Rövşən Bağırovla Qorxmaz Hüseynov 3 kəndi susuz qoyur - Prezidentə müraciət Beyləqan icra başçısının köməkçisi kimdir? - Bir müəmmanın izi ilə… ƏSMM-də Heybət İmanov dövrü yenidən başlayır? “Kontakt Home“ mağazalar şəbəkəsi müştəriləri necə aldadır?
 

Bu devalvasiyanın bir çarəsi varmı?

Tarix 10.11.16, 13:05

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

Hüseynbala Səlimov

SANKİ SÖZÜ DİBSİZ QUYUYA DEYİRSƏN...

Bütün azərbaycanlılar kimi jurnalistlərin də çoxu şeir yazsa da çox təəssüf ki, jurnalistika poeziya deyildir. Hərçənd, bəzən jurnalistlərin qələmindən elə yazılar çıxır ki, min poeziyaya dəyər...

Əsl jurnalist ölkənin əsas problemlərini diqqətdə saxlamağa məhkumdur. Biz yazı və təhlillərimizdə dağa-daşa, qərbə-şərqə, şimala – cənuba baş vura bilərik. Amma insanların öz qayğıları var və onlar hətta nəsə oxuyanda belə çalışırlar ki,  ilk növbədə özlərini düşündürən şeyləri oxusunlar...

Əslində bir çox məsələlər başqa yerlərdə necədirsə, bizdə də elə o cürdür. Bəli, bizim azərbaycanlıların nə ilə maraqlanması heç də təəccüblü deyil. Təəccüblü olan daha çox onların bu məsələlərlə necə maraqlanmasıdır... 

Bütün dünya insanları ilk növbədə, necə deyərlər, ciblərini güdürlər. Amma bununla bahəm başqa yerlərdə ictimai əxlaq və ictimai davranış tərzi də var ki, buralarda onlara, demək olar, heç təsadüf etməzsən... 

Həm də problemlərə ictimai reaksiya tamamilə fərqlidir. Normal ölkələrdə orta statistik vətəndaş hökumətin siyasətinə də öz büdcəsinin prizmasından baxır. Əgər kiçik büdcədə hər şey qaydasındadırsa, deməli böyük büdcədə də vəziyyət yaxşıdır və hökumət yaxşı işləyir... 

Reaksiya da, demək olar, birmənalıdır. Hökumət vətəndaş üçün problem yaradırsa və işləmirsə, vətəndaş da ona eyni cür cavab verir və ona yaradılan problemlərin cavabında o da hökumət üçün problem düzüb-qoşur...

Buralarda isə hər şey sanki dərin quyunun dibinə gedir, hətta quyudan da səs çıxır, amma orta statistik azərbaycanlıdan səs-səmir gəlmir...

CƏMİYYƏTİN “SÜKUT VƏDİ”...

Qərəz, başınızı çox da ağrıtmayım... Keçim əsas mətləbə. Bəli, mübaliğəsiz demək olardı ki, bu son bir-iki ildə azərbaycanlıları ən çox məşğul edən məsələlər milli valyutanın dəyərdən düşməsi və bununla bağlı sosial nəticələr olub...

Demirəm ki, əgər bütün bu məsələlər olmasaydı ulu millətimiz digər ictimai olaylara daha çox diqqət ayıracaqdı...

Demirəm ki, o, bağlanmış televiziya və radioların, demək olar ki, indi  özünün ən ağır durumunu yaşayan digər media strukturlarının aqibətilə maraqlanar, siyasi məhbusların tamam azad olunması, bu biabırçılığa bir dəfəlik son qoyulmasını və ümumiyyətlə, ictimai və siyasi fəalların müxtəlif bəhanələrlə təqib olunması praktikasına nöqtə qoymağı tələb edər, bunun üçün hökumətə minnətçi düşər və yaxud da ki, ölkənin Ali Qanununu “partiya nizamnaməsi”nə çevirməməyə çağırardı...

Yox, bütün bu baş verənlər və bundan sonra da baş verəcək ictimai və siyasi olaylar azərbaycanlıların 90 faizinin tam sükutu ilə müşayiət olunub və böyük ehtimalla hələ bundan sonra da belə olacaq və bizim ulu millətimiz “sükut vədi” vermiş rahiblər kimi ağzına su alıb oturacaq.

