyir

10:45 Samux sakini iş yoldaşını qətlə yetirdi

10:30 Atəşkəs 86 dəfə pozulub

10:02 Sumqayıtda 51 yaşlı kişi dənizdə batıb

15 İYUN 2018

21:50 Azərbaycanda müəllimlər maaşla dolana bilirmi?

21:36 Şamaxıda sel və torpaq sürüşməsi fəsadlar törədib

20:40 Putinin Paşinyana yeni “sürprizi”

20:25 “Əhali 5 ayda 20 milyard manatdan çox gəlir əldə edib” – Rəsmi

19:41 Azərbaycanlılar sərxoş Amerika hərbçisini döydülər

19:12 “Qarabağ müharibəsinin həllini uzatmaq istəmirik“ - Rusiya XİN

18:50 Qazaxda dinc sakin ermənilərin açdığı atəş nəticəsində yaralanıb

18:27 Cəbhəboyu zonada hərbi birliyin təlimləri başa çatıb

16:55 Goranboyda iki yeniyetmə kanalda batıb

16:40 “Gürcüstanın TANAP-ın açılışında qatılmaması ölkədaxili siyasi vəziyyətlə bağlıdır“

16:20 Tarkan məşhur yatağını evindən atdı

15:40 “Ya Ermənistan bufer zonasını qaytaracaq, ya da Azərbaycan hücuma keçəcək...”

15:05 Gürcüstan Azərbaycandan yanacaq idxalını azaldıb

14:30 Novruz Məmmədov Azərbaycan xalqını sosial şəbəkə vasitəsilə təbrik etdi

14:10 Separatçı Dağlıq Qarabağ rejiminin keçmiş “müdafiə naziri“ azadlığa buraxılıb

13:40 Kreml: İlham Əliyev və Nikol Paşinyan görüşü barədə danışmaq hələ tezdir

13:12 Vladimir Putin Rusiya müsəlmanlarını təbrik edib

12:45 Tütün məmulatları tullantılarının ətraf mühitə atılması qadağan edildi

12:12 Yanğından sonra Narkoloji Mərkəzin yeni binası istifadəyə verilib –Sabunçuda

11:50 Tramp Krımı Rusiya ərazisi adlandırıb

11:40 Neftin qiymətləri yüksək qalacaq – “Fitch”

11:05 “Heç zaman qanunu pozmamışam”

10:33 Azərbaycanda bayram namazı qılınıb

10:12 "Azərbaycanda analoqu olmayan məzhəb mehribanlığı var"

0:15 Bu gün Azərbaycanda Milli Qurtuluş günüdür

0:09 Azərbaycanda Ramazan bayramı qeyd olunur

14 İYUN 2018

20:39 Kiyevdə partlayış: azyaşlılar yaralanıb

19:50 QMİ: Fitrə zəkatının məbləği adambaşı 5-10 manatdır

19:30 Növbəti “iPhone” modelinin təfərrüatları məlum olub

19:19 İlham Əliyev NATO sammitinə gedir

19:12 Cənubi Koreya və KXDR hərbi danışıqlara başlayıb - 10 il ərzində ilk dəfə

18:50 Respublika Narkoloji Mərkəzinin yeni binası istifadəyə verilib

17:55 «BMT Təhlükəsizlik Şurası «təhlükə şurası»na çevrilib» – Boliviya prezidenti

17:47 Rusiyada pensiya yaşı artırıldı – Amma pensiya məbləği ilə birlikdə…

17:43 Azərbaycan Qarabağda hücuma hazırlaşır?

17:38 Mourinyodan açılış oyunu ilə bağlı proqnoz

17:27 Öləndən sonra “dirilən” yazıçı

17:23 Bakıda ümumdünya aeronaviqasiya sammiti keçiriləcək

17:18 Permdə mason sammiti, Azərbaycan masonları da ora yığışdı

17:14 Azərbaycandan çıxarılan kapitalın həcmi 11% azalıb

17:09 Şimali Koreyanın gizli arsenalı : Kim bütün sirləri ABŞ-a açacaqmı?

17:05 3 ayda Azərbaycandan 603 milyon dollar çıxarılıb

16:55 Dindarlar ateistlərdən daha çox yaşayır? – Amerikalı alimlərin araşdırması

16:47 Həsən Ruhani Azərbaycan prezidentinə məktub göndərib

16:40 Ali məktəbə qəbul olmaq istəyənlər üçün ərizə qəbulunun vaxtı uzadılıb

16:36 Gürcüstanda baş nazirin istefası…- Milyarder İvanişvili siyasi səhnəyə qayıdır

16:32 Türkiyə ilə Rusiya S-500 raket komplekslərini birgə istehsal edə bilər

16:26 Türkmənbaşı güc strukturlarının rəhbərlərini dəyişdi

16:22 “Saxtakarlıq və üzv dövlətləri aldatma cəhdidir“

16:17 Bərdədə sürücü 59 yaşlı piyadanı vuraraq qaçdı

16:13 1200-dən çox britaniyalı azarkeşin Rusiyaya getməsi qadağan olunub- Səbəb



loading...
“Elçibəy gənclərin gözü ilə” mövzusunda tədbir keçirilib

“Əbülfəz Elçibəy-80” İctimai Təşkilat Komitəsi “Elçibəy Gənclərin gözü ilə” mövzusunda tədbir keçirib
Bu insanlar ölülərlə əlaqəyə girirlər və... - Tanınmış şaman hər şeyi açdı

Sosioloq, türkoloq, araşdırmaçı, TÜRKSOY-un üzvi, "Şaman. Təbiət qüvvələri oyananda" kitabının müəllifi, əslən xakas türklərindən olan və tanınmış şaman Timur Davletovun Publika.az-a müsahibəsi
ARXİV

Xəbərlər işıq sürətilə

Sayt haqqında | Əlaqə
MİLLİYOL (©) 2016