“Kontakt Home“ mağazalar şəbəkəsi müştəriləri necə aldadır? Xocavənd DSMF-nin müdiri “rüşvəti salam əvəzinə alır”.. Beyləqanın icra başçısı meydan sulayır... - Qarşısına çıxanı əzir... dağıdır... Xocavənddə Məmmədovların “musiqi bazarı“
 

Büdcədəki kəsir nə qədər qorxuludur?

Tarix 29.07.16, 16:48

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

Maliyyə nazirliyi bu günllərdə Dövlət Büdcəsinin 2016-cı ilin birinci yarısında icrası barədə hesabat açıqlayıb. Hesabata əsasən yarım il ərzində Dövlət Büdcəsinə proqnozla nəzərdə tutulduğundan 21.1% və ya 687,7 milyon manat az vəsait daxil olub.Nazirliyin açıqladığı hesabatdan sonra büdcənin gəlirlərində yaranmış bu vəziyyəti cəmiyyətə az qala ölkədə maliyyə kollapsı kimi təqdim etmək istəyənlər tapıldı. Gəlin görək büdcənin icrasındakı mövcud durumu bu qədər dramatikləşdirməyə ehtiyac varmı? Bunun üçün rəqəmlərin dili ilə danışıb, məsələyə tam aydınlıq gətirməyə çalışaq. Qoy oxucularımız da əsil reallığın nədən ibarət olduğunu arqumentlərlə və faktlarla görə bilsinlər.

Nədənsə Dövlət büdcəsinin gəlirlərində cari ilin birinci yarısında yaranmış kəsiri görənlər ölkənin büdcə sistemindəki başqa bir pozitiv vəziyyəti - Döblət büdcəsini, Naxçıvan Muxtar Respublikasının büdcəsini, Dövlət Neft Fondunun və Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun büdcələrini özündə birləşdirən İcmal Büdcənin gəlirlərinin, onun xərclərindən 1 milyard 37 milyon manat çox olduğunu “görə bilməyiblər” və ya görmək istəməyiblər. Əslində hesabat dövründə dünya bazarlarında neftin qiymətləri orta hesabla 40 dollardan artıq olduğu və büdcədə neftin qiymətləri bir barel üçün 25 dollar nəzərdə tutulduğu bir vəziyyətdə, Dövlət Neft Fondu büdcəyə daha çox vəsait köçürməli idi.Bəs necə olub ki, Fond hesabat dövründə nəzərdə tutulan vəsaitin yalnız yarısına qədərini Dövlət Büdcəsinə köçürə bilib? Bunun səbəblərini ayrınlaşdırmağa çalışaq.Neft Fondu neftin satışından vəsaitləri xarici valyutada - əsasən ABŞ dolları ilə əldə edir, onun büdcə qarşısındakıöhdəlikləri isə manatla həyata keçirilir. Deməli bu öhdəlikləri yerinə yetirmək üçün Fond neftin satışından əldə etdiyi xarici valyutanı ilk öncə valyuta bazarına çıxarmalıdır. Xarici valyutanı bazara çıxarmaqla Fond təkcə büdcə qarşısında öhdəliklərinin yerinə yetirmir, o, bununla eyni zamanda valyuta bazarında əsas iştirakçılardan biri kimi bazara təsir etmək imkanlarına sahib olur. Valyuta bazarında vəziyyətin tənzimlənməsi, manatın idarə olunan üzən məzənnəyə keçdiyi bir şəraitdə mühüm məsələdir. Buna görə də Neft Fondunun valyuta bazarına çıxışında təkcə büdcəyə ödəniş deyil, eyni zamanda manatın məzənnəsi ilə bağlı bəlli bir siyasətin reallaşdırılması zərurəti də yaranır. Digər tərəfdən Maliyyə Nazirliyi yaranmış böhranlı vəziyyətdə xərclərə maksimum qənaət rejimi tətbiq etdiyindən Fonddan ayrılmalı olan vəsaitin bir qismi də ona maliyyələşdirdiyi müdafiə olunan xərcləri bağlamaq üçün kifayət edir. Ona görədə bu addımları bütövlükdə ölkədəki maliyyə sabitliyinin təmin olunmasına hesablanmış bir addımlar kimi dəyərləndirmək lazımdır. Bu səbəbdən, Neft Fondundan vəsaitlərin Dövlət büdcəsinə tam köçürülməməsi hesabına yaranmış kəsirdən faciə düzəltməyə ehtiyac yoxdur. Bütün dünyanı bürümüş iqtisadi və maliyyə böhranı şəraitində Hökumət və Mərkəzi Bank vəsaitlərdən,xüsusilə valyuta vəsaitlərindən maksimum qənaətlə və tam səmərəli istifadə etməyə və bu zaman milli valyutanın sabitliyi üçün bütün mümkün olan addımları atmağa borcludurlar. Barəsində danışdığımız bu addım da həmən sıradan olan addımlardan biridır. 

