Cahangir Əsgərova hökumətlərarası saziş imzalamaq səlahiyyəti kim verib? Xanım idmançıdan Azad Rəhimova ittihamlar: “O, mənim yerimə güləşmir“ MTN-in müstəntiqi iş adamının əmlakını geri qaytarmır Ukraynadakı səfirliyimizin əməkdaşının ermənilərlə ŞOK FOTOSU
 

“Zic-Elxani” əsəri avropalı dəniz səyyahları üçün vacib mənbə ola bilərdi - II HİSSƏ

Tarix 13.10.16, 16:06

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

“Zic Elxani” əsərinin müqəddiməsində Nəsirəddin Tusi yazır: “Coğrafi uzunluğun başlanğıcı cəzair Xaldatdan başlanmışdır və cəzair Xaldat isə Qərb dənizinin sahilindən 100 qərbdədir”. Coğrafi əsərlərdə Xaldat adasını, çox hallarda “Səadət adaları” kimi göstərirdilər. Bəzi alimlər isə müəyyən ediblər ki, həmin adalar Kanar adalarıdır. Mənim araşdırmalarıma görə bu yanlış bir fikirdir.

Şəhərlərin adı Tusiyə görə Qrinviçə görə Dərəcələrin fərqi
1. Kordoba 380 26/ 040 47/ 330 39/
2. İsgəndəriyyə 610 54/ 300 03/ 310 51/
3. Qahirə 630 20/ 300 03/ 330 17/
4. Ədən 760 00/ 440 30/ 310 30/
5. Mədinə 750 00/ 390 54/ 350 26/
6. Məkkə 770 10/ 390 50/ 370 20/
7. Qüds 660 30/ 350 14/ 310 16/
8. Dəməşq 700 00/ 360 18/ 330 42/
9. Mosul 770 10/ 430 00/ 340 00/
10. Hoy 790 40/ 440 58/ 340 42/
11. Ürmiyə 790 45/ 450 05/ 340 40/
12. Naxçıvan 810 15/ 450 25/ 350 50/
13. Marağa 820 00/ 460 10/ 350 50/
14. Təbriz 820 00/ 460 17/ 350 43/
15. Tiflis 830 00/ 440 49/ 380 11/
16. Bakı 840 30/ 490 52/ 340 38/
17. Şamaxı 840 30/ 480 39/ 350 51/
18. Dərbənd 850 00/ 480 17/ 360 43/
19. Bağdad 800 00/ 440 24/ 350 56/
20. Abadan 840 30/ 520 30/ 320 00/
21. Şiraz 880 00/ 520 34/ 320 00/
22. Qəzvin 850 00/ 500 00/ 350 00/
23. Nişapur 920 00/ 580 51/ 330 09/
24. Səmərqənd 990 16/ 660 59/ 320 17/
25. Buxara 960 30/ 640 25/ 320 05/
26. Xocənd
(Lninabad) 100035/ 690 38/ 300 57/
27. Səna 770 00/ 440 30/ 320 30/
28. Ürgənc 940 30/ 600 45/ 330 45/
Orta fərq 340  30/

Cədvəlin bir hissəsini “Mühəmməd Nəsirəddin Tusi” əsərində çap etdirən H. Məmmədbəyli altdakı abzasda qeyd edir: “Bu cədvəldən görünür ki, doğrudan da, Marağa rəsədxanasında qəbul olunmuş başlanğıc meridian indiki Qrinviç meridianından 34-350 qərbdədir. Bu meridian haradan keçir? Bunun üçün coğrafiya xəritəsinə müraciət edək. Qrinviç meridianından 34-350 uzaqda olan meridian Cənubi Amerikanın şərq sahilində olan San-Roka burnundan keçir. Bu nə deməkdir? Məlumdur ki, Amerikanın kəşfi 1492-ci ilin 12-si oktyabrdan başlanmışdır. Marağa rəsədxanasında isə bu cədvəl 1270-ci illərədə tərtib edilmişdir. Bu necə ola bilər? Ya Marağa rəsədxanasında tərtib edilmiş cədvəldə bir yanlışlıq var, ya da hələ Kolumbun Amerikanı kəşf etməsindən əvvəl həmin torpaqlar haqqında onun məlumatı olmuşdur? Beləliklə, Marağa rəsədxanasının bu cədvəlinin tədqiqi çox maraqlı məsələyə toxunur.3

