Beyləqanda yonca oğurluğu: yarım milyonu kim mənimsədi? (ŞİKAYƏT) “Kontakt Home“ mağazasında dava düşdü (BİABIRÇI VİDEO) “Faytonçu” Nazim: “Məni bu vəziyyətə ElMed Klinikası və Elman Əzimov saldı“ ADAU-nın müasir tələbə yataqxanası (FOTOLAR)
 

“Avropa haradır?“ -Orxan Pamukun essesi

Tarix 12.01.17, 14:01

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

MilliYol.Az Qismətin tərcüməsində Orxan Pamukun "Avropa haradır?" essesini təqdim edir.

 
İstanbulda, şəhərin Avropa hissəsinin ən avropalaşmış səmti olan Bəyoğlunda gəzişəndə, köhnə bir kitabçıyla qarşılaşdım. Təmirxanalarını, mebel ya da güzgü satılan dükanlarını, balaca yoxsul yeməkxanalarını tanıdığım bu kələ-kötür və dar küçədə bu kitab dükanı təzə idi, içəri girdim.
 
Dükanın içərisi kitablara tozlu əlyazmalar kimi yanaşan köhnə İstanbul bukinistlərinə bənzəmirdi; nə tozlu kitab qalaqları vardı, nə də kitabçının görüb qiymət yapışdırmadığı qarışıq kitablar. Hər şey, eynilə həmin bölgədə çoxalmağa başlayan əntiq dükanlarında olduğu kimi təmiz və sistemli idi; kitablar da təsnifləşdirilmişdi. Bu məkan İstanbulun bu yörəsində yavaş-yavaş köhnə bukinistlərin yerini alan “əntiq kitabçı” dükanı idi. İntizamlı modern ordular kimi rəfləri dolduran cildli kitablara xəyal qırıqlığı ilə baxdım.
 
Bir küncdə rəflər boyu düzülmüş yunanca hüquq kitabları diqqətimi çəkdi. İstanbulda bu köhnə hüquq kitablarını alacaq rum qalmadığına görə, çoxdan ölmüş ya da Afinaya köçmüş rum vəkilin kitabları yeni dükanın boş rəflərini şax cildləri ilə doldurmaq üçün ora düzülmüşdü. İçlərini, ya da cildlərini yox, soy-kökü Bizansa qədər gedib çıxan əski sahiblərini düşünərək hüquq kitablarını əlimə götürüb baxmağa başlamışdım ki, yandakı cildlərin fərqinə vardım. Bunlar Albert Sorelin bu əsrin başında çap olunmuş “L”Europe et la Revoulution Françaies”in səkkiz şişman cildiydi. Xeyli bukinistdə bu cildləri tez-tez görürəm. Bu günlərdə dəyəri yenidən kəşf edilən romançı Nahid Sırrı Örik, yarım əsr əvvəl bu qalın cildləri türk dilinə çevirib, qərbpərəst Cumhuriyyətin Milli Təhsil Nazirliyi də “özəl nəşriyyat müəssisələrinin gücü çatmayan” işi boynuna götürərək bu cildləri “Avropa və Fransız İxtilalı” adıyla çap etmişdi. Evində istər yunanca danışsın, istər fransızca, istərsə də türkcə, İstanbullu əksər ziyalının Albert Sorelin bu cildlərini oxuduğunu, amma bu kitablarda fransız oxucular kimi öz keçmişini ya xatirələrini yox, öz gələcəyini və avropa ilə bağlı xəyallarını axtardığını özümdən bilirəm.
 
Avropanın sərhədlərində bir qeyri-müəyyənlik içində yaşayan və kitablarla nəfəs alan mənim kimilər üçün, Avropa həmişə bir gələcək, bir yuxu olub; yaxşı, ya da pis, istənilən ya da qorxulan bir xəyal, yaxınlaşmaqda olan bir məqsəd ya da bir təhlükə. Bir gələcək: amma heç vaxt bir xatirə yox.
 
