Yeganə icra başçısıdır ki... Göyçay Rayon Təhsil Şöbəsinin müdiri direktorlardan “xərac“ toplayır - İttiham Akif Çovdarovun oğluna sosial şəbəkədə hücum başlandı - FOTO Bakı Sosial-Pedaqoji Kollecindən şikayət: Şöbə müdiri tələbələrdən pul yığıb?
 

Fikrət Yusifov: Dollardan imtina nə qədər realdır?

Tarix 08.12.16, 15:31

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

Artıq illərdir ayrı-ayrı ölkələrin rəhbərləri tərəfindən beynəlxalq hesablaşmalarda ABŞ dollarından imtina etmək barədə çağırışlar edilir. Lakin hələ ki, bu asılılıqdan qurtulmaq heç bir ölkəyə müyəssər olmayıb. Bu günlərdə Türkiyənin Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan da belə bir bəyanatla çıxış etdi. Hətta iş o yerə gəlib çatdı ki, Ərdoğanın çağırışına qoşulan insanlar valyutadəyişmə məntəqələrinə üz tutaraq, yastıq altındakı dollarları lirəyə çevirməyə başladılar. Bununla da Türkiyə lirəsinin dəyərdən düşməsinin qarşısı müvəqqəti olsa da alındı. Türk insanının vətənpərvərlik hisslərinin nə qədər güclü olduğunu hər birimiz bilirik.


Digər tərəfdən Türkiyə bu məsələdə tək deyil. Onun kursunu Rusiya, Çin, İran kimi qüdrətli dövlətlər də dəstəkləyir. Azərbaycanda da hər kəs maliyyə sistemimizin bu qədər dollarlaşdığı bir durumda, dollar bəlasından xilas olmağın yollarını axtarır. Rusiya Prezidenti Vladimir Putin hələ keçən il bununla bağlı parlamentə qanun layihəsi də təqdim etmişdi.  Lakin dollar  asılılığından qurtarmaq deyilən qədər də asan olmur. Bəs bunun səbəbi nədir? Nə üçün bir ölkə deyil, hətta nəhəng bir neçə ölkələr bir araya gələrək dollar asılılığından qurtula bilmirlər? Bütün bu suallara daha aydın cavab tapmaq üçün tarixə qısa bir ekskursiya kifayət edər.

ABŞ dollarının dünya maliyyə sistemindəki hegemonluğa başlamasına qədər bir əsrdən çox olan dövrdə - yəni 1840-ci ildən 1944 – cü ilə qədərki dövrdə bu rol, ingilis funt sterlinqinə məxsus olmuşdu. Funt sterlinqin dünya valyutası ola bilməsinin əsas səbəbi isə həmin dövrdə çoxsaylı İngilis kaloniyalarında funt sterlinqdən istifadə edilməsi idi.