Şəhərlərin adı - Tusiyə görə Biruniyə görə Ptolemeyə görə
1. Ədən 760 00/ 700 00/ -------------
2. Məkkə 770 10/ 670 00/ 670 00/
3. Mədinə 750 20/ 670 30/ 650 20/
4. Səna 770 00/ 670 20/ 630 30/
5. Buxara 960 30/ 870 50/ 870 20/
6. Ürgənc 940 30/ 840 01/  -----------
7. Səmərqənd 990 00/ 890 00/ 890 30/
8. Xovənd 100035/ 900 35/  -----------

Hər şeydən əvvəl bilmək lazımdır ki, Marağa rəsədxanasında qəbul olunmuş başlanğıc meridian ilk dəfə olaraq Marağanın özündən götürülmüşdür; yəni, bu başqa müəlliflərdən daha əvvəl burada qəbul edilmişdir. Bu məqsədlə Nəsirəddindən əvvəl tərtib olunmuş bir neçə cədvəli tədqiq etmək lazımdır. Doğrudan da, əgər bir neçə müəllifin cədvəlindən eyni şəhərlər üçün verilmiş coğrafi uzunluqlar müqayisə edilsə, aydın olar ki, Nəsirəddinin cədvəli ilə bunalrın arasında fərq var.
Bu və başqa cədvəllərin müqayisəsindən aydın olur ki, Nəsirəddin özündən əvvəlki müəlliflərə nisbətən başlanğıc meridianını 100 qərbə çəkmişdir. Lakin qeyd etmək lazımdır ki, Nəsirəddin özü ondan əvvəlki müəlliflərdən bəzilərinin bu başlanğıc meridianını qəbul etdiklərini göstərir”.4

Elə bunu Kolumb da qətiyyətlə göstərmişdir. Lakin başqa alimlərin cədəvlinə nisbətən Tusinin cədəvli daha dəqiq və daha geniş idi. İş ondadır ki, azərbaycanlı alim nəinki zəmanəsinin, hətta XV əsr üçün də tanınmış və istedadlı alim sayılırdı. Artıq onun elmi irsi Avropaya yayılmış və Paolo dal Pottso Toskanelli kimi böyük alim tərəfindən hərtərəfli qəbul edilmişdi. 

Lakin XV əsrin sonlarında astronomiya və coğrafiya ilə məşğul olan mütəxəssisləri yalnız bircə şey maraqlandırırdı; astronomiya və riyaziyyat elmlərinin inkişaf etdirilməsində əvəzsiz rol oynamış Biruni və Xocəndi kimi alimlər sıfırıncı meridianı Qrinviçdən 250 qərb istiqamətində göstərdikləri halda, nəyə görə Tusi başlanğıc meridianını Xaldat adasından, yəni, Atlantik okeanının şərq sahilindən 100 qərb istiqamətində göstərir? Axı, məşhur alim müvafiq ölçünü əbəs yerə həmin yerdə göstərməmişdi. Doğrudan da, onun Cənubi Amerikanın ucqar şərq hissəsinin harada yerləşməsindən xəbəri var idi? Əgər, Tusi həmin ölçünü verməklə, o biri alimlərdən fərqlənmək istəyirdisə, onda o, başlanğıc meridianını Qrinviçdən 440 qərb istiqamətində də götürə bilərdi. Bu ölçü rəsədxana işçiləri üçün daha məqsədəuyğun sayılırıdı. Ona görə ki, Marağanın özündən 900–lik meridian keçərdi. Deməli, Tusi nə etdiyini çox yaxşı bilirdi.

İran alimi Məhəmməd Tağı Müdərris Rəzəvi “Əhval və asar-e Xace Nəsirəddin Tusi” (“Xacə Nəsirəddin Tusinin həyat və yaradıcılığı”) əsərində sovet alimlərinin tədqiqatlarına əsaslanıb yazır ki, “Azərbaycanlı Nəsirəddin Tusi Qafqazda çox böyük bir rəsədxana yaratmışdı. Onun yaratdığı astronomik cədvəlləri araşdırarkən sovet alimləri müəyyən ediblər ki, Tusi Amerika qitəsinin coğrafi koordinatlarını bilirmiş. Buradan belə nəticəyə gəlmək olar ki, Kolumb Amerikanı iki əsr sonra kəşf edib”.5



Prezident təqaüdçüsü, “Qızıl qələm” mükafatı laureatı, “Coğrafiya” Cəmiyyətinin üzvü, yazıçı-tədqiqatçı Ramiz Dəniz

Kolumbun kəşfinin sirri və ictimaiyyətdən gizlədilən həqiqət - I HİSSƏ



Xəbərin oxunma sayı : 172

loading...