Amma bir insanın, hətta bir toplumun ölkənin problemlərinə biganə olması o demək deyil ki, nisbətən fəal insanlar da belə etməli və onlar da öz soydaşlarının yaşadıqları ağrı-acıları və problemləri görməməyə çalışmalı və yaxud da ki, həmin problemləri ikinci, ya da üçüncü dərəcəli hesab etməli və bilavasitə özlərini qayğılandıran problemlərinin həllinə çalışmalıdırlar... 

Hərçənd, “Hər xalq özünün hakimiyyətinə və siyasi sisteminə layiqdir” deyib belə edənlər də az deyil. Üstəlik, belələrinin sayı günbəgün artır. Təsadüfi deyil ki, ölkədə müxtəlif qrupların qarşılıqlı marginallaşması və  yadlaşması prosesi gedir. Ən yaxşı halda öz sosial problemləri haqqında düşünən toplum azsaylı demokratiya fəallarını, sonuncular isə öz növbəsində toplumu başa düşməyə çətinlik çəkirlər. Çünki demokratlar belə hesab edir ki, bütün problemlər kimi sosial məsələlərin də həlli ilk növbədə elə ölkənin demokratikləşməsindən asılıdı. Gəl, toplum da belə düşünür ki, ictimai fəallar başqa məsələlərlə yox, məhz elə onların sosial promlemlərinin həllinə çalışmalı və özü də bunu böyük və müqavimətsiz toplumun iştirakı olmadan etməlidirlər...

AXI BÖHRANDAN ƏVVƏL DƏ DƏHŞƏTLİ BAHALIQ İDİ...

Amma nə olursa-olsun, bu gün sosial problemlər də Azərbaycanın ən əsas qayğılarındandır: bir az əvvəldə qeyd etdiyimiz kimi, milli valyuta qiymətdən düşür, malların və məhsulların qiyməti günbəgün artır, ölkə yaşamaq baxımından əsl cəhənnəmə çevrilir... 
Adətən yersiz lağ etməyi və çox da kini-kinayəni sevmirəm, amma məşhur bir şeirin bir misrasını azacıq dəyişməkdən özümü heç saxlaya bilmirəm: “Bəli, cəhənnəm görmək istəyən buralara gəlsin!”...

Düzdür, bizim Bakını götürsək, o, elə əvvəllər də, son neft böhranına qədər də bahalı şəhər olub. Məsələn, insanlar neçə illərdir heç cür başa düşə bilmirlər ki, niyə Bakıdan İstanbula getmək üçün tələb olunan xərc Tiflisdən İstanbula getmək və geriyə dönmək üçün tələb olunan xərcdən də bu qədər böyük olmalıdır?.. 

İnsanlar heç cür başa düşə bilmirlər ki, axı niyə görə İranda müalicə xərcləri, Gürcüstanda turizm məsrəfləri, Türkiyədə evlər və yaxud da ki, Rusiyada meyvələr, hətta bizim al-qırmızı nar belə Azərbaycandakından qat-qat ucuz olmalıdır?..

Fəqət, bütün bunların – insanları düşündürən məsələrin fərqində olan və bütün bu məsələlərə doğru-dürüst aydınlıq gətirmək istəyən varmı? Yoxdur!.. Əvəzində hər şeyin qiymətini artırmaq xasiyyəti var bu ölkədə! 

Mağaza və supermarketlərdə çalışanlardan bahalığın səbəblərini soruşanda qayıdırlar ki, hər şeyi xaricdən gətiririk, gömrük rüsumu belə artıb, filan məsələ elə olub!..

Nə deyəsən?.. Əslində deyilməli bütün sözlər hökumətə ünvanlanmalıdır. İlk vaxtlarda belə təəssürat yarandı ki, guya nəsə etməyə cəhd edirlər. Amma hökumətin işini qiymətləndirməyin də ən yaxşı yolu bir daha deyirik ki, piştaxtalara baxmaq və qiymətləri nəzədən keçirməkdir. Onlar isə, lap elə buralarda deyildiyi kimi: “od tutub yanırlar!”...

ƏHALİNİN 20 FAİZİ ÜÇÜN NƏZƏRDƏ TUTULAN ÖLKƏ...

