Azərbaycanda direktor toya pul əvəzinə diplom saldı: “İxtisası özün seç“ Ağdamdan Səlim Müslümova müraciət: “Gəlin özünüz yoxlayın və görün ki…” Sabirabadın icra baçşcısı haqqında yayılan malumat yalan çıxdı Avropada qadın müəllim azyaşlı azərbaycanlıya dəhşət yaşatdı (FOTO)
 

“Zic-Elxani” əsəri avropalı dəniz səyyahları üçün vacib mənbə ola bilərdi - II HİSSƏ

Tarix 13.10.16, 16:06

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

“Zic Elxani” əsərinin müqəddiməsində Nəsirəddin Tusi yazır: “Coğrafi uzunluğun başlanğıcı cəzair Xaldatdan başlanmışdır və cəzair Xaldat isə Qərb dənizinin sahilindən 100 qərbdədir”. Coğrafi əsərlərdə Xaldat adasını, çox hallarda “Səadət adaları” kimi göstərirdilər. Bəzi alimlər isə müəyyən ediblər ki, həmin adalar Kanar adalarıdır. Mənim araşdırmalarıma görə bu yanlış bir fikirdir.

Şəhərlərin adı Tusiyə görə Qrinviçə görə Dərəcələrin fərqi
1. Kordoba 380 26/ 040 47/ 330 39/
2. İsgəndəriyyə 610 54/ 300 03/ 310 51/
3. Qahirə 630 20/ 300 03/ 330 17/
4. Ədən 760 00/ 440 30/ 310 30/
5. Mədinə 750 00/ 390 54/ 350 26/
6. Məkkə 770 10/ 390 50/ 370 20/
7. Qüds 660 30/ 350 14/ 310 16/
8. Dəməşq 700 00/ 360 18/ 330 42/
9. Mosul 770 10/ 430 00/ 340 00/
10. Hoy 790 40/ 440 58/ 340 42/
11. Ürmiyə 790 45/ 450 05/ 340 40/
12. Naxçıvan 810 15/ 450 25/ 350 50/
13. Marağa 820 00/ 460 10/ 350 50/
14. Təbriz 820 00/ 460 17/ 350 43/
15. Tiflis 830 00/ 440 49/ 380 11/
16. Bakı 840 30/ 490 52/ 340 38/
17. Şamaxı 840 30/ 480 39/ 350 51/
18. Dərbənd 850 00/ 480 17/ 360 43/
19. Bağdad 800 00/ 440 24/ 350 56/
20. Abadan 840 30/ 520 30/ 320 00/
21. Şiraz 880 00/ 520 34/ 320 00/
22. Qəzvin 850 00/ 500 00/ 350 00/
23. Nişapur 920 00/ 580 51/ 330 09/
24. Səmərqənd 990 16/ 660 59/ 320 17/
25. Buxara 960 30/ 640 25/ 320 05/
26. Xocənd
(Lninabad) 100035/ 690 38/ 300 57/
27. Səna 770 00/ 440 30/ 320 30/
28. Ürgənc 940 30/ 600 45/ 330 45/
Orta fərq 340  30/

Cədvəlin bir hissəsini “Mühəmməd Nəsirəddin Tusi” əsərində çap etdirən H. Məmmədbəyli altdakı abzasda qeyd edir: “Bu cədvəldən görünür ki, doğrudan da, Marağa rəsədxanasında qəbul olunmuş başlanğıc meridian indiki Qrinviç meridianından 34-350 qərbdədir. Bu meridian haradan keçir? Bunun üçün coğrafiya xəritəsinə müraciət edək. Qrinviç meridianından 34-350 uzaqda olan meridian Cənubi Amerikanın şərq sahilində olan San-Roka burnundan keçir. Bu nə deməkdir? Məlumdur ki, Amerikanın kəşfi 1492-ci ilin 12-si oktyabrdan başlanmışdır. Marağa rəsədxanasında isə bu cədvəl 1270-ci illərədə tərtib edilmişdir. Bu necə ola bilər? Ya Marağa rəsədxanasında tərtib edilmiş cədvəldə bir yanlışlıq var, ya da hələ Kolumbun Amerikanı kəşf etməsindən əvvəl həmin torpaqlar haqqında onun məlumatı olmuşdur? Beləliklə, Marağa rəsədxanasının bu cədvəlinin tədqiqi çox maraqlı məsələyə toxunur.3