Buna görə də Avropayla bağlı xatirələrim dramatik olduqları qədər, həm də xatirə olmaqdan çıxıb röya olurlar: mənim həqiqi Avropa xatirəm yoxdur heç. Burada, İstanbulda yaşadığım Avropa ilə bağlı xəyallarım və uydurmalarım var. Yeddi yaşımda ikən, atamın mühəndislik etdiyi Cenevreyə gedib orada bir yaz qalmışdım. Məşhur fəvvarənin damlar arasından göründüyü evimizdən zəng səslərini ilk dəfə eşidəndə, Avropa ilə yox xristianlıqla qarşılaşdığımı hiss etdim. Tütün ticarətindən qazandığı pulları xərcləyənlər kimi, ya da siyasi, yaxud iqtisadi sürgünlüyün ağrılarını çəkən çoxları kimi, xeyli Avropa şəhərinin səkilərində bir az təəccüb, bir az heyrət, bir az da öyrəşmədiyim azadlıq hissi ilə əlbəttə ki, mən də gəzmişəm, amma vitrinlərdə, kino-teatrlarda, insan sifətlərində və küçələrdə gördüklərim yaddaşımda ancaq mənim gələcəyim ola biləcək qədər xatirəyə çevrildilər. Mənim kimilər üçün Avropa bir gələcək arzusu və təhdidi olduğu zaman maraqlıdır.
 
Mən bu gələcəyə Avropanın sərhədlərində yaşayan xeyli ziyalı kimi, xəstəlik dərəcəsində meyilli olduğum üçün Sorelin tarix cildlərinə İstanbul bukinistlərində rast gələ bilirəm. Dostoyevski bundan 130 il qabaq Avropa təəssüratlarını qəzetində yazarkən, “qəzet-jurnal oxuyan biz ruslardan hansımız Avropanı Rusiyadan iki dəfə çox tanımırıq?” deyə soruşur, sonra yarı-zarafat, yarı-qəzəblə əlavə edirdi: “Əslində on dəfə artıq tanıyırıq Avropanı, amma ayıb olmasın deyə, iki dəfə deyirəm.” Avropapərəst bu marağın xəstəlik dərəcəsinə çatmağı Avropanın sərhədlərində yaşayan xeyli ziyalı üçün əsrlərdir ki, oturuşmuş bir ənənədir. Bu ənənənin bir tərəfi Avropaya olan aşırı həsrəti, Dostoyevskidə olduğu kimi “ayıb” bir şey olaraq görürsə, o biri tərəfi onu qaçınılmaz və “təbii” bir yanaşma kimi görür. Bu iki yanaşmanın arasındakı davanı ifadə edən bəzən qaraqabaq və qəzəbli,  bəzən fəlsəfi və metafizik, bəzən də ironik bir ədəbiyyat var ki, özümü Avropa, Asiya, ya da hər hansı başqa bir ənənədən çox bu polemik ədəbiyyatın bir parçası kimi hiss edirəm.
 
Bu ənənənin birinci qaydası Avropa qarşısında laqeyd qalmaqdır. Türkiyədə hələ də davam etməkdə olan və yaxın zamanda islamçı “Rifah partiyası”nın iqtidara ortaq olması ilə yenidən şiddətlənən bu “Avropa ilə neyləyək” polemikasında, bir yuxu kimi görülən Qərb ilə, bir kabus olaraq təsəvvür edilən Qərbi bir-birindən ayırmaq, həmişə atılacaq birinci addım olur. Liberalından islamçısına, sosialistindən burjuyuna qədər hər ağızdan – humanist Avropa, demokrat Avropa, xristian Avropa, texnoloji Avropa, zəngin Avropa, insan haqlarına sayğılı Avropa – hansı Avropanın vurğulanması ilə bağlı o qədər çox öyüd-nəsihətə qulaq asmışam ki,  süfrədəki din və Allah söhbətlərindən bezib dindən çıxan uşaq kimi, bəzən bu mövzu haqda eşitdiyim hər şeyi unutmaq istəyirəm. Amma yenə də Avropalı oxucularımla paylaşmaq istədiyim bir-iki əyləncəli xatirəm, Avropanın kənarında yaşayan bizim kimi millətlərin özəl həyatına xas olan bir-iki sirrim var. Qulaq verin, mənim İstanbulda yaşadığım Avropa xatirələrimə:
 
1. Uşaqlığımdan bəri eşitdiyim cümlə: “Avropada belə edirlər.” Balıqçılıq haqqında bir qanunmu hazırlanır, evinizə pərdəmi seçirsiz, düşmənləriniz üçün pislikmi planlaşdırırsınız… Bu sehrli söz, metod, rəng, üslub, məzmun və s. haqqındakı bütün söz-söhbəti bir anda bitirir.
 
