“Bu, Xəzəryanı ölkələrin həyat səviyyəsinin yaxşılaşmasına kömək edəcək” “WhatsApp” “end-to-end” şifrələmə texnologiyasından imtina edəcək Prezident əsgər ölümü ilə bağlı işi nəzarətə götürdü Beyləqan sahibkarları Xasay Əhmədovun oğlundan şikayət edir
 

Helsinki zirvəsi Suriya münaqişəsinin həllinə nə töhfə verdi?

Tarix 18.07.18, 18:21

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Maksim Suçkov

“Əl-Monitor”


Helsinkidə ABŞ prezidenti Donald Tramp və rusiyalı vəzifədaşı Vladimir Putin arasında keçirilən zirvə bu yayın ən çox gözlənilən siyasi hadisəsi idi. ABŞ-Rusiya münasibətilərində yeni bir səhifə açılsa da, 2016-cı il prezident seçkilərinə Rusiyanın müdaxiləsi ilə əlaqədar olaraq Trampa qarşı daxili müxalifətin təzyiqi artıb. Putin və Tramp iki saat davam edən təkbətək görüşdə bu məsələyə “aslan payı” ayırıb.

Yaxın Şərqə aid olan məsələlər bu mənzərədə olduqca marginal idi. Bir tərəfdən, Yaxın Şərqin Moskva və Vaşinqton üçün dominant məsələ olması iddia edilsə də, Suriya münaqişəsi də daxil olmaqla, region mövzular ABŞ-Rusiya gündəmində ikinci dərəcəli olub. Rusiya və ABŞ hərbi birləşmələrinin fəaliyyət göstərdiyi məkanda geosiyasi mürəkkəblikləri və ən vacibi – yaxınlığı nəzərə alaraq, nə Kreml, nə də Ağ Ev bu regionu görməməzliyə vurub və Suriyanı iki qüvvə arasında körpü saymaq üçün səbəbləri var.

Putin zirvənin açılışında bildirib ki, “tərəfdaşlığımız, eləcə də ölkələrimiz arasında qaynar nöqtələr haqqında ətraflı danışmaq vaxtı gəlib-çatıb”. Birgə mətbuat konfransında seçkiyə müdaxilə mövzusuna üstünlük verildiyini nəzərə alsaq, Tramp və Putinin Suriya və İrana dair çox az irəliləyiş əldə etdiyi görünüşünün mövcudluğu, bu iki mövzunun geniş gündəmdə olacağı gözlənilir.

Bu müşahidə doğru ola bilər, çünki iki lider ikitərəfli münasibətlərin qurulmasına və regional böhranların müzakirəsi üçün daha az vaxt sərf etməyə lap çox diqqət yetirib. Bu mənada xarici işlər naziri Sergey Lavrov və dövlət katibi Mayk Pompeo arasında görüşün məzmunu daha maraqlıdır.

Rusiya və ABŞ-ın ən yaxşı diplomatları arasında ilk görüş prezident görüşünə paralel aparılıb. O, qapalı qapılar arxasında keçirilib və indiyədək bir neçə detal məlumdur.

Ancaq həm Putin, həm də Tramp Suriyadakı yol xəritəsini nəzərdən keçirə biləcəklərini, komandalarının bir-biri ilə və müvafiq regional tərəfdaşları ilə danışıqlar aparacağını bəyan edib.

“Suriyaya gəldikdə, bu ölkədə sülh və uzlaşmanın yaradılması məsələsi müvəffəqiyyətli ortaq işin ilk vitrin nümunəsi ola bilər, – Putin mətbuat konfransında bildirib. – Rusiya və Birləşmiş Ştatlar, görünür, bu məsələdə aktiv şəkildə hərəkət, bu istiqamətdə əhəmiyyətli liderlik, humanitar böhranı aradan qaldırmaq və suriyalı qaçqınların evlərinə dönmələrinə kömək etmək üçün qarşılıqlı fəaliyyət təşkil edə bilər. Suriyadakı uğurlu əməkdaşlığın bu səviyyəsini təmin etmək üçün lazım olan bütün komponentlər var”.