Şəhərlərin adı - Tusiyə görə Biruniyə görə Ptolemeyə görə
1. Ədən 760 00/ 700 00/ -------------
2. Məkkə 770 10/ 670 00/ 670 00/
3. Mədinə 750 20/ 670 30/ 650 20/
4. Səna 770 00/ 670 20/ 630 30/
5. Buxara 960 30/ 870 50/ 870 20/
6. Ürgənc 940 30/ 840 01/  -----------
7. Səmərqənd 990 00/ 890 00/ 890 30/
8. Xovənd 100035/ 900 35/  -----------

Hər şeydən əvvəl bilmək lazımdır ki, Marağa rəsədxanasında qəbul olunmuş başlanğıc meridian ilk dəfə olaraq Marağanın özündən götürülmüşdür; yəni, bu başqa müəlliflərdən daha əvvəl burada qəbul edilmişdir. Bu məqsədlə Nəsirəddindən əvvəl tərtib olunmuş bir neçə cədvəli tədqiq etmək lazımdır. Doğrudan da, əgər bir neçə müəllifin cədvəlindən eyni şəhərlər üçün verilmiş coğrafi uzunluqlar müqayisə edilsə, aydın olar ki, Nəsirəddinin cədvəli ilə bunalrın arasında fərq var.
Bu və başqa cədvəllərin müqayisəsindən aydın olur ki, Nəsirəddin özündən əvvəlki müəlliflərə nisbətən başlanğıc meridianını 100 qərbə çəkmişdir. Lakin qeyd etmək lazımdır ki, Nəsirəddin özü ondan əvvəlki müəlliflərdən bəzilərinin bu başlanğıc meridianını qəbul etdiklərini göstərir”.4

Elə bunu Kolumb da qətiyyətlə göstərmişdir. Lakin başqa alimlərin cədəvlinə nisbətən Tusinin cədəvli daha dəqiq və daha geniş idi. İş ondadır ki, azərbaycanlı alim nəinki zəmanəsinin, hətta XV əsr üçün də tanınmış və istedadlı alim sayılırdı. Artıq onun elmi irsi Avropaya yayılmış və Paolo dal Pottso Toskanelli kimi böyük alim tərəfindən hərtərəfli qəbul edilmişdi. 

Lakin XV əsrin sonlarında astronomiya və coğrafiya ilə məşğul olan mütəxəssisləri yalnız bircə şey maraqlandırırdı; astronomiya və riyaziyyat elmlərinin inkişaf etdirilməsində əvəzsiz rol oynamış Biruni və Xocəndi kimi alimlər sıfırıncı meridianı Qrinviçdən 250 qərb istiqamətində göstərdikləri halda, nəyə görə Tusi başlanğıc meridianını Xaldat adasından, yəni, Atlantik okeanının şərq sahilindən 100 qərb istiqamətində göstərir? Axı, məşhur alim müvafiq ölçünü əbəs yerə həmin yerdə göstərməmişdi. Doğrudan da, onun Cənubi Amerikanın ucqar şərq hissəsinin harada yerləşməsindən xəbəri var idi? Əgər, Tusi həmin ölçünü verməklə, o biri alimlərdən fərqlənmək istəyirdisə, onda o, başlanğıc meridianını Qrinviçdən 440 qərb istiqamətində də götürə bilərdi. Bu ölçü rəsədxana işçiləri üçün daha məqsədəuyğun sayılırıdı. Ona görə ki, Marağanın özündən 900–lik meridian keçərdi. Deməli, Tusi nə etdiyini çox yaxşı bilirdi.

İran alimi Məhəmməd Tağı Müdərris Rəzəvi “Əhval və asar-e Xace Nəsirəddin Tusi” (“Xacə Nəsirəddin Tusinin həyat və yaradıcılığı”) əsərində sovet alimlərinin tədqiqatlarına əsaslanıb yazır ki, “Azərbaycanlı Nəsirəddin Tusi Qafqazda çox böyük bir rəsədxana yaratmışdı. Onun yaratdığı astronomik cədvəlləri araşdırarkən sovet alimləri müəyyən ediblər ki, Tusi Amerika qitəsinin coğrafi koordinatlarını bilirmiş. Buradan belə nəticəyə gəlmək olar ki, Kolumb Amerikanı iki əsr sonra kəşf edib”.5



Prezident təqaüdçüsü, “Qızıl qələm” mükafatı laureatı, “Coğrafiya” Cəmiyyətinin üzvü, yazıçı-tədqiqatçı Ramiz Dəniz

Kolumbun kəşfinin sirri və ictimaiyyətdən gizlədilən həqiqət - I HİSSƏ



Xəbərin oxunma sayı : 172

loading...