Analiz

Önəmli

Son xəbərlər

26 FEVRAL 2017

13:59 İlham Əliyev Ərdoğana zəng etdi

13:31 İlham Əliyev və Mehriban Əliyeva Xocalı yürüşündə - FOTOLAR

13:16 Nazir müavinindən Dağlıq Qarabağla bağlı AÇIQLAMA

12:02 İlham Əliyev “Xocalı” abidəsini ziyarət etdi

11:02 Cəbhədə vəziyyət necədir? - Nazirlikdən son açıqlama

10:00 Ermənilərin Xocalıda soyqırımı törətməsindən 25 il ötür

25 FEVRAL 2017

18:15 SON DƏQİQƏ! Ordumuz düşmənin atəş nöqtəsini darmadağın etdi - FOTO/VİDEO

16:21 Cəbhədə son vəziyyət - VİDEO

15:31 Bakıda bahalı avtomobillərdən ibarət toy karvanı - VİDEO

13:46 Ərdoğan: “Edam üçün referendum da keçirərik”

13:41 Ukrayna yeni inqilab astanasında: Moskva Poroşenkonu devirə bilər

13:02 Cahangir Əsgərova hökumətlərarası saziş imzalamaq səlahiyyəti kim verib?

12:51 Dünyanın ilk “4D göydələni”: 30 milyon dollara fırlanan mənzillər - VİDEO

12:48 “Ermənilər bu təxribata görə peşman olacaq“ - Baş nazirin müavini

12:29 Flora Kərimovadan sərt açıqlama: “Zeynəb, heç vicdanın sızıldamadı?”

12:10 Cəbhədəki gərginliyin səbəbi açıqlandı - Hədəf Nərgiz təpədir

11:53 Burada boşanan qadınları diri-diri qəbirə salırlar - VİDEO

11:46 Xanım idmançıdan Azad Rəhimova ittihamlar: “O, mənim yerimə güləşmir“

11:40 954 milyon manat hara xərclənib?

11:34 “Ən yaxşı həyat yoldaşı“ olan bürclər - SİYAHI

11:28 “Kruqunuzu” düzgün seçin - 5 məsləhət

11:20 ABŞ dolların bahalaşma tarixini açıqladı - Məzənnə yüksəldi

11:09 Ağdamda vəziyyət necədir? - İcra başçısından açıqlama

10:03 Cəbhədə gərginlik pik həddə çatdı

9:52 İşğalçının təhrikçi davranışının arxasındakı “Rusiya izi”

9:45 MTN-in müstəntiqi iş adamının əmlakını geri qaytarmır

24 FEVRAL 2017

20:06 Rəqqasə Fatimənin özündən gözəl qızı - FOTOLAR

18:57 İsrailin daha bir fantastik silahı - VİDEO

18:44 Brilliantla Nazpərinin arxiv görüntüləri ortaya çıxdı - ŞOK VİDEOLAR

18:38 Prezident 16 milyon manat ayırdı - Vacib sərəncam

18:03 Mehriban Əliyeva təşəkkür etdi - “Yeni hədəflər, yeni imkanlar...“

17:27 “İlham Əliyev kimi prezidentə xəyanət etmək olmaz“ - Milyarder Fərhad Əhmədov

17:10 Baş redaktordan birinci vitse-prezidentə müraciət

16:30 Nazir: “Bu il “Cənub Qaz Dəhlizi“ üçün həlledicidir“

16:15 “Biz artıq ağlaşma üzərində köklənməyəcəyik”

15:50 “Prokuror 2.5 milyon ödəyib, Abbası həbsdən çıxardı…”

15:15 DTX-dan növbəti əməliyyat – 2 casus həbs edildi

14:44 Manatla neftin qiyməti arasında əlaqə axtarmayın

14:20 Trampı Ağ Evdən vurub çıxarmaq planı açıqlandı

13:43 Aktrisa zorlanma səhnəsi üçün ərindən icazə aldı - VİDEO 18+

13:35 Saxta viza satan şəxs barədə məlumat yayıldı - RƏSMİ

13:30 İŞİD-i vuran türk pilot Nusretin bu hərəkətini etdi, fenomen oldu - VİDEO

13:15 Azərbaycan neftinin qiymətində böyük bahalaşma

12:56 “Uşaq başqasındandır“ deyən hamilə arvadını... - VİDEO

12:46 “Hakimiyyətdən getməyim, Qarabağın itirilməsinə səbəb oldu“ - Ayaz Mütəllibov

