Qiymətlər niyə qalxıb? - Nazirdən açıqlama Sumqayıt Məşğulluq Mərkəzinin direktoru 82 min manatı talayıb? - Nazirin İTTİHAMI ABŞ-da istehsalın artması nefti ucuzlaşdırır “Mətanət A”nın “saxta” dediyi sənəd həqiqi çıxdı?
 

Bu devalvasiyanın bir çarəsi varmı?

Tarix 10.11.16, 13:05

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

Hüseynbala Səlimov

SANKİ SÖZÜ DİBSİZ QUYUYA DEYİRSƏN...

Bütün azərbaycanlılar kimi jurnalistlərin də çoxu şeir yazsa da çox təəssüf ki, jurnalistika poeziya deyildir. Hərçənd, bəzən jurnalistlərin qələmindən elə yazılar çıxır ki, min poeziyaya dəyər...

Əsl jurnalist ölkənin əsas problemlərini diqqətdə saxlamağa məhkumdur. Biz yazı və təhlillərimizdə dağa-daşa, qərbə-şərqə, şimala – cənuba baş vura bilərik. Amma insanların öz qayğıları var və onlar hətta nəsə oxuyanda belə çalışırlar ki,  ilk növbədə özlərini düşündürən şeyləri oxusunlar...

Əslində bir çox məsələlər başqa yerlərdə necədirsə, bizdə də elə o cürdür. Bəli, bizim azərbaycanlıların nə ilə maraqlanması heç də təəccüblü deyil. Təəccüblü olan daha çox onların bu məsələlərlə necə maraqlanmasıdır... 

Bütün dünya insanları ilk növbədə, necə deyərlər, ciblərini güdürlər. Amma bununla bahəm başqa yerlərdə ictimai əxlaq və ictimai davranış tərzi də var ki, buralarda onlara, demək olar, heç təsadüf etməzsən... 

Həm də problemlərə ictimai reaksiya tamamilə fərqlidir. Normal ölkələrdə orta statistik vətəndaş hökumətin siyasətinə də öz büdcəsinin prizmasından baxır. Əgər kiçik büdcədə hər şey qaydasındadırsa, deməli böyük büdcədə də vəziyyət yaxşıdır və hökumət yaxşı işləyir... 

Reaksiya da, demək olar, birmənalıdır. Hökumət vətəndaş üçün problem yaradırsa və işləmirsə, vətəndaş da ona eyni cür cavab verir və ona yaradılan problemlərin cavabında o da hökumət üçün problem düzüb-qoşur...

Buralarda isə hər şey sanki dərin quyunun dibinə gedir, hətta quyudan da səs çıxır, amma orta statistik azərbaycanlıdan səs-səmir gəlmir...

CƏMİYYƏTİN “SÜKUT VƏDİ”...

Qərəz, başınızı çox da ağrıtmayım... Keçim əsas mətləbə. Bəli, mübaliğəsiz demək olardı ki, bu son bir-iki ildə azərbaycanlıları ən çox məşğul edən məsələlər milli valyutanın dəyərdən düşməsi və bununla bağlı sosial nəticələr olub...

Demirəm ki, əgər bütün bu məsələlər olmasaydı ulu millətimiz digər ictimai olaylara daha çox diqqət ayıracaqdı...

Demirəm ki, o, bağlanmış televiziya və radioların, demək olar ki, indi  özünün ən ağır durumunu yaşayan digər media strukturlarının aqibətilə maraqlanar, siyasi məhbusların tamam azad olunması, bu biabırçılığa bir dəfəlik son qoyulmasını və ümumiyyətlə, ictimai və siyasi fəalların müxtəlif bəhanələrlə təqib olunması praktikasına nöqtə qoymağı tələb edər, bunun üçün hökumətə minnətçi düşər və yaxud da ki, ölkənin Ali Qanununu “partiya nizamnaməsi”nə çevirməməyə çağırardı...

Yox, bütün bu baş verənlər və bundan sonra da baş verəcək ictimai və siyasi olaylar azərbaycanlıların 90 faizinin tam sükutu ilə müşayiət olunub və böyük ehtimalla hələ bundan sonra da belə olacaq və bizim ulu millətimiz “sükut vədi” vermiş rahiblər kimi ağzına su alıb oturacaq.