Həmin komponentlərdən biri – Rusiya və ABŞ arasında hərbi əlaqələndirmədir. Hər iki prezident Suriyadakı hərbi əlaqələrini tərifləyib və hər birinin peşəkarlığını vurğulayıb. Putin ayrıca, təhlükəsizlik və kəşfiyyat xidmətləri arasında əlaqələrin “sistemli bir çərçivəyə” çevrilməsini və ehtimal ki, 2000-ci ilin əvvəlindən terrorizmə qarşı işçi qrupu yaratmaq barədə Rusiyanın təklifini xatırladıb.

Digər bir komponent isə institusional əməkdaşlıqdır. Putin İran və Türkiyə ilə birlikdə Astana prosesini davam etdirəcəyini, lakin Fransa, ABŞ, Birləşmiş Krallıq, Almaniya, İordaniya və Səudiyyə Ərəbistanı koalisiyası ilə “son uğur qazanmaq üçün mübarizə şansımızı maksimalizə etmək” hazırlığını dilə gətirib.

Başqa bir komponentə çevrilə biləcək şey – Rusiyanın Qərb qüvvələri, əsasən Fransa və ABŞ-la humanitar məsələlər və yardım səyləri ilə məşğul olmağa açıqlığıdır. Moskva bildirib ki, humanitar yardımın və digər yardım tədbirlərinin çatdırılması üçün hərbi nəqliyyatla təmin etməyə hazırdır.

Putin deyib: “Suriyanın cənubunda  qüvvələrin ayrılması (İsrail və Suriya) 1974-cü il müqaviləsinə əsasən, tam şəkildə həyata keçirilib. Bu, Colan Təpələrinə sülh gətirəcək və Suriya ilə İsrail arasında sülhü, həmçinin İsrail dövlətinin təhlükəsizliyini təmin edəcək. Cənab prezident bugünkü danışıqlar zamanı məsələyə xüsusi diqqət yetirib”.

Xəbər, yəqin ki, İsraildə məmnunluq yaradıb. Bəyanat, həmçinin İrana qoşunlarını çıxarma və İsraillə sərhəddən müttəfiq milisləri geri çəkilməsi mesaj olaraq şərh edilə bilər. Ancaq bu məsələ Putinin İsrailin baş naziri Binyamin Netanyahu və ya İranın ali liderinin təmsilçisi Əli Əkbər Vilayəti ilə Moskvada razılaşdığına dair aysberqin üst qatı ola bilər. İranın yeni dislokasiyası ilə bağlı Rusiyanın “zəmanətləri” məsələsi havada uçuşur və İsrailin ona güvənməsi üçün çox az səbəbi var.

Üstəlik, sammitdən bir gün sonra Suriyanın cənub-qərbində Quneytra vilayətinin son hissələrini hökumətin nəzarətinə vermək üçün hücumun ikinci günü idi. Rusiya ordusunun köməyi ilə Suriya ordusu Colan Təpələrinə baxan strateji yüksəkliyi ələ keçirib.

Daha sonra Rusiyanın “1-ci kanal”ına müsahibəsində Putin deyib ki, “Suriya ilə bağlı bəzi məsələlərdə razılaşdıq. Xüsusilə Colan Təpələri yaxınlığında yerləşən cənub hərbisizləşdirmə zonasında İsrailin maraqları tam nəzərə alınıb, əvvəllər bunu iranlı tərəfdaşlarımızla da müzakirə etmişik. Beləliklə, biz yalnız Suriya deyil, daha geniş mənada vəziyyəti düzəltmək üçün doğru yoldayıq”.

İran məsələsi daha geniş kontekstdə qaldırılıb, o, Putinin və Trampun Netanyahu ilə apardığı son danışıqların təsiri altındadır: “JCPOA (İranla nüvə razılaşması) haqqında Rusiyanın mövqeyi dəyişməzdir: bu, regionda nüvə silahının yayılmamasına zəmanət verən vasitədir. İran regionda MAQATE tərəfindən ən çox nəzarət edilən ölkələrdən biridir və bu alət yoxluğu təəssüf doğurur. Prezident Trampın bu mövzuda mövqeyini başa düşürük, o deyirdi ki, İran dağıdıcı regional siyasətini dayandırmalıdır. Ancaq, fikrimizcə, bu yanaşma JCPOA-nun ləğvinə gətirib çıxarmamalıdır”.