Analiz

Önəmli

Son xəbərlər

21 OKTYABR 2017

19:55 Maria Şarapova necə reklam dünyasının simasına çevrildi?

14:26 Prezident mükafatları artırılır: ayda 500 manat...

14:14 Azərbaycanda direktor toya pul əvəzinə diplom saldı: “İxtisası özün seç“

14:00 Türk yazar Azərbaycan xalqından üzr istədi (FOTO)

12:30 Zakir Həsənov odruya tapşırıq verdi: təxribatların qarşısı dərhal alınsın (FOTO)

12:23 İcra başçısı yeni klub yaratdı (FOTO)

12:03 Ramil Usubov xidmət rəislərinə tapşırıq verdi

11:16 Artur Rəsizadə Dövlət Komitəsinin 3 xidmətini ləğv etdi

11:09 İnanılmaz iddia: öldükdən sonra da beyniniz işləyir

11:00 Bakıda biabırçılıq: 14 yaşlı qız evli kişidən uşaq dünyaya gətirdi…

20 OKTYABR 2017

17:55 “Dəniz Baykal yanlış müalicə edilib, əks halda o, indi...” -şok iddia

17:47 “Avtobusda yaşlı adama yer vermək ona ziyandır”

17:42 Ərdoğan Məsud Bərzani ilə görüşmək istəmədi

17:38 “İran Suriyada hərbi baza qurmaq planı üz rində işləyir“

17:33 Leyla Şıxlinskayanın 30 min manatlıq üzüyünü satmaq adı ilə alan qadına şərti cəza verilib

17:23 “Kreditə görə 2 illik həbs edilənlərə xərclənən vəsaitlə 2 min ailəni mənzillə təmin etmək olar”

17:18 İspaniya Kataloniya parlamentini buraxır

17:13 Moskva və Bütün Rusiyanın patriarxı Kirill Azərbaycan prezidentinə məktub göndərib

17:09 Dünyanı gözləyən qorxunc təhlükə: Əsl rəngi sarı olmayan Günəş sönsə...

17:05 Azərbaycanın makroiqtisadi sabitliyinə təsir edə biləcək risklər açıqlanıb

16:50 "Məscidləri dağıdan Ermənistan heç vaxt müsəlman ölkələrinin dostu ola bilməz"

16:43 “Yoldaşımın aparıcılıq etməsinə icazə vermirəm“ - Elvin

16:38 Moskvada ermənilərlə taciklər arasında kütləvi dava

16:33 Putin ABŞ-ı hədələdi –Yeni silahlanma yarışı başlayır

16:17 Avropa Birliyi Kataloniya məsələsinə qarışmayacaq – Donald Tusk

16:05 “Azərbaycanın xarici dövlət borcu ÜDM-un 20 faizindən azdır”

15:50 Dövlət qulluğu sahəsində 8 minədək boş yer var

15:43 Oksanadan İslama cavab: “Səndə kişilik deyilən şey varsa...”

15:38 Uşaq hüquqları ilə bağlı seminar keçirildi (FOTOLAR)

15:32 Qaradağda satıcı mağazadan 30 min manat pul oğurladı

15:27 "Ərim evə gəlmirsə, əcəb edir" - Elnarə

15:23 Yeni modeldə buraxılış imtahanında maksimum bal 300, qəbulda 400 bal olacaq

15:18 Hay-küyə səbəb olan layihə Milli Məclisin gündəliyindən çıxarıldı

15:12 İŞİD-dən alınan Raqqada Öcalanın portreti asılıb: “SDG ilə çalışırıq…”

15:05 Azərbaycan Prezidentinin Türkiyəyə səfəri başa çatdı

14:53 Pensiya və müavinətlər üçün dövlət büdcəsindən ayrılan vəsait artırılır

14:47 Salyanda fermer 40 qadını pambıq sahəsində işlədib, pullarını vermir

14:40 Hökumət borclanma siyasətini sərtləşdirir

14:35 BMT Kərküklə bağlı bəyanat verdi

14:30 “Qalatasaray” adını dəyişdirsin - Bahçeli

14:25 Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illik yubileyinə 5 milyon manat ayrılıb

14:20 “Lənkəranski”nin varidatı uğrunda savaş gedir - “Qanuni oğru”lar nəyi bölmək istəyirlər?

14:16 İspan nəşri “Qarabağ“la bağlı “erməni” səhvini düzəltdi

14:12 Gələn il büdcədən sosial ipotekaya 250 milyon manat ayrılacaq

14:05 Bibiheybət yolunda nəqliyyatın hərəkəti məhdudlaşdırılır

13:52 Malik İsaqov Yasamalın yeni icra başçısı olacaq?!