Amma bir insanın, hətta bir toplumun ölkənin problemlərinə biganə olması o demək deyil ki, nisbətən fəal insanlar da belə etməli və onlar da öz soydaşlarının yaşadıqları ağrı-acıları və problemləri görməməyə çalışmalı və yaxud da ki, həmin problemləri ikinci, ya da üçüncü dərəcəli hesab etməli və bilavasitə özlərini qayğılandıran problemlərinin həllinə çalışmalıdırlar... 

Hərçənd, “Hər xalq özünün hakimiyyətinə və siyasi sisteminə layiqdir” deyib belə edənlər də az deyil. Üstəlik, belələrinin sayı günbəgün artır. Təsadüfi deyil ki, ölkədə müxtəlif qrupların qarşılıqlı marginallaşması və  yadlaşması prosesi gedir. Ən yaxşı halda öz sosial problemləri haqqında düşünən toplum azsaylı demokratiya fəallarını, sonuncular isə öz növbəsində toplumu başa düşməyə çətinlik çəkirlər. Çünki demokratlar belə hesab edir ki, bütün problemlər kimi sosial məsələlərin də həlli ilk növbədə elə ölkənin demokratikləşməsindən asılıdı. Gəl, toplum da belə düşünür ki, ictimai fəallar başqa məsələlərlə yox, məhz elə onların sosial promlemlərinin həllinə çalışmalı və özü də bunu böyük və müqavimətsiz toplumun iştirakı olmadan etməlidirlər...

AXI BÖHRANDAN ƏVVƏL DƏ DƏHŞƏTLİ BAHALIQ İDİ...

Amma nə olursa-olsun, bu gün sosial problemlər də Azərbaycanın ən əsas qayğılarındandır: bir az əvvəldə qeyd etdiyimiz kimi, milli valyuta qiymətdən düşür, malların və məhsulların qiyməti günbəgün artır, ölkə yaşamaq baxımından əsl cəhənnəmə çevrilir... 
Adətən yersiz lağ etməyi və çox da kini-kinayəni sevmirəm, amma məşhur bir şeirin bir misrasını azacıq dəyişməkdən özümü heç saxlaya bilmirəm: “Bəli, cəhənnəm görmək istəyən buralara gəlsin!”...

Düzdür, bizim Bakını götürsək, o, elə əvvəllər də, son neft böhranına qədər də bahalı şəhər olub. Məsələn, insanlar neçə illərdir heç cür başa düşə bilmirlər ki, niyə Bakıdan İstanbula getmək üçün tələb olunan xərc Tiflisdən İstanbula getmək və geriyə dönmək üçün tələb olunan xərcdən də bu qədər böyük olmalıdır?.. 

İnsanlar heç cür başa düşə bilmirlər ki, axı niyə görə İranda müalicə xərcləri, Gürcüstanda turizm məsrəfləri, Türkiyədə evlər və yaxud da ki, Rusiyada meyvələr, hətta bizim al-qırmızı nar belə Azərbaycandakından qat-qat ucuz olmalıdır?..

Fəqət, bütün bunların – insanları düşündürən məsələrin fərqində olan və bütün bu məsələlərə doğru-dürüst aydınlıq gətirmək istəyən varmı? Yoxdur!.. Əvəzində hər şeyin qiymətini artırmaq xasiyyəti var bu ölkədə! 

Mağaza və supermarketlərdə çalışanlardan bahalığın səbəblərini soruşanda qayıdırlar ki, hər şeyi xaricdən gətiririk, gömrük rüsumu belə artıb, filan məsələ elə olub!..

Nə deyəsən?.. Əslində deyilməli bütün sözlər hökumətə ünvanlanmalıdır. İlk vaxtlarda belə təəssürat yarandı ki, guya nəsə etməyə cəhd edirlər. Amma hökumətin işini qiymətləndirməyin də ən yaxşı yolu bir daha deyirik ki, piştaxtalara baxmaq və qiymətləri nəzədən keçirməkdir. Onlar isə, lap elə buralarda deyildiyi kimi: “od tutub yanırlar!”...

ƏHALİNİN 20 FAİZİ ÜÇÜN NƏZƏRDƏ TUTULAN ÖLKƏ...