2. Avropa seks cənnətidir. İstanbulla müqayisə olunanda nisbi də olsa doğrudur. Əksər kitabdangəlmə türk ziyalısı kimi, həyatımdakı ilk çılpaq qadın vücudu rəsmini Avropadan gələn jurnallarda görmüşəm. Deyəsən ilk və ən yaddaqalan Avropa xatirəm budur.
 
3. “Avropalılar görsələr, nə deyərlər?” Bir qorxu və bir arzu. Onlara oxşamayan tərəflərimizi görüb bizi ayıblayacaqlar deyə hamımız çox qorxuruq. Həbsxanalarda işgəncənin azaldılmasını ya da iz buraxılmadan həyata keçirilməsini buna görə istəyirik. Bəzən də qəti onlar kimi olmadığımızı onlara nümayiş etdirməyin zövqünü yaşamaq istəyirik: islamçı bir terroristin tanınmaq istəyi, Papanı vuran ilk Türk olmaq istəyi də belə duyğulardır.
 
4. “Avropalılar çox kübar, çox zərif, çox mədəni və nəcib insanlardırlar,” deyəndən sonra: “Amma mənfəətlərinə dəymədikcə,” deyə əlavə edilir və milliyətçi qəzəbin şiddətinə bir örnək göstərilir: “Parisdə mindiyim taksinin sürücüsü bəxşişi az hesab edəndə…” Ya da: “Bilirsənmi, Xaç yürüşlərini də onlar təşkil eləyib, konslaferləri də.”
 
Avropa bu xatirələrin və şayiələrin, nəzəriyyələrin, xəyalların cəmi və əlbəttə, bunların heç biridir. Mənim kimi onun sərhəddində və onunla mərəzli bir münasibət içində yaşayanlar üçün o, hər şeydən əvvəl kimliyi və sifəti sürəkli dəyişən bir xəyaldır. Mənim və məndən əvvəlki nəsillərin əksəriyyəti bu xəyala Avropalılardan daha çox inandı. Bu gün Avropa Birliyinin həvəsli dəstəkçiləri və universitetlərin kimlik nəzəriyyəçiləri tərəfindən bu Avropa arzusunun həddən artıq ciddiyə alındığını, Hötedən Sartra, Dantedən Lokka xeyli etibarlı adın havası ilə yeni növ bir milliyətçilik, bir Avropa milliyətçiliyi yaradıldığını görmək məni kədərləndirir. Yumordan və ironiyadan məhrum olan, sürəkli şəkildə özünü təbrik Avropa milliyətçiliyinin biz kənarda yaşayanlar üçün daha çox aşağılanma, daha uzun viza növbələri və daha uzaq bir Avropa mənasına gəldiyindən şübhəm yoxdur. Bu yeni Avropa ilə danışmağa çalışmaq, saatlarca gözlənilən viza növbəsindən sonra, konsulluq binasının səs və güllə keçirməyən şüşəsi arxasında oturan qaraqabaq və gözəl qadına dərdimizi anlatmağa bənzəyəcək.
 
Bütün həyatın boyu İstanbulun Avropa hissəsində, yəni Avropa qitəsində yaşamışam. Özümü ən azından coğrafi olaraq hiss etmək mənim üçün heç də çətin deyil. Bu yazını yazarkən eşələndiyim İstanbulun köhnə kitabçılarında isə bundan 100 il əvvəl türk dilinə çevrilmiş Albert Sorelin başqa bir kitabının izi-tozu da yoxdur. “La Question D”Orient au dixhuitieme siecle” (XVIII əsrdə Şərq problemi) adlı kitab Cumhuriyyətdən sonra avroplaşmaq istəyən bizlərin latın əlifbasına keçərkən unutduğumuz ərəb əlifbası ilə çap olunduğu üçünmü axtarılmır, yoxsa həmin kitab bizi Avropanın bir dərdi, bir problemi kimi gördüyü üçünmü, bilmirəm./sim-sim.az/

MilliYol.Az



Xəbərin oxunma sayı : 265

loading...

Ədəbiyyat

Önəmli

Son xəbərlər

21 AVQUST 2017

12:50 Rusiyalı çempionu qətlə yetirmiş azərbaycanlı hələ tutulmayıb

12:45 Rəsmi Ankara qonaqların ayağı altına niyə belə geniş qırmızı xalı sərdi?