Hökumət hələ də “cəmi-dünyadakı iqtisadi böhran”a apelyasiya edir. Olsun... Amma niyə görə eyni neft böhranını yaşayan və əhalisinin alıcıq qabiliyyəti də daha yüksək olan Rusiyada qiymətlər qat-qat ucuz və əlverişlidir?..

Bazarın və normal iqtisadiyyatın ibtidai qanunları var. Malların və xidmətlərin qiyməti insanların alıcılıq qabiliyyətinə adekvat olmalıdır. 
Azərbaycanda nə baş verir? Əhalinin haradasa, 20 faizinin indiki bazar qiymətlərilə ayaqlaşmaq imkanı var. Bazar da məhz bu insanlara uyğun formalaşıb. Qalan 80 faiz acından ölməmək üçün bu xidmətlərin böyük qismindən imtina edir və özünü ən zəruri, vacib məhsullarla və xidmətlərlə mıəhdudlaşdlırır...

Bunun bir səbəbi monopoliyadırsa, digər səbəbi də ölkədəki biznes psixologiyasıdır. Azərbaycanlılar, necə deyər, “qaz vurub qazan doldurmağı”, az, amma saz satmağı sevirlər. Normal ölkələrdə biznes adamları hər şeyi bir az ucuz, amma daha çox adama xidmət etməyə çalışır və bu yolla varlanırlar. Azərbaycanda isə əksinədir. Hamı düşünür ki, necə deyər, az satım, fəqət, saz satım. Ona görə də dəhşətli bahalıqdır...  

MƏMURLARIN KAPİTALİZMİ...

Bəli, çıxış yolu da yoxdur... Hökumət də heç nə etmir. Ona görə ki, Azərbaycanda ən böyük istismarçılardan biri də dövlət strukturlarının  özləridir. 

Ölkədə məmur – nomenklatura kapitalizminin ən eybəcər bir forması yaranıb. Əgər cəmi bir il bundan əvvəl ən mühüm dövlət strukturlarından birinin az qala reketlə məşğul olması və iş adamlarını müxtəlif yollarla şantaj edərək onlardan pul qoparması məlum oldusa, bundan sonra nəsə deməyə ehtiyac varmı?.. 

Mühüm vəzifələr tutmuş yüksək rütbəli dövlət məmurlarının adları bəzən elə məsələlərdə hallanır ki, adam hətta bu ölkədə yaşamasından da utanc hissi keçirir...

Ən əsası isə, bu prosesin sonu görünmür... Nə devalvasiya bitib -tükənmir, nə neftin qiyməti hökumətin arzuladığı səviyyəyə yüksəlmir, nə də dövlət məmurları öz bizneslərindən ayrılıb bir az da dövlət və cəmiyyət haqqında işləməyi düşünürlər...

Bəs nə olacaq? Elə suallar var ki, onların bəzən həqiqətən də cavabı olmur və bu gün Azərbaycan cavabsız sualların məkanına çevrilib. Başqa yerlərdə bu suallar bəlkə də primitiv və bir az da sadəlövh görünərdi... Di gəl, bunu bugünün Azərbaycanı üçün demək olmur, çünki belə bəlli olur ki, bu vaxta qədər yazılan kitablar, qurulan nəzəriyyələr Azərbaycan üçün deyilmiş...

Hətta düşünürsən ki, bəlkə Tanrının göndərdiyi üç Kitabın da bizə heç bir dəxli yoxdur?..

HƏR ŞEY HAKİMİYYƏTƏ SƏRF EDƏN QƏDƏR...

Amma bu qədər bədgüman omağa da dəyməz. Bədgüman olmaqla da, cəmiyyətdən küsməklə də heç nə həll olmur...
Konfutsi buyururdu ki, hər şeyə onun öz məzmununu qaytarın, onda bütün məsələlər yoluna qoyulacaq...

Bu gün Azərbaycanda hər şey öz məzmunundan uzaqlaşıbdır – suverenlik də, demokratiya da, bazar iqtisadiyyatı da... Hər bir şey bizim hakimiyyətimizə sərf edəcək qədər məqbuldur... 

Bəli, dövlətimiz hakimiyyətin maraqlarına cavab verən qədər müstəqildir, demokratiya yalnız onların müəyyən etdiyi səviyyəyə qədər mümkündür, bazar iqtisadiyyatı da yalnız və yalnız onları varlandırmaq üçündür...