Hökumət hələ də “cəmi-dünyadakı iqtisadi böhran”a apelyasiya edir. Olsun... Amma niyə görə eyni neft böhranını yaşayan və əhalisinin alıcıq qabiliyyəti də daha yüksək olan Rusiyada qiymətlər qat-qat ucuz və əlverişlidir?..

Bazarın və normal iqtisadiyyatın ibtidai qanunları var. Malların və xidmətlərin qiyməti insanların alıcılıq qabiliyyətinə adekvat olmalıdır. 
Azərbaycanda nə baş verir? Əhalinin haradasa, 20 faizinin indiki bazar qiymətlərilə ayaqlaşmaq imkanı var. Bazar da məhz bu insanlara uyğun formalaşıb. Qalan 80 faiz acından ölməmək üçün bu xidmətlərin böyük qismindən imtina edir və özünü ən zəruri, vacib məhsullarla və xidmətlərlə mıəhdudlaşdlırır...

Bunun bir səbəbi monopoliyadırsa, digər səbəbi də ölkədəki biznes psixologiyasıdır. Azərbaycanlılar, necə deyər, “qaz vurub qazan doldurmağı”, az, amma saz satmağı sevirlər. Normal ölkələrdə biznes adamları hər şeyi bir az ucuz, amma daha çox adama xidmət etməyə çalışır və bu yolla varlanırlar. Azərbaycanda isə əksinədir. Hamı düşünür ki, necə deyər, az satım, fəqət, saz satım. Ona görə də dəhşətli bahalıqdır...  

MƏMURLARIN KAPİTALİZMİ...

Bəli, çıxış yolu da yoxdur... Hökumət də heç nə etmir. Ona görə ki, Azərbaycanda ən böyük istismarçılardan biri də dövlət strukturlarının  özləridir. 

Ölkədə məmur – nomenklatura kapitalizminin ən eybəcər bir forması yaranıb. Əgər cəmi bir il bundan əvvəl ən mühüm dövlət strukturlarından birinin az qala reketlə məşğul olması və iş adamlarını müxtəlif yollarla şantaj edərək onlardan pul qoparması məlum oldusa, bundan sonra nəsə deməyə ehtiyac varmı?.. 

Mühüm vəzifələr tutmuş yüksək rütbəli dövlət məmurlarının adları bəzən elə məsələlərdə hallanır ki, adam hətta bu ölkədə yaşamasından da utanc hissi keçirir...

Ən əsası isə, bu prosesin sonu görünmür... Nə devalvasiya bitib -tükənmir, nə neftin qiyməti hökumətin arzuladığı səviyyəyə yüksəlmir, nə də dövlət məmurları öz bizneslərindən ayrılıb bir az da dövlət və cəmiyyət haqqında işləməyi düşünürlər...

Bəs nə olacaq? Elə suallar var ki, onların bəzən həqiqətən də cavabı olmur və bu gün Azərbaycan cavabsız sualların məkanına çevrilib. Başqa yerlərdə bu suallar bəlkə də primitiv və bir az da sadəlövh görünərdi... Di gəl, bunu bugünün Azərbaycanı üçün demək olmur, çünki belə bəlli olur ki, bu vaxta qədər yazılan kitablar, qurulan nəzəriyyələr Azərbaycan üçün deyilmiş...

Hətta düşünürsən ki, bəlkə Tanrının göndərdiyi üç Kitabın da bizə heç bir dəxli yoxdur?..

HƏR ŞEY HAKİMİYYƏTƏ SƏRF EDƏN QƏDƏR...

Amma bu qədər bədgüman omağa da dəyməz. Bədgüman olmaqla da, cəmiyyətdən küsməklə də heç nə həll olmur...
Konfutsi buyururdu ki, hər şeyə onun öz məzmununu qaytarın, onda bütün məsələlər yoluna qoyulacaq...

Bu gün Azərbaycanda hər şey öz məzmunundan uzaqlaşıbdır – suverenlik də, demokratiya da, bazar iqtisadiyyatı da... Hər bir şey bizim hakimiyyətimizə sərf edəcək qədər məqbuldur... 

Bəli, dövlətimiz hakimiyyətin maraqlarına cavab verən qədər müstəqildir, demokratiya yalnız onların müəyyən etdiyi səviyyəyə qədər mümkündür, bazar iqtisadiyyatı da yalnız və yalnız onları varlandırmaq üçündür...