Bəs yarımilin Dövlət büdcəsi Dövlət Neft Fondundan köçürmələr nəzərə alınmadan necə icra olunub? Cari ilin birinci yarısında dövlət büdcəsinin gəlirləri onu təmin edən iki orqan – Vergilər Nazirliyi və Dövlət Gömrük Komitəsi tərəfindən artıqlamasilə yerinə yetirilib. Vergilər Nazirliyi proqnozlara 102% əməl etməklə, Dövlət büdcəsinə 3190,1 milyon manat vəsaitin daxil olmasını təmin edib. Bu vəsaitin 77,8 faizi  və ya  2481,1 milyon manatı qeyri-neft sektorundan daxilolmaların payına düşür ki, bu da 2015-ci ilin eyni dövrü ilə müqaisədə 242,7 milyon manat və ya 10,8 faiz çoxdur. Dövlət Gömrük Komitəsi isə proqnoza 118,2 faiz əməl edərək, dövlət büdcəsinə 995,4 milyon manat vəsaitin daxil olmasını təmin edə bilmişdi ki, 2015-ci ilin ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə bu rəqəm 30,1 faiz və yaxud 230,4 milyon manat çoxdur. Beləliklə, büdcəyə əsas vergi yığan iki qurum üzrə proqnozların keçən ilin müvafiq dövrü ilə müqaisədə belə kifayət qədər üstün icra olunduğu göz qabağındadır. Vergilər Nazirliyinin xətti ilə qeyri-neft sektorundan daxilolmaların keçən ilin müvafiq dövrü ilə müqaisədə 10,8% artımı isə son bir ilə qədər vaxtərzində bu sektorun inkişafı istiqamətində hökumətin apardığı sürətli islahatlar nəticəsidə mümkün ola bilmişdi. 

Beləliklə, Dövlət Büdcəsinin gəlirlərinin kəsirlə icrasının səbəbiDövlət Neft Fondundan yarım il üçün proqnozlaşdırılan vəsaitlərin nəzərdə tutulduğundan az daxil olmasıdır. Bu amil nəzərə alınmasa, büdcə uğurla icra olunub. Fonddannəzərdə tutulan vəsaitlərin tam alınmaması isəvəsait çatışmazlığı səbəbindəndeyil,büdcə xərclərinə ciddi qənaət olunduğu bir şəraitdə ölkənin maliyyə sistemi üçün daha bir önəmli vəzifənin – manatın sabitliyinin qorunub saxlanması vəzifəsinin həllinə qismən dəstək vermək məqsədilə edilib.

Fikrət Yusifov
İqtisadi elmləri doktoru, professor



Xəbərin oxunma sayı : 334

loading...

Analiz

Önəmli

Son xəbərlər

27 MAY 2018

22:00 “Həqiqi addımlar atmağın vaxtı çatıb” - Polad Bülbüloğlu

21:47 Bakıda qız üstündə qanlı dava

21:33 Azərbaycanla sərhəddə zabit Akopyanın meyiti tapıldı

21:14 Azərbaycanın ən gülməli oğrusu - Azadlıqda+Video

20:58 İlk dəfə bir şəhərin iki komandası qarşılaşacaq - UEFA Superkubokunda

20:44 Çində 6 minə yaxın məmur cəzalandırıldı

20:30 Fransa XİN rəhbəri: “Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli...“

20:16 Ronaldu “Real”dan getmək istəyir?

19:53 4 ayda Azərbaycanda 130 avtomobil istehsal olunub

19:38 Çində benzinin qiyməti 7-ci dəfə bahalaşdı

19:26 Azərbaycan və Fransa arasında bir sıra sahələr üzrə komissiya yaradılacaq

19:13 Xalq artisti adı alan Murad Dadaşov: “İnanılmaz qürur hissi keçirirəm”

18:55 Türkiyə PKK-ya tarixi zərbə vurdu - Terrorçu təşkilat dağılır

18:42 Arsen Venqer İniestanın baş məşqçisi ola bilər

18:28 Jan-İv Lö Drian: “Fransa ADR-in dövründən Azərbaycanın yanında olub”

18:11 Biləsuvarda 16 yaşlı qızın dəhşətli sonu

17:57 Faiq Ağayev Flora Kərimova haqda: “Ondan uzağam”

17:40 İntihar edən azərbaycanlı tələbə haqda yeni AÇIQLAMA

17:28 Fransa prezidenti Azərbaycana gələcək

17:13 XİN rəhbərləri Bakıda Qarabağı müzakirə edib

16:51 Emin Ağalarov və Murad Dadaşova “Xalq artisti” fəxri adı verilib

16:39 İsrail aviasiyası fələstinlilərin Qəzza zolağındakı mövqelərinə zərbələr endirib