1944-cü ilin iyul ayında ABŞ-n Bretton-Vuds kurort şəhərciyində keçirilən beynəlxalq maliyə konfransında qızılın bir unsiyasının qiyməti 35 ABŞ dolları səviyyəsində müəyyən olundu, ABŞ dolları isə həm beynəlxalq hesablaşmalar və həm də valyuta ehtiyatları üçün əsas valyuta kimi müəyyən edildi. ABŞ dollarının hegemonluq mövqeyinə çıxması təkcə ABŞ-ın həmin dövrdəki böyük qızıl ehtiyatları ilə bağlı deyildi. O dövr müharibə nəticəsində Avropa ölkələrinin əksəriyyətinin iqtisadiyyatı iflic vəziyyətə düşmüş, qoca qitənin qızıl ehtiyatlarının böyük bir qismi isə ABŞ-a axıdılmışdı. Digər tərəfdən müharibədən daha az zərər görən ABŞ iqtisadiyyatı kifayət qədər güclənə bilmişdi. İkinci dünya müharibəsindən sonrakı dövrdə bütün ölkələr çalışırdılar ki, xaricə daha çox məhsul satmaq yolu ilə öz valyuta-qızıl ehtiyatlarını artırsınlar. Bu zaman ABŞ-ın mövqeyi hər bir ölkənin mövqeyindən daha üstün idi. O sadəcə çapı xəzinəyə 12 sentə başa gələn 100 dollarlıq küpürləri ixrac etmək yolu ilə küllü qazanc əldə edirdi. Lakin zaman keçdikcə ABŞ-ın qızıl ehtiyatları azalmağa başladı. Çünki dolların qızıl təminatının olması səbəbindən Fransa və Almaniya kimi ölkələr  onu qızıla dəyişməkdə təkid edirdilər. Bunun hansı nəticələrə aparıb çıxara biləcəyinin fərqində olan Birləşmiş Ştatların rəhbərliyi 1971-ci ildə birtərəfli qaydada Bretton-Vuds razılaşmasının şərtlərini pozaraq dolları rəsmi qaydada müəyyən edilmiş kursla qızıla dəyişməkdən imtina etdi. Bununla da ABŞ özünün maliyyə dayanıqlığının heç də yaxşı olmadığını hər kəsə göstərdi. Lakin buna baxmayaraq dollar yenə də beynəlxalq hesablaşmalarda əsas valyuta rolunda qalmaqda davam etdi.

Bu gün beynəlxalq hesablaşmaların 60 faizə qədərinin dollarla həyata keçirilməsi və ölkələrin valyuta ehtiyatlarının 63 faizdən çoxunun dollarda saxlanması bu valyutanın dünya maliyyə sistemindəki hegemonluğunun səviyyəsindən xəbər verir. Düzdür 1971-ci ildən sonra beynəlxalq hesablaşmalarda ingilis funt sterlinqindən, alman markasından, yapon ienindən və başqa digər valyutalardan da istifadə olunur. Lakin bir böyük həqiqət bundan ibarətdir ki, bu gün ABŞ dolları tək bir ölkənin valyutası deyil, o eyni zamanda başqa ölkələrin valyutalarının dəyərini müəyyən edən bir tərəzidir. Dünya iqtisadiyyatının ¼-nə sahib olan bir ölkənin milli valyutasının likvidliyi isə dünyanın bütün ölkələrində mövcuddur. Ona görə də ABŞ dollarına olan “sevgidən” imtina etmək yaxın gələcəkdə heç bir ölkənin – xüsusilədə inkişaf etməkdə olan ölkələrin maliyyə sisteminin ondan asılılığını aradan qaldıra bilməyəcək. Bunun daha çox zamana ehtiyacı var.  

Fikrət Yusifov
İqtisad elmləri doktoru,
professor



Xəbərin oxunma sayı : 775

loading...

Analiz

Önəmli

Son xəbərlər

22 YANVAR 2017

14:34 Arvadının gözü önündə xəyanət edən bakılı - FOTO-VİDEO

14:30 Yeganə icra başçısıdır ki...

14:15 Rəqsanənin qızı gecə klubunda mahnı oxudu, rəqs etdi - VİDEO

14:10 “Heç kim Qarabağın taleyini həll etmək hüququna malik deyil“ - Sarkisyan

12:39 Evlənən dostuna kömək etmək istədi, öz başına oyun açdı - VİDEO

12:17 Tramp gəldi, dollar ucuzlaşdı, neft bahalaşdı

12:14 Cəbhədə hər iki ayağını itirən Sərxanın toyu oldu - FOTO/VİDEO

21 YANVAR 2017

15:31 Bu video sosial şəbəkəni alt-üst etdi - VİDEO

13:56 Pensiyalar artırıldı - SƏRƏNCAM

13:36 Minimum əməkhaqqı artırıldı - SƏRƏNCAM

13:29 Yaponların ixtira etdiyi virtual arvad - VİDEO

12:46 Tramp erməniyə vəzifə verdi - FOTO

12:40 Cahangir Əsgərov qəzəbə tuş gəldi...