Ona görə də çıxış yolu normal dövlət, normal cəmiyyət və normal bazar iqtisadiyyatı qurmaqdadır. Devalvasiya da, bahalıq da, kəskin sosial polyarizasiya da və eləcə sosial ədalətsizlik də anormal iqtisadi siyasətin təzahürü və ya nəticəsidir... 

Bütün bunlar isə o vaxt həllini tapacaq və o vaxt normal məcraya yönələcək ki, hakimiyyət iqtisadiyyatın təkcə məmurları varlandırmaq üçün vasitə olmadığını qəbul etsin...



Xəbərin oxunma sayı : 1630

loading...

Analiz

Önəmli

Son xəbərlər

24 MART 2017

14:11 Azərbaycan ordusu döyüş hazırlığı vəziyyətinə gətirilir - FOTOLAR

13:28 Rusiyanın Azərbaycana satdığı tanklar - VİDEO

13:14 Deputat təyyarədə müdiri döydü - VİDEO

13:00 Aleksandr Lapşin anası ilə görüşdü

12:40 Amerikalı qız qusarlı oğlanla evləndi, toyda belə oynadı... - VİDEO

12:36 Röyadan həyəcanlandıran Röyadan həyəcanlandıran FOTOLAR

12:16 Azərbaycan vətəndaşı Monteneqroda bank rəhbəri oldu

11:30 Türkiyə daha bir düşmən qazandı - Şimali Koreya

11:19 Azərbaycanda hər gün 36 ailə dağılır - ŞOK STATİSTİKA

11:06 Azərbaycanlı gəlin namizəddən mini ətək şousu - FOTOLAR

10:45 Düşmən ordusunun 6 əsgərinin vəziyyəti ağırdır - VİDEO

10:37 Bakıda qəbirdən elə şey tapıldı ki... - VIDEO

10:31 Bakıda “Prado“ terror əsdirdi: Polis bu sürücünü axtarır - VIDEO

10:20 Qarabağ müharibəsindən ən çox pul qazananlar

23 MART 2017

16:55 Kişiləri bihuş edən 108 kq-lıq gözəlçə - FOTOLAR 18+

16:47 Bıçağı soxandan sonra… - “Qul bazarı”nda qanlı dava

16:40 Cennifer Lopez dekolteli və yarıqlı libasda - FOTOLAR

16:31 Keçmiş deputatı belə güllələdilər: arvadı huşunu itirdi - FOTO/VİDEO

16:20 Dilqəmin atası vəfat etdi

16:08 Manatla bağlı bədbin proqnoz: dollar 2.5 manat...