12:40 Problemli kreditlər silinməlidir - Dünya Bankı

12:31 Azərbaycanlı müğənni nəvəsinin ad günündə 75 minlik maşın bağlatdırdı - VİDEO

11:15 Erməniləri təxribat törətdi, Zakir Həsənov izlədi - VİDEO

10:33 Hesabından pul çıxardanlara dollar təklif edilir – Banklarda manat tapılmır

10:21 İlham Əliyev Azərbaycanın yeni qaz yatağı haqda

10:13 Yaxın 2 ildə manatın kursu neçə olacaq? – “FİTCH“ açıqladı

10:02 Leyla Əliyeva müəllimlərlə selfi çəkdirdi - FOTO

23 FEVRAL 2017

17:39 Ukraynadakı səfirliyimizin əməkdaşının ermənilərlə ŞOK FOTOSU

17:33 Dolların sabaha olan məzənnəsi açıqlanıb

17:24 “Cənub Qaz Dəhlizi“ ABŞ üçün strateji layihə olaraq qalır

17:18 Lapşinin anası Bakıya gəldi, yeni vəkil tutdu

17:08 Azərbaycanda saxta viza qalmaqalı: 200 nəfər necə aldadıldı - ŞOK

17:00 “Niyə vaxt itirək, vaxt pul deməkdir“ - İlham Əliyev

16:44 Natiq Əliyev: “Avropa ölkələrinin gözü Azərbaycandadır“

16:18 İlham Əliyev Türkiyə nümayəndə heyətini qəbul edib

16:13 Yunanıstan naziri Türkiyəni hədələyib:“Biz viranə qoyulmuş Suriya deyilik”

16:06 Azərbaycan təhsilində “yenilik“: valideynlərə rüşvət sənədi imzalatdırılır - FOTO

15:56 Azərbaycanda qadın ərini yataqda bacısıyla tutdu - VİDEO

15:33 66 yaşlı Şəmkir sakini intihar edib

15:24 Ötən il Azərbaycana 2 milyon 250 min nəfər turist gəlib

15:18 “İnsanlığın özünü ərzaqla təmin etmək qabiliyyəti təhlükə altındadır”

15:12 “Tramp – Putinin oyuncağı deyil ki?“

15:05 Gürcüstan baş naziri Azərbaycan prezidentinə zəng edib

14:50 Cavid Qurbanovun yanlış yolu

14:37 Vasif Talıbovun vitse-prezident məsələsinə aydınlıq: “Yanlışlığa yol veriblər“

14:22 “Bakı Marafonu-2017” üçün qeydiyyat məntəqələri fəaliyyətə başladı

14:01 Nazir gəlinin erotik görüntüləri yayıldı - VİDEO

13:50 İcra başçısı saxta sənəd verdi: sahibkar 700 min ziyana düşdü - FOTO

13:43 “FOX TV”nin Azərbaycanda yayımını kim dayandırıb?

13:34 Rusiyadan Mehriban Əliyeva haqqında deyilən sözlər

13:20 Ramil Usubov işdən çıxardığı generallara vəzifə verdi

13:18 “Kiçik otağa girmiş iki fil” –Türkiyə ilə İran arasında gərginlik niyə artır?

13:18 “Kiçik otağa girmiş iki fil” –Türkiyə ilə İran arasında gərginlik niyə artır?

13:05 Lerikdə qar uçqunu - bir ailənin 4 üzvü ölüb

12:48 Əfsanəvi futbolçumuzun 71 yaşı qeyd olunur

12:42 Azərbaycan generalıdan müharibə anonsu: “Genişmiqyaslı döyüşlər olacaq“

12:12 Qorbaçov villasını neçəyə satır?

12:05 Azərbaycan prezidenti İtaliyanın iqtisadi inkişaf naziri ilə görüşüb

11:44 Ermənistandakı “İsgəndər” raketlərinin sayı açıqlandı – 25 ədəd raket alıb

11:38 Prezident İlham Əliyev Maroş Şevçoviçlə görüşüb

11:32 “Rəis mənə deyir ki, səni ilişdirəcəm“-Neftçalada özbaşınalıq

11:24 Eks-deputatın “imperiyası” süqut edir

11:15 Ərdoğanın kürəkəni İlham Əliyevin qəbulunda

11:05 İtaliyalı nazir: “TAP bizim üçün ən böyük enerji layihəsi hesab olunur”

