Beyləqanda yonca oğurluğu: yarım milyonu kim mənimsədi? (ŞİKAYƏT) “Kontakt Home“ mağazasında dava düşdü (BİABIRÇI VİDEO) “Faytonçu” Nazim: “Məni bu vəziyyətə ElMed Klinikası və Elman Əzimov saldı“ ADAU-nın müasir tələbə yataqxanası (FOTOLAR)
 

“Zic-Elxani” əsəri avropalı dəniz səyyahları üçün vacib mənbə ola bilərdi - II HİSSƏ

Tarix 13.10.16, 16:06

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

“Zic Elxani” əsərinin müqəddiməsində Nəsirəddin Tusi yazır: “Coğrafi uzunluğun başlanğıcı cəzair Xaldatdan başlanmışdır və cəzair Xaldat isə Qərb dənizinin sahilindən 100 qərbdədir”. Coğrafi əsərlərdə Xaldat adasını, çox hallarda “Səadət adaları” kimi göstərirdilər. Bəzi alimlər isə müəyyən ediblər ki, həmin adalar Kanar adalarıdır. Mənim araşdırmalarıma görə bu yanlış bir fikirdir.

Şəhərlərin adı Tusiyə görə Qrinviçə görə Dərəcələrin fərqi
1. Kordoba 380 26/ 040 47/ 330 39/
2. İsgəndəriyyə 610 54/ 300 03/ 310 51/
3. Qahirə 630 20/ 300 03/ 330 17/
4. Ədən 760 00/ 440 30/ 310 30/
5. Mədinə 750 00/ 390 54/ 350 26/
6. Məkkə 770 10/ 390 50/ 370 20/
7. Qüds 660 30/ 350 14/ 310 16/
8. Dəməşq 700 00/ 360 18/ 330 42/
9. Mosul 770 10/ 430 00/ 340 00/
10. Hoy 790 40/ 440 58/ 340 42/
11. Ürmiyə 790 45/ 450 05/ 340 40/
12. Naxçıvan 810 15/ 450 25/ 350 50/
13. Marağa 820 00/ 460 10/ 350 50/
14. Təbriz 820 00/ 460 17/ 350 43/
15. Tiflis 830 00/ 440 49/ 380 11/
16. Bakı 840 30/ 490 52/ 340 38/
17. Şamaxı 840 30/ 480 39/ 350 51/
18. Dərbənd 850 00/ 480 17/ 360 43/
19. Bağdad 800 00/ 440 24/ 350 56/
20. Abadan 840 30/ 520 30/ 320 00/
21. Şiraz 880 00/ 520 34/ 320 00/
22. Qəzvin 850 00/ 500 00/ 350 00/
23. Nişapur 920 00/ 580 51/ 330 09/
24. Səmərqənd 990 16/ 660 59/ 320 17/
25. Buxara 960 30/ 640 25/ 320 05/
26. Xocənd
(Lninabad) 100035/ 690 38/ 300 57/
27. Səna 770 00/ 440 30/ 320 30/
28. Ürgənc 940 30/ 600 45/ 330 45/
Orta fərq 340  30/

Cədvəlin bir hissəsini “Mühəmməd Nəsirəddin Tusi” əsərində çap etdirən H. Məmmədbəyli altdakı abzasda qeyd edir: “Bu cədvəldən görünür ki, doğrudan da, Marağa rəsədxanasında qəbul olunmuş başlanğıc meridian indiki Qrinviç meridianından 34-350 qərbdədir. Bu meridian haradan keçir? Bunun üçün coğrafiya xəritəsinə müraciət edək. Qrinviç meridianından 34-350 uzaqda olan meridian Cənubi Amerikanın şərq sahilində olan San-Roka burnundan keçir. Bu nə deməkdir? Məlumdur ki, Amerikanın kəşfi 1492-ci ilin 12-si oktyabrdan başlanmışdır. Marağa rəsədxanasında isə bu cədvəl 1270-ci illərədə tərtib edilmişdir. Bu necə ola bilər? Ya Marağa rəsədxanasında tərtib edilmiş cədvəldə bir yanlışlıq var, ya da hələ Kolumbun Amerikanı kəşf etməsindən əvvəl həmin torpaqlar haqqında onun məlumatı olmuşdur? Beləliklə, Marağa rəsədxanasının bu cədvəlinin tədqiqi çox maraqlı məsələyə toxunur.3