15:01 “Ziya Məmmədovla bağlı məndən heç nə soruşmayın“ - Qardaşı

14:56 Bacısına təcavüz edən şəxsi vəhşicəsinə... - ŞOK VİDEO

14:09 Gizli intim münasibətləri, “üçüncü cins”... - FOTOLAR

14:00 Nanə tanınmaz hala düşdü... - FOTO

13:34 Ermənistan malları Bakının brend mağazalarında - HƏRBİ PALTARLAR/ FOTOLAR

13:10 Rusiya Ermənistana hərbi texnika daşıyır... - ŞOK İDDİA/FOTOLAR

12:28 Quantanamo həbsxanası ilə bağlı dəhşətli kadrlar yayımlandı - VİDEO 18+

12:20 Nişanlısından ayrılan Aysun gözəlliyi ilə göz qamaşdırdı - FOTO

12:12 Bakıda həbsdə olan generalın hazırladığı qiyam

11:34 16 yaşında hamilə qalan, “moyka”da maşın yuyan azərbaycanlı qız - FOTO

11:08 İradə İsaq “Space“in aparıcısını biabır etdi

10:44 Londondakı terrordan dəhşətli FOTOLAR

10:20 Londonda terror: 5 ölü, 40 yaralı - VİDEO

22 MART 2017

19:14 İrəvanda səs-küylü həbs: “Müdafiə naziri” vuruldu

19:03 Azərbaycanda yüksək vəzifəli məmur vəfat etdi - FOTO

18:54 Azərbaycanlı milyarderlərin xanımları - FOTOLAR

18:40 “Qarabağ problemini Rusiya ilə birgə həll etməyə çalışırıq“ - Çavuşoğlu

18:27 Əməkdar artistin dəbdəbəli villası - FOTOLAR

18:13 Naməlum şəxsdən inanılmaz yaxşılıq - 4 milyon borcu ödədi

18:00 Azərbaycanlı deputat həbs olundu

16:06 AZAL - tam sürətlə müflisləşməyə doğru

12:03 Şəhid Raquf Orucovun oğlundan atasına ürək parçalayan məktub - FOTO

11:07 Dünyanın 10 gizli bölgəsi - VİDEO

10:50 Safura Əlizadənin bacısından mini ətək şousu... - FOTOLAR

10:28 Azərbaycanın əməkdar artisti vəfat etdi

20 MART 2017

16:28 Azərbaycan Novruz bayramını qeyd edir

16:13 Lukaşenkodan Ermənistanla bağlı ŞOK AÇIQLAMA

10:52 Pakistan Azərbaycana erməniləri qorxuya salacaq silahı verəcək

10:09 Cəbhədə vəziyyət necədir? - Rəsmi məlumat

19 MART 2017

22:11 Bankdan şok fırıldaq: manat krediti dollar çevirib - VİDEO

22:01 İcra başçısı ilə stomatoloqlar arasında qarşıdurma

21:36 Sabiq məmur gözətçini niyə güllələdi?

21:10 Qiymətlər niyə qalxıb? - Nazirdən açıqlama

18 MART 2017

14:12 Zakir Həsənov tapşırıq verdi - Əsgər anaları sevindi

14:00 “Heydər Əliyev bizi Qarabağa görə möhkəm danladı“ - Keçmiş kəşfiyyat rəhbəri

13:50 Mövludun məzar daşına yazılan yazı ürək parçaladı: “Darıxanda zəng elə“

13:41 27 tonluq yük maşını 137 km/saat sürətlə radara düşdü - VİDEO

12:00 Sumqayıt Məşğulluq Mərkəzinin direktoru 82 min manatı talayıb? - Nazirin İTTİHAMI

11:22 “Mənə 30-dan çox iynə vurdular“ - Dilqəm ağır durumdadır

11:10 Leyla Əliyeva sərgidə – FOTOLAR

10:59 İlham Əliyev və Mehriban Əliyeva Novruz şənliyində

10:14 Bakıda gəlin anasını əri ilə yataqda tutdu - Anasını öldürdü (FOTO)

10:10 Vergi nazirinin həbsi: Nəsirov kimin güdazına gedib?