13:49 “Şanxay“ sakinləridən Mehriban Əliyevaya müraciət: “Bəzi işbazlar...“

13:40 Avropanın ən ucqar və ən gənc paytaxt şəhəri - Astana

13:35 2018-ci ilin dövlət büdcəsindən elm sahəsinə ayrılan vəsaitin həcmi açıqlanıb

13:17 Gələn il Azərbaycanda 1,5%-lik iqtisadi artım olacaq - Rəsmi

13:12 “Naxçıvandakı hərbi potensial işə düşsə, Ermənistanda daş-daş üstə qalmayacaq!”

13:05 Parlamentdə Avropa Şurası müzakirələri: “Onlara heç “cənab” sözü də yaraşmır”

13:00 Azərbaycana gətirilən avtomobillərin sayı 70% artıb

12:55 Gələn ilin dövlət büdcəsində neftin baza qiyməti 45 dollardan götürülüb

12:50 “Ukraynanın hakim partiyasının deputatlarının Azərbaycanla bağlı qətnaməyə bitərəf qalması doğru deyildi”

12:45 Sumqayıtda iranlı tələbəni öldürən dəstənin qadın üzvü həbs edilib

12:40 İlham Əliyev və Ərdoğanın iştirakı ilə D-8 Zirvə görüşü başlayıb

12:35 Hava yağmursuz keçəcək, duman olacaq

12:23 ABŞ səfiri Marneulidəki insidenti qəbulolunmaz zorakılıq adlandırıb

12:19 “Lənkəranski”nin varidatı uğrunda qırğın: göy bazarı, Türkiyə və İtaliyadakı əmlaklar...

12:17 Türkiyə parlamentinin üzvü Çavuşoğlunu İlqar Məmmədova dəstək verməyə çağırdı

12:12 "AŞPA-nın son sessiyası başqa sessiyalardan fərqli olaraq bizim üçün o qədər də asan keçmədi"

12:05 Xatunla Elşad davasına Oksana qoşuldu: "Xosenin dırnağı qədər ağlın yoxdur"

11:55 Sorğu: Amerikalıların 42%-i Donald Trampı ABŞ tarixinin ən pis prezidenti hesab edir

11:50 Çakır "Eşkiya"dan ayrılır? - Müəmmalı paylaşım

11:42 Neft fondunun aktivləri 36 milyardı ötdü

11:38 Rafiq Hüseynov müalicə üçün Almaniyaya aparılacaq

11:34 Azərbaycan ərəb ölkələrinə birgə investisiya fondları yaratmağı təklif edib

11:26 Azərbaycanın Fransadakı səfiri etimadnaməsini Emanuel Makrona təqdim edib

11:22 Azərbaycan hərbi xərclərini artırdı

11:13 Putinin xüsusi Xəzər nümayəndəsi: məqsəd nədir?

11:09 Balların hesablanması qaydası dəyişəcək – DİM

11:05 İctimai işlər cəzasına məhkum edilmiş şəxslər hansı işləri görəcək?

10:57 ADPU-nun Ağcəbədi filialında maxinasiylar-İxtisar adı ilə 20 min manat yığılıb

10:56 Gənc qız kürəyindən bıçaqlandı – Oğlan dostu tərəfindən

10:52 Ali təhsil müəssisələrinə tələbə qəbulu qaydalarında dəyişiklik edilib

10:47 Hindistanda nəqliyyat deposu uçuldu - 8 nəfər öldü

10:42 Təhsil sahəsinə 2.5 milyard pul ayrılacaq

10:38 Avropa Parlamentində erməni təxribatının qarşısı alındı

10:33 İran islam dünyasını ABŞ-a qarşı birləşməyə çağırıb

10:29 Bu günə olan məzənnələr – Rəsmi

10:24 Bakıda 23 yaşlı oğlanı ölümcül hala saldılar

10:20 Gələn ilin büdcəsində neçə milyon manat kəsir olacaq? - Rəsmi

10:15 Putin Rusiyanın əsas səhvini açıqladı

10:05 Neft fondundan büdcəyə köçürmənin həcmi artırılır

10:02 Bələdiyyə üzvü həbs edilib - Narkotikdən istifadə etdiyinə görə

10:00 Yaşar Həsənovun 7 milyonluq “səhvi” – Hesablama Palatası açıqladı

9:58 Şəmsəddin Hacıyev istintaqa çağırılıb

9:54 Atəşkəs 143 dəfə pozuldu

9:50 Milli Məclis bu gün toplanır

9:45 Biznes sektoruna yeni nəfəs: prezident yoxlamaları daha 4 il dayandırır

9:41 Gürcüstanda azərbaycanlı deputatlığa namizəd güllələnib

9:36 Bakıda binaların eyvanları sökülür

19 OKTYABR 2017

17:50 “Kriminal aləm”in “adamı”, atasının “yolu”nu davam edən 20 yaşlı gənc

17:42 “Apple”dan 5 min dollarlıq yeni kompüter

17:38 Prezident general rütbbəsi verib

17:33 “Bu qədər susqunluq yetər“

17:27 “Bu il minlərlə məcburi köçkün ailə yeni evlərlə təmin olunacaq”