Şəhərlərin adı - Tusiyə görə Biruniyə görə Ptolemeyə görə
1. Ədən 760 00/ 700 00/ -------------
2. Məkkə 770 10/ 670 00/ 670 00/
3. Mədinə 750 20/ 670 30/ 650 20/
4. Səna 770 00/ 670 20/ 630 30/
5. Buxara 960 30/ 870 50/ 870 20/
6. Ürgənc 940 30/ 840 01/  -----------
7. Səmərqənd 990 00/ 890 00/ 890 30/
8. Xovənd 100035/ 900 35/  -----------

Hər şeydən əvvəl bilmək lazımdır ki, Marağa rəsədxanasında qəbul olunmuş başlanğıc meridian ilk dəfə olaraq Marağanın özündən götürülmüşdür; yəni, bu başqa müəlliflərdən daha əvvəl burada qəbul edilmişdir. Bu məqsədlə Nəsirəddindən əvvəl tərtib olunmuş bir neçə cədvəli tədqiq etmək lazımdır. Doğrudan da, əgər bir neçə müəllifin cədvəlindən eyni şəhərlər üçün verilmiş coğrafi uzunluqlar müqayisə edilsə, aydın olar ki, Nəsirəddinin cədvəli ilə bunalrın arasında fərq var.
Bu və başqa cədvəllərin müqayisəsindən aydın olur ki, Nəsirəddin özündən əvvəlki müəlliflərə nisbətən başlanğıc meridianını 100 qərbə çəkmişdir. Lakin qeyd etmək lazımdır ki, Nəsirəddin özü ondan əvvəlki müəlliflərdən bəzilərinin bu başlanğıc meridianını qəbul etdiklərini göstərir”.4

Elə bunu Kolumb da qətiyyətlə göstərmişdir. Lakin başqa alimlərin cədəvlinə nisbətən Tusinin cədəvli daha dəqiq və daha geniş idi. İş ondadır ki, azərbaycanlı alim nəinki zəmanəsinin, hətta XV əsr üçün də tanınmış və istedadlı alim sayılırdı. Artıq onun elmi irsi Avropaya yayılmış və Paolo dal Pottso Toskanelli kimi böyük alim tərəfindən hərtərəfli qəbul edilmişdi. 

Lakin XV əsrin sonlarında astronomiya və coğrafiya ilə məşğul olan mütəxəssisləri yalnız bircə şey maraqlandırırdı; astronomiya və riyaziyyat elmlərinin inkişaf etdirilməsində əvəzsiz rol oynamış Biruni və Xocəndi kimi alimlər sıfırıncı meridianı Qrinviçdən 250 qərb istiqamətində göstərdikləri halda, nəyə görə Tusi başlanğıc meridianını Xaldat adasından, yəni, Atlantik okeanının şərq sahilindən 100 qərb istiqamətində göstərir? Axı, məşhur alim müvafiq ölçünü əbəs yerə həmin yerdə göstərməmişdi. Doğrudan da, onun Cənubi Amerikanın ucqar şərq hissəsinin harada yerləşməsindən xəbəri var idi? Əgər, Tusi həmin ölçünü verməklə, o biri alimlərdən fərqlənmək istəyirdisə, onda o, başlanğıc meridianını Qrinviçdən 440 qərb istiqamətində də götürə bilərdi. Bu ölçü rəsədxana işçiləri üçün daha məqsədəuyğun sayılırıdı. Ona görə ki, Marağanın özündən 900–lik meridian keçərdi. Deməli, Tusi nə etdiyini çox yaxşı bilirdi.

İran alimi Məhəmməd Tağı Müdərris Rəzəvi “Əhval və asar-e Xace Nəsirəddin Tusi” (“Xacə Nəsirəddin Tusinin həyat və yaradıcılığı”) əsərində sovet alimlərinin tədqiqatlarına əsaslanıb yazır ki, “Azərbaycanlı Nəsirəddin Tusi Qafqazda çox böyük bir rəsədxana yaratmışdı. Onun yaratdığı astronomik cədvəlləri araşdırarkən sovet alimləri müəyyən ediblər ki, Tusi Amerika qitəsinin coğrafi koordinatlarını bilirmiş. Buradan belə nəticəyə gəlmək olar ki, Kolumb Amerikanı iki əsr sonra kəşf edib”.5



Prezident təqaüdçüsü, “Qızıl qələm” mükafatı laureatı, “Coğrafiya” Cəmiyyətinin üzvü, yazıçı-tədqiqatçı Ramiz Dəniz

Kolumbun kəşfinin sirri və ictimaiyyətdən gizlədilən həqiqət - I HİSSƏ



Xəbərin oxunma sayı : 172

loading...