Ona görə də çıxış yolu normal dövlət, normal cəmiyyət və normal bazar iqtisadiyyatı qurmaqdadır. Devalvasiya da, bahalıq da, kəskin sosial polyarizasiya da və eləcə sosial ədalətsizlik də anormal iqtisadi siyasətin təzahürü və ya nəticəsidir... 

Bütün bunlar isə o vaxt həllini tapacaq və o vaxt normal məcraya yönələcək ki, hakimiyyət iqtisadiyyatın təkcə məmurları varlandırmaq üçün vasitə olmadığını qəbul etsin...



Xəbərin oxunma sayı : 1630

loading...

Analiz

Önəmli

Son xəbərlər

17 İYUN 2018

22:00 16 yaşlı oğlan Araz çayında boğularaq öldü

21:47 “Neftçi” Premyer Liqanın bombardirini transfer edib

21:30 Tərtərdə zəhərlənən pambıqçıların vəziyyəti necədir?

21:15 Arvadını vəhşicəsinə döyərək bıçaqlayan şəxs barəsində qərar verildi

20:57 2018-ci ildə Azərbaycan iqtisadiyyatının real artımı 1,5-1,8 faiz təşkil edəcək

20:42 Göygölə dolu düşdü, təsərrüfatlara ziyan dəydi - Foto

20:29 Saxlanılmış AXCP fəalları azadlığa buraxıldı

20:13 DÇ-2018: Serbiya minimal hesabla Kosta-Rikanı məğlub edib

19:55 Astarada yük maşınından yıxılan 19 yaşlı gənc ölüb

19:40 Kolumbiyada prezident seçkilərinin ikinci turu başlayıb

19:27 DÇ-2018: Misirli qolkiperdən maraqlı addım

19:14 Britaniyanın daxili işlər nazirinin telefonu oğurlandı

18:50 Bakıda 10 nəfərdən çox AXCP fəalı saxlanıldı

18:37 Ticarət müharibəsinin əsas döyüşçüsü - Tramp, qalib gələ biləcəkmi?

18:25 Kamboca şahzadəsi və onun həyat yoldaşı yol qəzasına düşüb

18:11 Bakıda velosiped 6 yaşlı uşağı vuraraq xəstəxanalıq edib

17:58 Nigeriyada iki partlayış nəticəsində 31 nəfər ölüb

17:44 DÇ 2018: Kosta Rika – Serbiya - start heyətlər

17:31 Meksikada yol qəzası zamanı 7 adam öldü

17:17 İki uşaq anasını maşınla vurub, öldürən sürücü niyə gizlədilir?

16:55 Bələdiyyə torpaqlarının alqı-satqısı proseduruna dair tələblər müəyyənləşib

16:40 Qarabağ münaqişəsini başlayanlardan biri öldü

16:28 Roma Papası abortları nasistlərin cinayətləri ilə eyniləşdirib

16:11 Azərbaycanlının restoranında dava: Ərəblərlə uruqvaylılar dalaşdılar

15:50 Azərbaycanla Ermənistan arasında son döyüşlərin yeni təfərrüatları

15:38 Azərbaycan neftinin qiyməti: 11-15 iyun həftəsinin yekunları

15:26 Əfqanıstanda baş vermiş partlayışda ölənlərin sayı 36 nəfərə çatdı

15:10 Nadir Qafarzadə ilk dəfə nikahdankənar övladından danışdı

14:54 Tərtərdə pambıq sahəsində 14 nəfər zəhərlənib

14:42 Xankəndi üzərində Ermənistanın “qırıcı”ları uçmayıb - Rəsmi açıqlama

14:28 Bu gün hava necə olacaq?