10:54 Prezident və birinci xanımdan ehtiraslı rəqs - FOTO/VİDEO

10:50 Azərbaycanlı aparıcının səhhəti pisləşdi - FOTO

10:47 Lapşinin anası İlham Əliyevdən oğlunun əfv edilməsini istədi

10:41 “Trabzonspor“ Ramil Şeydayevə klub tapdı

10:11 Azərbaycanda siqaretlər yenidən bahalaşdı - QİYMƏT

10:06 Ərəb toyu izlənmə rekordları qırır - VİDEO

10:01 ANS-in keçmiş aparıcısı ölkəni tərk edir

0:21 DTX daha bir “reket”i saxladı

20 YANVAR 2017

22:53 Donald Tramp and içib, dünyanı silkələyəcək çıxış etdi - MƏTN, FOTOLAR

22:15 Azərbaycanın ən imkanlı biznes-ledisindən 20 yanvar FOTOSESSİYASI-VİDEO

22:11 Qızlar bu üstündə saçyolduya çıxdı - DƏHŞƏTLİ GÖRÜNTÜLƏR

20:42 Toy günü polis gəlini yerdə sürüdü - VİDEO

20:21 Bakı sakinlərinin 20 Yanvar biabırçılığı: “Xaçmaz işğal edilib“ - VİDEO

20:13 Sabirabadda 20 Yanvar faciəsinin 27-ci ildönümü anılıb - FOTOLAR

20:04 “7 yaşlı övladımı döyənlərdən heç kim cəzalandırılmayıb“ - Azərbaycanlı general

19:45 Azərbaycanlı milyarder Trampı belə təbrik etdi

19:22 Göyçay Rayon Təhsil Şöbəsinin müdiri direktorlardan “xərac“ toplayır - İttiham

19:00 Akif Çovdarovun oğluna sosial şəbəkədə hücum başlandı - FOTO

15:16 Aleksandr Lapşin Azərbaycana təhvil verilir

14:41 Bakıda gənc qız son anda ölümdən xilas oldu - VİDEO

13:39 Parlamentdə qadın deputatlar arasında saç-saça dava - VİDEO

13:18 “Qorbaçov istintaqdan yayınıb“

13:15 20 Yanvar faciəsindən iki gün öncə nə baş vermişdi? - ŞOK DETALLAR

13:09 Prezident Şəhidlər Xiyabanını ziyarət edib - FOTOLAR

19 YANVAR 2017

21:20 Millət vəkili özünü kürsüyə qandalladı - FOTO/VİDEO

20:22 MTN-nin qadın generalı Namiq Abbasovdan şiddətli töhmət alıbmış - SƏBƏB

19:12 Ramil Usubov: “Mümkün təxribat hallarının qarşısının alınması üçün zəruri tədbirlər həyata keçirilib“

18:58 Vüsal Kərimli hökumətin gözündən düşüb - Bakı nəqliyyatında dəyişiklik anonsu

18:34 Sarkisyan Azərbaycanda özünə krallıq qurur

17:21 Sumqayıt Şəhidlər Xiyabanını necə quruldu? - MÜSAHİBƏ

17:17 Bakı Sosial-Pedaqoji Kollecindən şikayət: Şöbə müdiri tələbələrdən pul yığıb?