Moskva və Vaşinqtondakı mövcud siyasi mühit nəzərə alınmaqla, sammit Yaxın Şərq üçün mümkün qədər az faydalı olub. Suriyadakı və ondan xaricdəki fərqlər yerində qalır. Bölgədə davamlı sabitlik məsələlərini həll etmək üçün tərəflərin nə qədər iştahalı olduqları da görünmür. Tərəflərin müvafiq öhdəliklərini möhkəmləndirmək üçün danışıqların nəticəsi olaraq heç bir yekun sənəd yoxdur.

Putin-Tramp təkbətək görüşündən qısa müddət sonra Lavrov deyib: “Danışıqlar superdən daha yaxşı oldu”. Lavrov bu ifadəni artıq ən az bir dəfə istifadə edib. 2015-ci ilin fevral ayında Şərqi Ukrayna ilə bağlı Minsk müqaviləsi imzalandıqda. O vaxt Rusiya özü və milisləri üçün yaxşı bir razılığa gəlib, lakin münaqişə Rusiyanın xarici siyasətinə ağır yük qoyur. Bu dəfə ruslar Trampın qarşılaşacağı daxili çətinliklərdən daha çox narahatdırlar; artıq bir çox amerikalı zirvədə Putinlə münasibətinə və s. görə ABŞ prezidentini tənqid edir.

Anonim şəraitdə “əl-Monitor”a danışan Kreml rəsmisi, zirvənin nəticələrinə baxmayaraq, Moskvanın ABŞ-la təmiz səhifədən başlama illüziyasına malik olmadığını söyləyib.

“Prezidentlərin söhbəti tutub. Bu mənada zirvə ikitərəfli əlaqələrdəki inkişafını istəyənlər üçün qələbədir. Amma bilirik ki, bu gün Rusiyaya daha çox düşmən olan başqa bir Amerika da var. Onlarla heç bir dialoq yoxdur və yaxın gələcəkdə ola bilməz. Prezident Trampı bu cür səylərə görə tənqid etməyə davam edəcəklər. Beləliklə, biz uğur qazanmağımıza dair vaxtından əvvəl sevinmirik. Hazırda ağır iş gedir”.

 

Tərcümə: Strateq.az



Xəbərin oxunma sayı : 157

loading...

Dünya

Önəmli

Son xəbərlər

16 AVQUST 2018

23:50 Tərtərdə itkin düşmüş 17 yaşlı qız Bakıda tapıldı

23:31 İranda evlilik yaşı dəyişdirilir

22:40 Nyu-Yorkda BMT-nin binasının qarşısına onlarla yanğınsöndürən briqadası gəlib

22:11 Moskva və Yerevan ikitərəfli münasibətləri müzakirə ediblər

21:15 Avtobus sürücüsü sükan arxasında infarkt keçirdi

20:47 Fransadan Türkiyəyə dəstək gəldi

20:22 DİM jurnalistlərə müraciət edib

19:50 İsveçrə Məhkəməsi: Gülnarə Kərimovanın 800 milyon dolları Özbəkistana qaytarılacaq

19:29 Qaradağda yol tikintisinə 11,6 milyon manat ayrılıb

18:36 Yalçın Rzazadə çətin durumda - Səhhəti ağırlaşıb

18:00 Məleykə Abbaszadə: “Ali məktəblərə plan yerlərindən 88,73 faizi dolub”

17:53 Avqustun 17-nə manatın məzənnəsi

17:45 Əsəd rejimi PKK ilə anlaşa bilmir: kürdlər muxtariyyat istəyir

17:38 Sahil Babayev özünün təyin etdiyi Heybət İmanovu neytrallaşdırıb - Səbəb?

17:30 Ərdoğan Makronla telefonda nələri müzakirə etdi?

17:21 Ayna Sultanova parkının təmir pulu yeyilib, şirkət isə yoxa çıxıb

17:13 “Əgər Qərbin yanında olmaq istəyirsənsə, onda Qərbdən kömək istə” – Rusiyadan Paşinyana ultimatum

17:10 “Broker Əbülfəz” Avropada “qanuniləşib” və ...