14:11 DİN: Axtarışda olan 15 nəfər saxlanıldı

13:40 Ali Məhkəmə Baş Prokurorluğun protestini rədd etdi

13:27 “Bakılı oğlanlar”dan Məmmədxanovun qızına TOY SÜRPRİZİ - Video

13:13 Türkiyə ordusu Qəndildə 35 terrorçunu məhv edib

12:55 Şamaxıda yük və minik maşınları toqquşub - 2 nəfər ölüb, 3 yaralı var

12:41 PKK təşkilatı İŞİD əsirlərini təhvil verdi

12:30 DÇ-2018: Braziliya və Almaniya mübarizəyə başlayır

12:15 Yaponiyada güclü zəlzələ olub

11:52 49 yaşlı azərbaycanlı bazarda adamları atəşə tutdu

11:39 Moskvadan Bakıya uçmalı olan aviareys təxirə salınıb

11:29 Azərbaycanda yaşayan Türkiyə vətəndaşları üçün səsvermə başladı

11:13 “Şansımız vardı, ancaq mən ondan istifadə etmədim” - Messi

10:56 Ermənistan silahlı qüvvələri atəşkəsi 83 dəfə pozub

10:40 “Paşinyanın Qarabağa səfəri müharibəyə çağırışdır” – Rəsmi Bakı

10:19 Ermənistanda etiraz aksiyası keçirilir

10:00 Azərbaycanlı əsirlərə işgəncə verən general həbs edildi

16 İYUN 2018

19:30 DÇ-2018: Argentina İslandiya yığması ilə bacarmadı

18:52 Nəhəng piton evdar qadını uddu

18:21 “Beş ayda neft sektoruna 2,4 mlrd. dollar vəsait yönəldilib“

17:45 Ramil Usubov əmr imzaladı: Polis rəisi işdən çıxarıldı

17:30 5 tondan çox narkotik məhv edildi

17:14 Paşinyan istefa verəcək

16:58 Dövlət büdcəsində Bakının gəlirləri azaldılır

16:40 “Paşinyan ətraf rayonları qaytara bilər, ən təhlükəlisi budur ki...”

16:27 Zakir Həsənov: “Hər an hazır olmalıyıq“

14:33 Kür və Araz çaylarında çirklənmə səviyyəsi artıb

14:10 “Ötən gün ərzində 91 cinayət faktı qeydə alınıb, 24-nün üstü dərhal açılıb”

13:44 Türkiyə aviasiyası İraqda Kandil dağlarında əməliyyat keçirir

13:30 Nikol Paşinyan Dağlıq Qarabağa gedəcək

12:00 Məhbus məhkəmə binasında iki nəfəri güllələdi –ABŞ-da

11:49 “Türkiyə və ABŞ Suriyaya dair 90 günlük saziş imzalayıb“

11:33 İspaniyaya 3 qol vuran Ronalduya həbs cəzası verildi

11:20 Qızıl 26 dollardan çox ucuzlaşıb

11:08 Bu gün DÇ-2018-də dörd oyun keçiriləcək

11:00 Lotu Quli “Avropa obşakı”nı ələ keçirmək istəyir

10:45 Samux sakini iş yoldaşını qətlə yetirdi

10:30 Atəşkəs 86 dəfə pozulub

10:02 Sumqayıtda 51 yaşlı kişi dənizdə batıb

15 İYUN 2018

21:50 Azərbaycanda müəllimlər maaşla dolana bilirmi?

21:36 Şamaxıda sel və torpaq sürüşməsi fəsadlar törədib

20:40 Putinin Paşinyana yeni “sürprizi”

20:25 “Əhali 5 ayda 20 milyard manatdan çox gəlir əldə edib” – Rəsmi

19:41 Azərbaycanlılar sərxoş Amerika hərbçisini döydülər

19:12 “Qarabağ müharibəsinin həllini uzatmaq istəmirik“ - Rusiya XİN

18:50 Qazaxda dinc sakin ermənilərin açdığı atəş nəticəsində yaralanıb

18:27 Cəbhəboyu zonada hərbi birliyin təlimləri başa çatıb

16:55 Goranboyda iki yeniyetmə kanalda batıb

16:40 “Gürcüstanın TANAP-ın açılışında qatılmaması ölkədaxili siyasi vəziyyətlə bağlıdır“

16:20 Tarkan məşhur yatağını evindən atdı

15:40 “Ya Ermənistan bufer zonasını qaytaracaq, ya da Azərbaycan hücuma keçəcək...”