16:49 İlham Əliyev: “Rusiyadan ən müasir silahlar alacağıq“

16:00 “Dindar qız“ın bu rəqsi aranı qarışdırdı - VİDEO

15:57 Ramil Usubov onu işdən çıxartdı

15:42 Nuridə Allahyarovaya yeni vəzifə verildi

15:30 FES rəhbəri danışdı: Dollar dünya bazarını “silkələdi“

14:36 Hacıbala Abutalıbovdan jurnalistlərə şok iş təklifi - VİDEO

14:00 Reina terrorundan heç yerdə görmədiyiniz dəhşətli görüntülər - VİDEO

13:50 Sosial şəbəkələrin fəaliyyətinə nəzarət olunacaq

12:33 “Neft hasilatını əlavə olaraq azalda bilərik“ - İlham Əliyev

12:12 “Reina“ terrorçusu azərbaycanlılarla eyni düşərgədə - ŞOK MƏLUMATLAR

12:00 Supermarketlər bizi necə tələyə salırlarlar? - DİQQƏT

11:45 Xanım jurnalistin oğlunu bıçaqladılar - Azərbaycanda

10:00 Leyla Əliyeva Davosda - FOTO

9:50 42 milyardı var, 20 ildir eyni maşını sürür - FOTO

9:39 “Reina“ terrorçusunun yanında tutulan 3 qadınla bağlı İYRƏNC HƏQİQƏT

9:30 28 yaşlı qızın xərçənglə bağlı ixtirası dünyanı ŞOKA SALDI

18 YANVAR 2017

21:43 Qalmaqallı boks səhnəsi “Recep İvedik 5“ filmindən çıxarıldı

21:35 Prezident Davosda həmkarı və Vahid Ələkbərovla görüşüb - FOTO

19:39 Sosial evlər neçəyə olacaq? - Direktor danışdı

19:25 Dəhşətli proqnoz reallaşır: Bakı su altında qalacaq - VİDEO

18:20 Metroda qadın görün kişinin başına nə oyun açdı - VİDEO

18:11 Dağlıq Qarabağda erməni əsgəri məhv edildi

18:00 Dollar rəsmi məzənnəsi yenə rekord vurdu

17:45 Azərbaycanlı holdiq rəhbərinin qızı təyyarə sürdü - FOTO/VİDEO

16:59 “Dövlət universitetlərinin də bir çoxu bağlanacaq“ - ŞOK AÇIQLAMA

16:16 “ANS-i açacaqlar“ - Mais Məmmədov

16:11 Azərbaycanda sürüşmə: yol dağıldı, 400 evə ziyan dəydi - VİDEO

14:22 Kamil Zeynallı polis şöbəsinə çağırıldı

14:19 Qafqaz Universiteti qəyanat yaydı

13:28 Dünya çempionumuz toyda belə rəqs etdi - VİDEO

12:34 Kommunal idarəsinin ölü canları və xaraba qalan Neftçala - Video

11:52 10 ilin icra başçısı Hacıqabulda nə qədər vəsait mənimsəyib?

11:46 Tanınmış milyarder nəvəsinin toyuna 8 milyon manat xərclədi - VİDEO

11:39 MTN generallarının əmək haqları açıqlandı - 1,8 milyon manat

11:07 Eldar Mahmudovla yaxın olan idarə rəisi çıxılmaz durumda

10:47 Kəndlərimiz snayperlərlə atəşə tutuldu

10:15 “Qara bazar”da dollar neçəyədir?

9:42 Azərbaycanda daha bir universitet ləğv olunduğunu elan etdi

9:30 Çin əsgərlərinin təlimi dünyanı heyrətə saldı - VİDEO

17 YANVAR 2017

23:09 L.Ter-Petrosyanın “göz yaşları“na inanmaq olarmı?...

22:52 Kəndçi qızı, həkim, yoxsa... - Birinci xanım kimdir?

22:46 Milyarderlərin pul üçün verdiyi qurbanlar

21:15 Dünya çemipionunun intim görüntüləri ailə həyatına problem yaratdı - VİDEO

20:53 İlham Əliyev xanım həmkarı ilə görüşdü - FOTOLAR

20:45 Prezidentin bir sözü dolları ucuzlaşdırdı

19:46 Elmar Məmmədyarovdan sərt sözlər - MÜSAHİBƏ

19:28 Erməni toyunda gəlin Azərbaycan mahnısına oynadı - VİDEO

18:33 Validə Abbasova məşhur milyonçu ilə belə əyləndi - VİDEO/FOTO

18:05 Banklara borcu olanlarla bağlı - YENİ QADAĞA

17:51 Bu gün və sabah geomaqnit qasırğası olacaq - XƏBƏRDARLIQ

17:42 Novruzda neçə gün tətil olacaq?