17:05 Bakıda keçiriləcək cüdo üzrə dünya çempionatının biletləri satışa çıxarılıb

16:59 Jirinovski: “Qarabağ bizim ümumi torpağımızdır“

16:52 Avqust ayı üzrə pensiyalar hesablara köçürülüb

16:46 Robert Köçəryan məhkəmədə Surət Hüseynovun qiyamından danışdı

16:39 Polislər tanınmış iş adamını saxlayıb - Fotolar

15 AVQUST 2018

23:40 Qətərdən Türkiyəyə 15 milyardlıq dəstək

23:10 Müsəlman qadın ABŞ-da Konqresə ilkin seçkilərin qalibi oldu

22:38 Ayrılığa 2 ay dözdülər

22:12 Güclü leysan tütün plantasiyalarına ciddi zərər vurmayıb

21:52 Bakıda kütləvi intihara cəhd: 4 nəfər özünü öldürmək istədi

21:38 Azərbaycan döyüşçüsü Zabit Səmədov sabah növbəti rəqibi ilə görüşəcək

21:12 Britaniyalılar Türkiyəyə axışır

19:59 Ermənistanda yüksək rütbəli hərbçi işdən qovuldu

19:40 “Bəzi təhsil müəssisələrində işə gəlməyən əməkdaşlara maaş ödənilir” – Nazirlik