10:44 İnstaqram Sevdanı rəsmən tanıdı

10:38 Gürcüstan prezidenti Azərbaycana gələcək

10:33 Dövlət İmtahan Mərkəzində yeni şöbələr yaradılıb - Siyahı

10:24 Türkiyənin baş naziri Mehriban Əliyevanı təbrik etdi

10:18 Cəbhədə vəziyyət gərginləşdi: Zakir Həsənov təcili ön xəttə getdi

10:12 “Yanvar ayında Azərbaycan əhalisinin gəlirləri artıb” – Rəsmi

10:05 XİN Xocalı soyqırımının 25-ci ildönümü ilə əlaqədar bəyanat yayıb

22 FEVRAL 2017

18:36 Vasif Talıbov sabah Azərbaycanın vitse-prezidenti elan ediləcək

18:28 Röya elə bir fotosunu paylaşdı ki...

18:24 “Rusiya Qarabağda münaqişəni qızışdırır...”

18:20 Gediş haqqı ucuzlaşa bilər

18:15 Prezident Qarabağ atı ilə bağlı 2 milyonluq sərəncam imzaladı

17:28 “Yunanıstan və İtaliyada hökumət dəyişiklikləri “Cənub Qaz Dəhlizi“nə təsir göstərir“

17:23 Mətanət İsgəndərli qızı ilə elə rəqs etdi ki... - VİDEO

17:18 Hərbi prokurorun köməkçisi işdən çıxarıldı

17:12 “Vaşinqton səfir Çurkinin cəsədinin ekspertizası barədə məlumatları sızdırıb”

16:49 Cəbhədən acı xəbər gəldi: şəhidimiz var

16:44 “U-19 liqasında oyun alqı-satqısı virus kimi düşüb“ - VİDEO

16:37 “Evlilik proqramındakı qızlar fahişədir, qiymətlərini də bilirəm“ - VİDEO

16:26 İcra başçıları ilə bağlı ciddi dəyişikliklər gözlənilir - Deputat anons verdi

16:16 “Yeni Yasamal” MTK-dan şikayət var

16:05 “İsgəndər”lər bizimdir” - Ermənistanın müdafiə naziri

15:44 Azərbaycanda narkomanların sayı artıb

15:33 Kim Çen Inın öldürülən qardaşının erməni dostu üzə çıxdı və nələri danışdı...

15:28 “25 il öncə mənim xalqıma qarşı Xocalıda vandalizm törədilib”

15:22 “ABŞ Dağlıq Qarabağla bağlı Minsk prosesinə sadiqdir”

15:14 Lavrovla Nalbandyan görüşdü – Fotolar

15:09 “Mehriban Əliyevanın təyinatı düzgün, ədalətli və faydalı qərardır” - Əli Əhmədov

14:44 Akif Çovdarovun vəkilləri KİV-də gedən yazıları məhkəməyə təqdim ediblər

14:38 Ancelinadan gözlənilməz cavab: “Bred çox yaxşı atadır“

14:34 Əsgərlərin pulunu “yeyən” komandir: “Vətənə xəyanət etməmişəm ki...” - VİDEO



loading...
Dünyanı əlil arabası ilə idarə edən demokrat - FOTOLAR

Vədinə xilaf çıxan siyasətçi, yeriyə bilməyən “don juan”
Qızının üşüməməsi üçün 2 milyon dolları yandıran narkobaron… - İlginc faktlar

Onun pulu hər il 10 faiz azalırdı. Çünki pullarını siçovullar yeyirdi. Haqqında danışacağımız adam yaşadığı dövrün ən məşhur və ən zəngin insanlarından olub. Söhbət 1970-ci illlərdə narkotik ticarətinə başlayan bir çox insanın tanıdığı narkobaron Pablo Eskobardan gedir.
“FOX TV”nin Azərbaycanda yayımını kim dayandırıb?

Milli Televiziya və Radio Şurası (MTRŞ) Türkiyənin “FOX TV” kanalının Azərbaycanda yayımının dayandırılması ilə bağlı qərar verməyib.
TRT 1-in Azərbaycanda yayımı bərpa olunacaq

Türkiyənin TRT 1 telekanalının Azərbaycanda yerüstü rəqəmli yayımı ilə bağlı Milli Televiziya və Radio Şurası (MTRŞ) və TİKA arasında razılıq əldə olunub.
ARXİV

Xəbərlər işıq sürətilə

Sayt haqqında | Əlaqə
MİLLİYOL (©) 2016