Analiz

Önəmli

Son xəbərlər

24 AVQUST 2017

1:38 Qurban Qurbanov: “İlk dəfə məğlubiyyətə sevinirdim“

1:14 “Qarabağ“ın tarixi qələbəsi (VİDEO)

0:51 “Qarabağ“ Azərbaycan futbolunda yeni tarix yazdı

23 AVQUST 2017

18:29 28 rayonun içməli su təminatı yaxşılaşdırılacaq - SƏRƏNCAM

18:13 Prezident Nazirlər Kabineti Aparatının strukturunu təsdiqlədi

16:50 Bayram Kürdəxanılı dəfn olundu

16:25 Ata qızını və arvadını öldürdü, oğul hamısını yandırdı – Azərbaycanda dəhşətli ailə dramı

16:12 “Ermənistan rəhbərliyi müxtəlif intriqalarla Rusiyaya təzyiq göstərməyə çalışır“

15:50 “Əməliyyatlara 62 min dollar xərcləmişəm“ - Nazim

15:40 “Satılır“ qadağası ilə bağlı açıqlamanı mən yaymamışam”

15:30 Toz dumanı ilə bağlı Bakıda operativ iş rejiminə keçildi

15:25 UNİCEF 2 yaşlı Zəhranın ermənilər tərəfindən öldürülməsinə münasibət bildirib

15:20 "Azərbaycanlılar göstərdi ki, onlar gürcülərin tarixi dostlarıdır"

15:12 Azərbaycanda 5000 tələbə köçürülmək üçün qeydiyyatdan keçib

15:05 Dənizkənarı Milli Parkda dənizdən naməlum qadın meyiti tapılıb

14:50 Trampın kürəkəni yenidən Yaxın Şərqə üz tutub

14:40 “Putinlə Sərksiyanın əsas müzakirə mövzusu Qarabağ olacaq”

14:20 Zamanında imperiya qurmuş uyğurların azadlıq mücadiləsi - Araşdırma

14:12 Sergey Şoyqu: Suriyada vətəndaş müharibəsi bitdi

14:05 Faktlar toplanıb sübuta yetiriləcək… – “Qaçqınkom” sədrindən açıqlama

13:50 Bakıda bir neçə müəssisədə vaxtı keçmiş məhsullar aşkarlanıb- Nazirlik

13:45 “İşğaldan sonrakı prosesə diqqət etməliyik”

13:20 Trampın Arizonada çıxışı zamanı qalmaqal yaşandı

13:12 Lənkəranda “Azərişığ”ın avtomobilini yandıran şəxs saxlanılıb

13:05 "Qlobal neft tələbatı 2035-ci ilədək 15 faiz azalacaq"

12:55 Bayram Kürdəxanılını maşınla vuran şəxs Ağamirzənin qohumu imiş

12:50 Qətər ilə Türkiyə arasında ilk birbaşa dəniz xətti açılıb

12:40 General mini yubkalı qız şəkli göstərdi, prezident dərhal fikrini dəyişib ordu yeritməyi qərara aldı

12:35 “Rusiya belarusun işğalını düşünür!”

12:30 Azərbaycandan Həcc ziyarətinə kvotadan artıq sayda zəvvar gedəcək

12:25 Sabah hava necə olacaq?

12:20 DİN Bayram Kürdəxanılının ölümü ilə bağlı rəsmi məlumat yayıb

12:12 Yasamalda yanğın- Ölən var

12:05 Azərbaycanda 107 xəstəyə qaraciyər, 365 xəstəyə böyrək köçürülüb

12:00 Lələtəpə döyüşçüsü birinci vitse prezidentdən kömək istəyir

11:55 Rusiyada dünya çempionunu öldürən azərbaycanlının saxlanılması üçün mükafat təyin edilib

11:47 Vurma cədvəlini bilməyən direktor və...