10:00 Cəbhədən XƏBƏR VAR

17 MART 2017

11:19 “28 Mall”da bomba həyəcanı – Təlim keçirilirmiş

10:46 Sabirabad rayonunda Novruz şənlikləri keçirilib

10:34 Baş redaktora qarşı cinayət işi açılıb - Korrupsiya faktını yaydığına görə

10:15 “28 Mall“da bomba həyacanı - Ticarət mərkəzi boşaldıldı

9:49 Sabirabadda Novruz şənlikləri - FOTOLAR

9:46 Ordumuzun mövqeləri atəşə tutulub - GƏRGİNLİK

16 MART 2017

18:45 Prezident bu 7 “siyasi məhbus”u əfv etdi - ADLAR

18:40 Prezident Zakir Nəsirovu əfv etdi

18:35 İlham Əliyev əfv sərəncamı imzaladı - TAM SİYAHI

18:02 Banklara göstəriş verildi: kartdan pul çıxarmaq qadağan edildi

17:50 Baş redaktora yeni vəzifə verildi

17:18 İlham Əliyev prezidentlərlə görüşüb - FOTO

16:50 FES dolları qaldırdı: Mərkəzi Bank hərəkətə keçir

16:25 Ərəblər Azərbaycana axın edir: ova bahalı maşınlarla gedirlər - VİDEO

16:00 Bakı-Sumqayıt qatarı bu günlər işləməyəcək

15:37 Namiqin rusiyalı gözəllə çəkdirdiyi klip - VİDEO

15:19 Azərbaycanlı İŞİD-çi ailəsi ilə danışdığı yerdə öldürüldü

15:00 Özünü 12-ci mərtəbədən atdı, sağ qaldı - Bakıda möcüzə

14:45 Rza Zərrabın Ebru Gündəşə azərbaycanlı “hədiyyəsi“ - FOTO

14:16 Mehriban Əliyeva Vayra Vike-Freyberqa ilə görüşüb - FOTO

14:03 Bakı metrosunda nə baş verib? - RƏSMİ AÇIQLAMA

13:50 Aygün Kazımova qızının əməliyyatdan öncəki videosunu yaydı

13:39 İslamiada və “Formula 1“ zamanı Bakı məktəbləri bağlanacaq? - AÇIQLAMA

13:22 Mövludun kimsəsiz qoyduğu sonuncu iş masası - FOTOLAR

13:04 Yaralanan tələbələrə xəstəxanada baxan yoxdur? - Ailəsi narazıdır, nazirlik təkzib edir

12:50 FES-in dünənki qərarından sonra dollar bahalaşacaq?

12:34 Ramil Usubovdan yeni təyinat

12:20 Pensiyaçılara şad xəbər

12:05 “Hökumət və xalq arasında birlik olanda...“ - İlham Əliyev

11:55 Nuru Əliyevin klubu Azərbaycan çempionatından qovuldu Qumara görə

11:46 “Hamının günahı var, hamının!” - Mövlud Mövlud

11:35 “24 milyon insanı xəstəlik, 16 milyonu ölüm gözləyir“ - Azərbaycanlı professor

11:25 “Məndən heç nə soruşmayın” - İntihar edən yazarın xanımı

11:11 Prezident və birinci vitse-prezident V Qlobal Bakı Forumunun açılışında

10:52 Mərkəzi Bankdan manat açıqlaması: FED-in qərarı...

10:43 Fikrət Qoca öldürülən oğluna şeir yazdı - “Bu yaşamaqdımı?...”

10:30 Gənc yazar özünü 17-ci mərtəbədən atdı - Bakıda

10:17 Dünyanı qorxuya salan Rusiya silahları - SİYAHI

10:14 5 qadının müəmmalı ölümünün təfərrüatları

10:07 İdarə müdiri işdən çıxarıldı

9:31 Bakıdan qaçırılan qızı polis belə xilas etdi

15 MART 2017

12:38 Trampın vergi sirri açıldı

12:24 Dilqəm Əsgərovun oğlu: “Ümidimiz prezident İlham Əliyevədir”

12:15 Azərbaycanın Ümumi Daxili Məhsulu 0,4% artıb

12:03 “Eurovision” müsabiqəsinin rəsmi açılışı mayın 7-də keçiriləcək

11:55 Bakıda 30 bina söküləcək

11:49 Messi: “Oğlum futbolu o qədər də sevmir”

11:33 Türkiyədə terror: hərbçilər şəhid oldu

11:29 Rejissor Aydın Dadaşov vəfat etdi

11:15 “Azərbaycanda din-dövlət münasibətləri yüksək səviyyədədir”

11:02 Bu gün FED qərarını verəcək

10:54 Atəşkəs 110 dəfə pozulub

10:42 “Lapşin işi”nin istintaqı davam edir

10:36 Poroşenkodan Azərbaycana dəstək

10:29 Moskvada terror aktının qarşısı alınıb

10:15 Bakıda 38 yaşlı kişi intihar edib



loading...
Bakılı qız dünyanın ən gənc milyarderinə necə çevrildi - FOTO
Azərbaycanlı gənc qadın Afrikanın ən gənc milyarderlərindən biri olub.
Dünyanı əlil arabası ilə idarə edən demokrat - FOTOLAR

Vədinə xilaf çıxan siyasətçi, yeriyə bilməyən “don juan”
İradə İsaq “Space“in aparıcısını biabır etdi

"Qulaqlara terrordur bu, azadlıq olar, belə də yox"
ANS-ə martın 23-dək vaxt verildi

Zoologiya İnstitutu ANS televiziyasına əmlakının binadan çıxarılması üçün vaxt verib. Şirkət bu ay ərzində öz əmlakını binadan çıxarmalıdır.
ARXİV

Xəbərlər işıq sürətilə

Sayt haqqında | Əlaqə
MİLLİYOL (©) 2016