15:05 Gürcüstan Azərbaycandan yanacaq idxalını azaldıb

14:30 Novruz Məmmədov Azərbaycan xalqını sosial şəbəkə vasitəsilə təbrik etdi

14:10 Separatçı Dağlıq Qarabağ rejiminin keçmiş “müdafiə naziri“ azadlığa buraxılıb

13:40 Kreml: İlham Əliyev və Nikol Paşinyan görüşü barədə danışmaq hələ tezdir

13:12 Vladimir Putin Rusiya müsəlmanlarını təbrik edib

12:45 Tütün məmulatları tullantılarının ətraf mühitə atılması qadağan edildi

12:12 Yanğından sonra Narkoloji Mərkəzin yeni binası istifadəyə verilib –Sabunçuda

11:50 Tramp Krımı Rusiya ərazisi adlandırıb

11:40 Neftin qiymətləri yüksək qalacaq – “Fitch”

11:05 “Heç zaman qanunu pozmamışam”

10:33 Azərbaycanda bayram namazı qılınıb

10:12 "Azərbaycanda analoqu olmayan məzhəb mehribanlığı var"

0:15 Bu gün Azərbaycanda Milli Qurtuluş günüdür

0:09 Azərbaycanda Ramazan bayramı qeyd olunur

14 İYUN 2018

20:39 Kiyevdə partlayış: azyaşlılar yaralanıb

19:50 QMİ: Fitrə zəkatının məbləği adambaşı 5-10 manatdır

19:30 Növbəti “iPhone” modelinin təfərrüatları məlum olub

19:19 İlham Əliyev NATO sammitinə gedir

19:12 Cənubi Koreya və KXDR hərbi danışıqlara başlayıb - 10 il ərzində ilk dəfə

18:50 Respublika Narkoloji Mərkəzinin yeni binası istifadəyə verilib

17:55 «BMT Təhlükəsizlik Şurası «təhlükə şurası»na çevrilib» – Boliviya prezidenti

17:47 Rusiyada pensiya yaşı artırıldı – Amma pensiya məbləği ilə birlikdə…

17:43 Azərbaycan Qarabağda hücuma hazırlaşır?

17:38 Mourinyodan açılış oyunu ilə bağlı proqnoz

17:27 Öləndən sonra “dirilən” yazıçı

17:23 Bakıda ümumdünya aeronaviqasiya sammiti keçiriləcək

17:18 Permdə mason sammiti, Azərbaycan masonları da ora yığışdı

17:14 Azərbaycandan çıxarılan kapitalın həcmi 11% azalıb

17:09 Şimali Koreyanın gizli arsenalı : Kim bütün sirləri ABŞ-a açacaqmı?

17:05 3 ayda Azərbaycandan 603 milyon dollar çıxarılıb

16:55 Dindarlar ateistlərdən daha çox yaşayır? – Amerikalı alimlərin araşdırması

16:47 Həsən Ruhani Azərbaycan prezidentinə məktub göndərib

16:40 Ali məktəbə qəbul olmaq istəyənlər üçün ərizə qəbulunun vaxtı uzadılıb

16:36 Gürcüstanda baş nazirin istefası…- Milyarder İvanişvili siyasi səhnəyə qayıdır

16:32 Türkiyə ilə Rusiya S-500 raket komplekslərini birgə istehsal edə bilər

16:26 Türkmənbaşı güc strukturlarının rəhbərlərini dəyişdi

16:22 “Saxtakarlıq və üzv dövlətləri aldatma cəhdidir“

16:17 Bərdədə sürücü 59 yaşlı piyadanı vuraraq qaçdı

16:13 1200-dən çox britaniyalı azarkeşin Rusiyaya getməsi qadağan olunub- Səbəb



loading...
“Elçibəy gənclərin gözü ilə” mövzusunda tədbir keçirilib

“Əbülfəz Elçibəy-80” İctimai Təşkilat Komitəsi “Elçibəy Gənclərin gözü ilə” mövzusunda tədbir keçirib
Bu insanlar ölülərlə əlaqəyə girirlər və... - Tanınmış şaman hər şeyi açdı

Sosioloq, türkoloq, araşdırmaçı, TÜRKSOY-un üzvi, "Şaman. Təbiət qüvvələri oyananda" kitabının müəllifi, əslən xakas türklərindən olan və tanınmış şaman Timur Davletovun Publika.az-a müsahibəsi
ARXİV

Xəbərlər işıq sürətilə

Sayt haqqında | Əlaqə
MİLLİYOL (©) 2016