19:28 Magistraturaya qəbul planının 25 faizi boş qaldı

18:20 Qətər əmiri də təcili Ankaraya gəlir – Türkiyəyə dəstək

18:00 Bakı-Tbilisi uçuşları bərpa edilir

17:54 Türkiyədə ABŞ siqaretlərinə boykot çağırışı

17:48 Lənkəranda 23 yaşlı qadın bıçaqlanıb

17:42 Mehman Hüseynov şərti azadlığa buraxılmasını istəyir

17:38 Bakı-Quba yolunda təmir işləri aparılacaq

17:33 Azərbaycanlı model dünyanın “Ən seksual qadını“ siyahısında

17:29 Avropa Super Kubokunun qalibi müəyyənləşir

17:23 Murad Aslıya evlənmə təklifi edib

17:19 Türkiyədə daha bir azərbaycanlı uşaq öldü

17:14 Az yatmağın yeni təhlükəsi açıqlandı

17:10 Rusiyada 6 yaşlı uşağı ildırım vurub

17:03 Kərim: “6 il övlad həsrəti ilə qaldım“

16:58 Oğurladığı maşınla qəza törətdi

16:52 Baxçalıdan Trampa: “Baş verənlər əxlaqsızlıqdır“

16:47 5 yaşlı uşaqlar üçün sənəd qəbulu başladı

16:41 Xələf Xələfov: “Xəzər konvensiyası ölkəmizin maraqlarına tam cavab verir“

16:35 İmişli sakini suda boğulub

16:30 Goranboyda yol qəzası: 2 yaralı

16:26 “Həyat yoldaşım olacaq kişiylə qarşılaşmamışam“

16:22 Rusiyada azərbaycanlı iş adamı öldürülüb

16:17 İmişlidə 28 yaşlı gənc bıçaqla özünə xəsarət yetirib

16:12 Magistraturaya qəbul planının 25 faizi boş qaldı

16:06 Yevlaxda yol qəzası: 3 yaralı

16:01 Türkiyə ABŞ-ı məhkəməyə verəcək

15:56 Türkiyə, Rusiya və İran prezidentləri Tehranda görüşəcək

15:51 Zəvvarlarımızın yeni qrupu yola düşdü

15:47 Bakıda avtobus azyaşlını vurub öldürüb

15:43 Şamaxıda torpaq sürüşməsi baş verib

15:39 Türkiyə amerikalı rahiblə bağlı qərar verdi

15:34 NATO generalı: “Rusiya ilə müharibə Avropa üçün faciə olacaq“

15:30 Sumqayıtda əxlaqsız yuvasına qəfil basqın - Video

15:26 Dünyada 815 milyon insan aclıqdan əziyyət çəkir

15:22 Fazil Mustafa: “Trampın istədiyi neftdir, tabeçilikdir“

15:17 Azərbaycan daha beş ölkədə Ticarət Evi açacaq

15:10 “Səməd dedi ki, Sevda yaşlanıb, cavan adam istəyirəm“

15:06 Türkiyə Ordusu PKK liderlərindən ikisini məhv etdi

15:02 Şəmkirdə 1 nəfər güllələndi

14:57 Yaponiyada vulkan təhlükəsi: əhali evakuasiya edilir

14:53 Azərbaycanda daha bir kəndə təbii qaz verilib

14:49 Manaf Ağayev: “Bəxtəvərçilik verirlər“

14:42 Paşinyana beynəlxalq təşkilatda vəzifə verildi

14:37 Cənubi Koreyadan Şimala birlik çağırışı

14:33 “İnterfax-Energy“: Türk lirəsinin zəifləməsi SOCAR-a yeni imkanlar açır

14:28 Gürcüstanda ikili vətəndaşlıq qüvvəyə minib

14:22 Əfqanıstanda 2 partlayış: 10 ölü

14:17 Bakıda evdən pul və qızıl-zinət əşyaları oğurlanıb

14:13 Bakaləndə itkin düşən kişinin meyiti tapıldı

14:08 Türkiyə mediası ABŞ-a meydan oxudu

14:02 Generala rəsmi ittiham elan olundu

13:56 Mərkəzi Bankdan 200 manatlıqlarla bağlı çıqlama

13:56 Hacı Nuran Həcc ziyarətinə getdi

13:49 Moldova MDB Elektrik Enerjisi Şurasından çıxır

13:45 Qazlı içkilərin orqanizmə zərərləri

13:41 Qətər əmiri Türkiyəyə gələcək

13:32 Maşından zibil atanlar cərimələnəcək

13:27 Gəncədə kafe yanıb

13:13 İbtidai Sinif Müəllimlərinin 1-ci Təhsil Forumu keçiriləcək

13:08 QMİ: Qurban ətinin satılması haramdır

13:03 Mumiyada öldürücü parazitlər tapıldı

12:54 Yunan nazirdən Türkiyə açıqlaması

12:49 Trampa qarşı narazılıq artır

12:45 Türkiyədə dollar 6 lirədən aşağı düşüb

12:41 Hindistanın Rusiyada yeni səfiri təyin edilib

12:38 Bitkoin 6 min dollaradək ucuzlaşıb

12:33 Bəzi xəstəxanalarda yeyinti faktı aşkarlandı

12:27 Lionel Messi Argentina millisindəki karyerasını dondurub

12:21 Ərdoğan Amerika nəşrində yazır

12:16 Türkiyədə maliyyə böhranı - Təhlil

12:13 Milli Parkı çirkləndirən şəxs cərimələndi

12:07 Polis Rihannanın evini mühasirəyə aldı

12:02 İntihar edəcəyini deyən jurnalist xəstəxanaya yerləşdirildi

11:56 İtaliyada ölənlərin sayı 38 nəfərə çatıb

11:50 Bakı şəhər Baş Gömrük İdarəsində sahibkarların malları hara yoxa çıxır?

11:45 Bakıda 19 yeni piyada keçidi tikiləcək

11:39 Zaur Hüseynov Bakı metrosunu necə məhv etdi?

11:34 Azərbaycanda balıqartırma zavodu yenidən qurulur

11:27 Deputat: “Arağa pul xərcləmək olar, Həccə yox?”

11:23 Tramp köməkçisini məhkəməyə verdi

11:18 Dünyanın ən yaxşı universitetlərinin siyahısı açıqlandı

11:11 Pentaqonun mətbuat katibinə qarşı istintaq başladı

11:07 Çempionlar Liqasında “play-off“ cütləri müəyyənləşdi

11:02 Azərbaycan UEFA reytinqində yüksəldi

10:55 Prezidentə sui-qəsddə şübhəli bilinən 2 hərbçi saxlanıldı

10:47 Əfqanıstanda növbəti terror: 44 ölü

10:43 Putin Kim Çen Inla görüşə razılaşdı

10:39 Yeni seçilən deputatı oğurladılar



loading...
“Elçibəy gənclərin gözü ilə” mövzusunda tədbir keçirilib

“Əbülfəz Elçibəy-80” İctimai Təşkilat Komitəsi “Elçibəy Gənclərin gözü ilə” mövzusunda tədbir keçirib
Bu insanlar ölülərlə əlaqəyə girirlər və... - Tanınmış şaman hər şeyi açdı

Sosioloq, türkoloq, araşdırmaçı, TÜRKSOY-un üzvi, "Şaman. Təbiət qüvvələri oyananda" kitabının müəllifi, əslən xakas türklərindən olan və tanınmış şaman Timur Davletovun Publika.az-a müsahibəsi
ARXİV

Xəbərlər işıq sürətilə

Sayt haqqında | Əlaqə
MİLLİYOL (©) 2016