17:30 Mədət Quliyev görüş keçirdi

17:15 İcra başçılarının Milli Məclisdə vəzifə tutan övladları - SİYAHI

17:02 Azərbaycanda ən çox nə zəhərləyir?

9:58 Neftçalada YAP-a qəbul olunmaq üçün də rüşvət istəyirlər

16 YANVAR 2017

22:37 İlham Əliyev Davosda görüşlər keçirib - FOTO

21:31 Məktəbdə biabırçılıq: müəllim şagirdi döydü - VİDEO

20:04 Emin Ağalarov əkizləri və Əminə ilə gəzintidə - VİDEO

19:26 Prezidentin tənqid etdiyi “Azəraqrartikinti”də talan - Oliqarx-deputatın əməlləri

18:47 “Hz.Aişəyə haram sayılmır, mənə haram oldu?“ - Aparıcı hövsələdən çıxdı

16:58 Zaur Hüseynov “Prezidentlərin danışan şəkillər lövhəsi”ni niyə sökdürüb? - Fotolar

14:37 Kardiologiya İnstitutunun adamı infarkt edən rüşvət qiymətləri

15 YANVAR 2017

14:25 Bütün kəndin kişiləri əqli qüsurlu qadına təcavüz etdi - ŞOK HADİSƏ

13:26 Azərbaycanlı qızın videosu rekord qırır

13:22 Şəhid Fikrət Bəşirov harda dəfn olunacaq?

12:27 Kamran Ağayev Portuqaliyada dala saldı - FOTO/VİDEO

11:58 Azərbaycanlılar “O səs Türkiyə”dən belə ayrıldı - VİDEO

11:30 Cəbhədən acı xəbər gəldi: Şəhidimiz var

11:00 Göyərtəsində 110 miqrantın olduğu gəmi batdı

14 YANVAR 2017

16:02 Ramil Usubov 2 rəisi işdən çıxartdı

14:43 İlham Əliyev Davosda yeni prezidentlə görüşəcək

13:35 Azərbaycanda silah alverçilərinə qarşı əməliyyat: həbs olunanlar var

12:43 Bakıda vəzifəli şəxs özünü niyə asdı? - TƏFƏRRÜAT

11:37 Supermarketdə təcavüz ŞOKU - Sahibkar qadın işçisini zorladı

11:03 Nokia 8-in ilk görüntüsü sızdırılıb - VİDEO

10:30 Azərbaycanda yol terroru: 6 ölü, 19 yaralı



loading...
Arvadının gözü önündə xəyanət edən bakılı - FOTO-VİDEO
Həftənin yalnız bir gününü həyat yoldaşına həsr edən Landau sevişmək üçün uzağa getmirdi, qadınları evinə gətirirdi.
42 milyardı var, 20 ildir eyni maşını sürür - FOTO

Dünyanın məşhur milyarderləri arasında özünə məxsus xüsusiyyətləri olanlardan biri də İKEA şirkətinin qurucusu Ingvar Kampraddır.
Azərbaycanlı aparıcının səhhəti pisləşdi - FOTO

ATV-nin məşhur aparcısı, ANS-in keçmiş əməkdaşı Aytən Səfərovanın səhhəti pisləşib. Bu haqda aparıcı özü məlumat verib:
MTN-nin qadın generalı Namiq Abbasovdan şiddətli töhmət alıbmış - SƏBƏB
MTN işi üzrə barəsində cinayət işi açılan və ev dustaqlığı qətimkan tədbiri seçilən general Natavan Mirvətova ilə bağlı maraqlı detal ortaya çıxıb.
ARXİV

Xəbərlər işıq sürətilə

Sayt haqqında | Əlaqə
MİLLİYOL (©) 2016