11:33 Türkiyədə keçiriləcək prezident seçkilərində Ərdoğanın ilk rəqibi məlum olub

11:25 Bakıda cərimə meydançasında avtomobillər qarət edilib- Araşdırma aparılır

11:20 Lələtəpə döyüşçüsü birinci vitse prezidentdən kömək istəyir

11:13 "Valideynlərim ərimin casus olduğunu düşünürdülər"

11:05 Bakıda qatı toz dumanının müşahidə olunmasının səbəbi açıqlanıb

10:55 “Qarabağ” tarixi oyuna çıxır

10:50 Naxçıvanda hücum təyyarələri təlim uçuşları həyata keçirib

10:35 Boko Haram bu il 83 uşağı canlı bomba kimi istifadə edib- UNİCEF

10:30 Prezident Bakıda 257 nömrəli məktəbin yeni korpusunun açılışında iştirak edib

10:25 “2000 manata görə qızımı öldürdülər”

10:20 Cəbrayıl və Füzuli rayonlarının işğal edilməsindən 24 il ötür

10:12 Bayram Kürdəxanılının ölümü ilə bağlı cinayət işi başlanıb

9:27 Məşhur meyxanaçı faciəvi şəkildə həlak oldu (FOTOLAR)

22 AVQUST 2017

18:49 İki rayona 6 milyon manat ayırıldı (SƏRƏNCAM)

18:45 Prezident Elman Novruzova general rütbəsi verdi

17:55 Aygün Kazımova yataqdakı oğlanın üzünü göstərdi - foto

17:44 FHN Bakının mərkəzindəki yanğınla bağlı məlumat yaydı

17:40 Türkiyənin tanınmış siyasətçisi MHP-dən istefa verib

17:33 Xocavənd istiqamətində atışma: erməni podpolkovnik və kapitan yaralandı

17:25 Dolların sabaha olan məzənnəsi

17:20 “Bu vətəni bölməyə çalışanlara hər tərəfi məzar edərik”

17:12 “Adam əti yeməkdən bezmişəm...”

16:55 Vatikanın dövlət katibi Rusiyaya gələcək - Putin onu şəxsən qəbul edəcək

16:40 Prokuror Gündüz Məmmədov “Krımnaş”ı tutmaq istəyir

16:33 Qurban Qurbanov bu axşam Danimarkada media qarşısına çıxacaq

16:25 Keçmiş MTN generalı ifadə verdi –Mətləb Mustafayevin saxlanılması ilə bağlı

16:20 Hacı Əbdül Ayaz Mütəllibova söz atdı

16:12 Azərbaycanlı astroloq: “Böyük fəlakətlər gözlənilir“

16:05 Azərbaycana nə qədər ərəb gəlib?

15:55 Hövsanın məşhur “Svarşik Müseyib“i: Yüzlərlə kitab, bildirçin..

15:40 Bakıda məktəbli yarmarkaları fəaliyyətə başlayıb

15:30 “ABŞ dünyada demokratiya qurmaq üçün ordudan istifadə etməyəcək”

15:25 Arvadına xəyanət edən aparıcı daha əvvəl boşanıbmış

15:20 Türkiyədə yeddi general və bir admiral istefaya gedib

15:12 Putini “rəngli inqilabla ” devirmək?!

14:55 Azərbaycanda polkovnik fəciəvi şəkildə həlak oldu

14:40 Qüdrət Qurbanovla Rəşad Məmmədovun 600 minlik davası

14:33 Bakının mərkəzində məşhur mağazalar yanır

14:25 Putin Sərkisyanı Qarabağa görə Soçiyə çağırdı

14:20 Sumqayıtda məktəbdənkənar təhsil müəssisələri birləşdirilir: ixtisar gözlənilirmi?

13:50 “Əgər Saakaşvili sərhədi pozmağa cəhd etsə, o, güllələnəcək”

13:40 Bakı metrosunda qəribə hadisə – Maşinist qatarı saxlaya bilmədi

13:33 “Turan” agentliyinin son durumu – Mehman Əliyevdən açıqlama

13:20 Ağcabədidə ağır qəza –2 nəfər öldü, 2-si yaralandı

13:12 Bakıda avtoxuliqanlıq edən sürücü saxlanılıb

13:05 Gürcüstan prezidenti Azərbaycan və Türkiyəyə təşəkkür edib

12:50 Külli miqdarda pirotexniki vasitə tutuldu

12:40 “Onları süpürüb kənara ata bilərik”