17:22 Avropa İttifaqının Azərbaycandakı səfirinin avtomobili qəzaya düşüb

17:22 Vergi orqanlarında işləmək istəyənlər test imtahanı verəcək –DİM-dən açıqlama

17:17 Dolların rəsmi məzənnəsi dəyişmədi

17:13 Sarkisyan baş nazir, Karapetyan isə müavini olacaq

17:09 Bakı Şəhər Baş Polis İdarəsində əməliyyat müşavirəsi keçirilib

17:05 “Mübarizə hüquqi və siyasi müstəvidə davam edəcək“

16:55 XİN: Amerikalı şoumenin Dağlıq Qarabağa səfəri məsələsi araşdırılır

16:47 Telefon xətlərinə qanunsuz daxil olmaq cinayət məsuliyyəti yaratmayacaq

16:43 Palata: İpoteka kreditləri üzrə zəmanətlərin verilməsi qaydası indiyədək təsdiqlənməyib

16:37 "Bu il 228 nəfərdən ibarət 99 qrup zərərsizləşdirilib, 223 bağlı cinayət açılıb.."

16:32 Leyla Əliyeva BMT-nin Azərbaycandakı rezident əlaqələndiricisi ilə görüşüb

16:27 Putinin gələn ay Tehrana səfəri bir çox suallara cavab olacaq – Təhlil

16:22 Nazir müavini nazirlə quda oldu - Azərbaycan reallığı

16:17 Moskvada erməni taksi sürücüsünün atası da müştəriləri zəhərləyirmiş

16:05 "Biri səhvini etiraf edib"

15:55 "Avropa Kataloniyanın müstəqilliyini tanımayacaq"

15:50 İraq mərkəzi hökuməti Bərzaninin köməkçisi haqda həbs qərarı çıxardı –Səbəb

15:38 "Bakıda qışda havanın temperaturunun 0 dərəcədən aşağı düşdüyü günlərin sayı azalıb"

15:34 Yeni türk dövləti yarana bilər – Ukraynalı siyasətçi

15:30 Nazir qrip və kəskin respirator virus infeksiyaları ilə bağlı əmr imzaladı

15:25 BNA "Qarabağ" - "Atletiko" qarşılaşmasından sonra daşınan sərnişinlərin sayını açıqlayıb

15:18 Bakı-Ağsu-Yevlax yolunda sürüşmə olub –Magistral yol çöküb



loading...
Maria Şarapova necə reklam dünyasının simasına çevrildi?

Maria Şarapova, bu yaxınlarda “Qarşısıalınmaz. Mənim həyatım” adlı avtobioqrafik kitabını ictiamiyyətə təqdim edib. Forbes bu kitabda rusiyalı tennis ustasının biznes karyerasında dair maraqlı təfərrüatlar tapmışdır.
Türkiyə parlamentinin üzvü Çavuşoğlunu İlqar Məmmədova dəstək verməyə çağırdı

Türkiyədə kürd partiyası HDP-dən olan millət vəkili (İzmir), Türkiyənin AŞPA-dakı nümayəndə heyətinin üzvü Ertoğrul Kürkçü xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğluna məktub yazaraq onu Avropa Şurasının Nazirlər Komitəsində Azərbaycanda həbsdə olan REAL lideri İlqar Məmmədova dəstək verməyə çağırıb
Tia.az saytı 8 yaşında

Bu gün Tribuna İnformasiya Agentliyinin (Tia.az) 8 yaşı tamam olur.
“Turan“a qarşı vergi sanksiyası ləğv olundu

Vergilər Nazirliyinin Bakı şəhər Lokal Vergilər Departamenti 2014-2016-cı illər üzrə “Turan” İnformasiya Agentliyinə təyin etdiyi 37 min manat məbləğində əlavə vergi sanksiyasını ləğv edib.
ARXİV

Xəbərlər işıq sürətilə

Sayt haqqında | Əlaqə
MİLLİYOL (©) 2016