16:20 XİN-dən Paşinyanın oğlunun Qarabağda hərbi qulluq keçməsi xəbərinə münasibət

16:09 Misirdə “YouTube” videoservisi 1 aylıq bloklanıb

15:15 Qurban Məmmədovun siyasi mühacirətə getdiyi təsdiqləndi

15:00 Minlərlə insan baş nazirin istefası tələbi ilə etiraz aksiyası keçirib - Albaniyada

14:48 Fransa-Azərbaycan Komissiyası yaradılacaq

13:55 Azərbaycan və Fransanın xarici işlər naziri arasında təkbətək görüş keçirilir

13:28 Təhsil naziri: “Bu universitet təhsil sistemində katalizator rolunu oynayır“

13:10 Qətər bu ölkələrə qarşı hərəkətə keçdi

12:56 “Edisə nifrət etdim” – Gülşen

12:40 Milli Məclis sədrinin Gürcüstana səfəri başa çatıb

12:28 Fransanın Avropa və xarici işlər naziri İlham Əliyevlə danışıqlarda

11:43 Fransanın xarici işlər naziri Bakıya gəlib - YENİLƏNİB

11:33 Gürcüstan 2021-ci ildə NATO-ya daxil olacaq

11:20 İranda zəlzələ olub- 4,1 bal gücündə

11:10 XİN Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi ilə bağlı bəyanat yaydı

10:56 Azad Rəhimovun qudası Binəqədiyə icra başçısı gətirilə bilər

10:41 Prezident: “Təbii resurslar yox, məhz biliklər əsas hərəkətverici qüvvədir“

10:30 Ermənistan silahlı bölmələri atəşkəsi 86 dəfə pozub

26 MAY 2018

22:00 Qısa ətək geymək qadağan olundu

21:46 Nazir sosial müdafiə sistemində şəffaflığı təmin etməyi tapşırdı

21:13 İlham Əliyev efiopiyalı həmkarını təbrik edib

20:59 Azərbaycan içki ixracını iki dəfə azaltdı

20:35 Makrondan İlham Əliyevə təbrik

20:10 Fransada atışma: ölənlər var

19:55 National Geographic: “Azərbaycan təəccübləndirməyə qadirdir”

19:36 Gürcüstanda müstəqillik günü qeyd olunur

19:19 Yəməndə milli barışıq elan edilir

19:03 Ərdoğan: “Rusiya Türkiyəyə 1 milyard dollar təzminat ödəyəcək”

18:43 Paşinyan kütləvi həbslərə başladı

18:22 “Prezident yeni xidməti məhz buna görə yaratdı”

18:06 “ABŞ bazalarına ilk zərbəni biz endirməyəcəyik”

17:58 İsveçrə millisinin ilkin heyəti açıqlandı

17:39 “Beşiktaş”dan ilk transfer

17:15 1 gündə 21 borclu şəxs tutuldu

17:00 Şirvanda 62 yaşlı qadın itkin düşüb

16:49 Türkiyədə tələbələrin avtobusu yandı: 14 yaralı

16:21 Sosial şəbəkədə qadınları şantaj edən şəxs tutulub

16:08 Qusarda traktor kanala aşdı: 1 ölü

15:47 Finlandiya prezidentindən təbrik

15:24 Zəncirvari qəzada 19 nəfər öldü

15:11 Astarada evdən 25 min oğurlanıb

14:59 83 yaşlı qadın intihara cəhd edib

14:41 Azərbaycanın “İnterpol”a verdiyi Burak Bilgili İstanbulda şirkət açıb

14:28 “Məcburi köçkünlərin 12 faizi yoxsuldur” – Dövlət Komitəsi

14:10 Azərbaycanda müəllimlərin diaqnostik qiymətləndirilməsinə başlanılıb

13:42 Qəzalı obyektlərdə yaşayan köçkünlərlə bağlı rəy – “Dərhal köçürülməli…”