12:35 “İŞİD üçün saylı günlər qalıb” –ABŞ-ın müdafiə naziri

12:30 Türkiyə və İran birgə əməliyyat planlaşdırırlar – Təfərrüat

12:25 Valyuta hərracı başa çatdı – Məzənnə

12:20 Hava günəşli olacaq – Proqnoz

12:14 “Qorbaçov Heydər Əliyevə qarşı alçaqlıq etdi“

12:09 Bakıda avtomobillər bahalaşıb

11:59 Parkda 17 yaşlı oğlan bıçaqlandı

11:55 İntihar etmək istəyən gənci dostu xilas etdi, sonra ... - Video

11:50 “Azərbaycan Türkiyə ilə birgə Yaxın Şərqin gələcəyini müəyyən etməkdə mühüm rol oynayır“

11:41 Abidin Fərzəliyev ağacları belə məhv edir - Fotolar

11:36 Qəbələyə köçürüləcək universitetlərin adları açıqlandı

11:12 Uşaqlar arasında yoluxucu virus yayılıb

11:00 “Marca” “Qarabağ”dan üzr istədi

10:41 Azərbaycan nefti bahalaşıb

10:25 26 yaşlı oğlan intihar etdi

10:20 Ermənistan silahlı qüvvələri atəşkəs rejimini 134 dəfə pozub

10:05 Bu günə olan məzənnələr – Rəsmi

21 AVQUST 2017

17:55 Dilqəmlə Şahbaz girovluqdan buraxılacaq?

17:40 Rostovda irimiqyaslı yanğın baş verib, əhali təxliyə olunur

17:33 FHN meşə yanğınlarının söndürülməsinə kömək məqsədilə Gürcüstana helikopter göndərib

17:25 Putin ABŞ-a yeni səfir təyin edi –Qalmaqallı səfiri kim əvəz etdi?

17:20 “Türkiyə və İran regionda birgə əməliyyatlara başlayır“

17:05 Ermənistan ordusunda daha bir itki

16:55 Öz maşınına “Satılır” elanı yazanlar cərimələnəcək

16:45 Dərs bölgüsünün diaqnostik qiymətləndirmə nəticələrinə əsasən aparılmasına nəzarət ediləcək

16:40 Netanyahunun dəyişməz dəlilləri, Putinin inadı - Təhlil

16:30 Prezident icra başçısını ordenlə təltif etdi

16:25 Birinci ledi hökumətdə vəzifə aldı

16:20 “Biz tərəfdə tumanla şəkil çəkdirməyən kişilərə...“ - Nadir

16:13 “Bizdə nə miqrasiya, nə təbii azalma var” – İlham Əliyev

16:05 Tramp ən yaxın silahdaşını qovmağa məcbur oldu: növbə ona da çata bilər

12:50 Rusiyalı çempionu qətlə yetirmiş azərbaycanlı hələ tutulmayıb

12:45 Rəsmi Ankara qonaqların ayağı altına niyə belə geniş qırmızı xalı sərdi?

12:40 Həccə gedəcək azərbaycanlı zəvvarların səfər qrafiki açıqlanıb

12:24 Sabaha olan hava proqnozu açıqlandı –Bakıda 36 dərəcə isti olacaq



loading...
“Atəş aç, qorxaq! Sən kişini öldürəcəksən!”

1967-ci il oktyabrın 8-də Boliviya hərbçiləri ölkənin mərkəzindəki Yuro dərəsində XX əsrin ən məşhur inqlabçılarından biri Çe Gevaranın başçılıq etdiyi kiçik partizan dəstəsini mühasirəyə alır. Sonra yaxınlıqdakı kənddə 6 atəş səsi eşidilir
Həvva necə olub: 10 ən qədim qadın (SİYAHI)

MilliYol.Az müxtəlif coğrafiyalarda arxeoloji qazıntılar zamanı tapılan ən qədim qadın skeletləri haqqında dünya alimlərinin gəldiyi maraqlı nəticələri təqdim edir.
AzTV-nin aparıcısı canlı efirdə çətin vəziyyətə düşdü (VİDEO)

Azərbaycan Televiziyasının canlı efirində aparıcı çətin anlar yaşayıb.
Tanınmış azərbaycanlı jurnalistin karyerası bitdi

Tanınmış jurnalist Kənan Quluzadə jurnalistikadakı fəaliyyətinə son qoyduğunu açıqlayıb.
ARXİV

Xəbərlər işıq sürətilə

Sayt haqqında | Əlaqə
MİLLİYOL (©) 2016