13:30 AXCP rəhbərliyindən daha 3 nəfər həbs olunub

13:15 Ölən “bomj”un arxasınca son model “Audi”də gəliblər – Bakıda qəribə hadisə

12:51 Bakıda gecə klubunun qarşısında kütləvi dava olub

12:39 İmperator II Nikolayın varisi Krım körpüsündən keçəcək

12:27 İsrail parlamentindəki saxta “soyqırım” müzakirələri Bakını da təhdid edir

12:10 Tramp Bakıdan donos yazan diplomata vəzifə verir

11:57 Sabiq MTN polkovnikinin şikayəti əsasında məhkəmə başlayıb

11:40 Neft ucuzlaşıb

11:29 Tramp fikrini dəyişdi: 12 iyunda görüş baş tuta bilər

11:18 Ərdoğan Qarabağ məsələsini Seçki Bəyannəməsinə daxil etdi

11:13 Bakının iki küçəsində hərəkət məhdudlaşdırılacaq

10:51 Yük maşını aşıb – İki nəfər ölüb

10:30 “Ərdoğan təzyiqlərə baxmayaraq güzəştə getməyəcək” - Putin

10:12 Cəbhədə son vəziyyət

10:00 Bu gün Çempionlar Liqasının final matçı keçiriləcək

25 MAY 2018

21:00 ABŞ prezidenti Kim Çen Inı tərfilədi: “İstiqanlı və produktiv...”

20:52 Pakistan Türkiyədən 30 hərbi vertolyot alacaq

20:40 Çin-ABŞ ticarət savaşı bitdi: Asiya nəhəngi qalib gəldi

20:26 ABŞ İranın mülki aviaşirkətlərinə sanksiya tətbiq etdi

20:10 Ermənistan prezidenti Gürcüstana getdi

20:00 Bakı çimərliklərində yoxlamalar başladı

19:44 “Bakı Dairəvi-1” yolunda nəqliyyatın hərəkətində dəyişikliklər edilib

19:20 Akif Çovdarov məhkəmədən bəraət istəyib –“MTN işi”

19:08 Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarını təbrik edib

19:00 Deputata “Xalq yazıçısı” adı verilib

18:50 “Türk şahinləri” yenidən Bakı səmasında qayıdır

18:29 “ASAN xidmət” və “ASAN Kommunal” 1 gün işləməyəcək – Açıqlama

18:10 “Bəşəriyyət hələ qarşılaşmadığı yeni böhranla üzləşə bilər”

17:55 Azərbaycanda doğulmuş erməni Bakıya səfər edib

17:47 Azərbaycanda kiçik və orta biznes evləri yaradılacaq

17:42 Sahil Babayev məşğulluq orqanlarının fəaliyyətini tənqid edib

17:38 “LUKOİL“ Ümid və Babək yataqlarının işlənilməsi ilə bağlı SOCAR-la danışıqlar aparır

17:33 Ukraynadan sərt sözlər: “Putin, cəzalanacaq“

17:27 "Arif Alışanovu öldürmək üçün mənə 600 min manat təklif etdilər"

17:22 Vitse-prezidentlərlə bağlı qanuna dəyişiklik edilir

17:17 ABŞ-Rusiya-Çin üçbucağında Dehlinin yeri

17:13 İran hərbi bazasına yeni raket zərbələri

17:09 “Malayziya təyyarəsini Rusiya vurub” – NATO

17:05 “İran nüvə sazişinin şərtlərinə riayət edir”

16:55 Ukraynada deputat cangüdənin gözü qarşısında güllələnib

16:48 Hande Ataizi keçmiş əri ilə tətilə yollanır

16:44 Tahir Kərimli: Rüstəm İbrahimbəyov bütün titullarından məhrum edilməlidir

16:33 Çin klubundan Fatih Terimə təklif: 10 milyon avro maaş...

16:26 Məşhur şairin qızının şeirləri: Torpaq, cücərt atamı

16:13 Sevda hamilə Oksanadan danışdı: “Ailə qurandan sonra...”

16:09 Azərbaycan Xocalı aeroportunu vura bilərmi? – Hərbi ekspertdən açıqlama

16:05 “Əhalinin 54 faizi kəndlərdə yaşayır, bu çox ciddi məsələdir”

15:50 İstirahət günlərinin hava proqnozu açıqlanıb

15:38 Türkiyədən Azərbaycana böyük jest – 100 illiyin şərəfinə pul

15:26 “Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə 1,9 milyon iş yeri yaradılıb“

15:18 “F-35-lər verilməsə, cavab tədbirləri görüləcək”

15:14 Bakıda mağazadan 1273 manat oğurlandı



loading...
Azərbaycanlı jurnalistlə erməni lideri bir-birinə bağlayan nədir?

“Cəsarətlidir, ağıllıdır… o, Ermənistanın Saakaşvilisi olacaq…”
“Prezidentin milli birlik mesajı bütün xalqları birləşdirir” - Niyaz Niftiyev

"Azərbaycan ölkə daxilində dinlərarası, millətlərarası münasibətlərin tənzimlənməsində çox böyük uğurlara nail olub və biz son 15 il ərzində bunu dünyaya nümayiş etdirmişik”
ARXİV

Xəbərlər işıq sürətilə

Sayt haqqında | Əlaqə
MİLLİYOL (©) 2016