12:40 Həccə gedəcək azərbaycanlı zəvvarların səfər qrafiki açıqlanıb

12:24 Sabaha olan hava proqnozu açıqlandı –Bakıda 36 dərəcə isti olacaq

12:18 “100-200 iş adamını Bakıya dəvət etsək, digərləri bizdən küsə bilər”

12:12 Rusiya və ABŞ arasında Ukrayna ilə bağlı məxfi danışıqlar başlanır –Bu gün

12:05 Təhlükəli yoluxucu xəstəliklərlə bağlı vəziyyət nəzarət altındadır

11:50 “ÜAK-ın ləğvi Rusiyada azərbaycanlılar arasında narazılıqla qarşılanıb“

11:40 Fəhlə məktəbin damından yıxılaraq öldü

11:35 Rusiyanın növbəti prezidenti kim ola bilər?- Sorğu

11:30 “Bakının bu cür tədbirlər keçirmək sahəsində böyük təcrübəsi var“

11:20 Ukraynalı müğənni Ruslana: “Muğamı öyrənirəm”

11:05 “Qara bazar”da dolların satışı ucuzlaşdı

10:44 Putinin siyasi və iqtisadi tankı “Rosneft” - heyrətamiz faktlar

10:35 “Atəş aç, qorxaq! Sən kişini öldürəcəksən!”

10:30 Pauerliftinq üzrə dünya ikincisini qətlə yetirmiş azərbaycanlı idmançı tutuldu

10:25 Xalq artistinin evindən seyf oğurlanıb

10:20 Bu günə olan məzənnələr – Rəsmi

10:12 İsmayıllıda avtomobildən düşən sürücünü digər avtomobil vuraraq öldürüb

10:08 Beyləqanda yonca oğurluğu: yarım milyonu kim mənimsədi? (ŞİKAYƏT)

10:05 Ermənilər Ağdamın işğal altında olan ərazilərinə od vurub

20 AVQUST 2017

17:53 Gələn il Azərbaycanda bu işçilərin maaşı 40 faiz artırılacaq

16:05 Prezident Şəmkir-Yeni Göyçə-Dağ Cəyir yolunun açılışında

15:35 Həvva necə olub: 10 ən qədim qadın (SİYAHI)

15:10 Nəcməddin Sadıkov prezidentə raport verdi

14:50 15 yaşlı milyarderin dəbdəbəli həyatı (FOTOLAR)

14:26 Prezident Gədəbəy limonad zavodunu işə saldı

14:01 “Heydər Əsədovu müəllimlikdən gətirib nazir müavini təyin etdirmişəm“

19 AVQUST 2017

15:57 Prezident Göygöldə açılışlar etdi (FOTOLAR)

14:43 “Kontakt Home“ mağazasında dava düşdü (BİABIRÇI VİDEO)

14:35 Prezident sərəncam imzaladı: 11.8 milyon manat ayırıldı

14:28 “Faytonçu” Nazim: “Məni bu vəziyyətə ElMed Klinikası və Elman Əzimov saldı“

11:47 Deputat anons verdi: “Qarabağ münaqişəsinə dair müqavilə hazırlanır”

10:56 Erməni vəkil: “Zabitlərin çoxu Ermənistanı tərk etmək niyyətindədirlər”

10:39 Qubada iki uşaq atasını baltalayıb öldürdülər (VİDEO)

10:19 Məşhur “avtoritet“ Şeyx Həmzət Lənkəranskinin il mərasimində (VİDEO)

10:00 Azərbaycanda qeyri-adi toy (FOTO)

18 AVQUST 2017

17:55 Putinin mətbuat katibinin milyonlara və kriminal keçmişə sahib 27 yaşlı oğlu

17:50 3500 tələbə oxuduğu universiteti dəyişmək üçün müraciət edib

17:40 “Dənizdə hicabla çimmək düzgün deyil“

17:33 Baş Prokurorluq daha bir neçə sayta xəbərdarlıq edib

17:30 Prezident sərəncam imzaladı: 5,78 milyon vəsait ayrıldı

17:18 “Məni azərbaycanlı həkimlər bu hala saldı...“

17:12 Dolların avqustun 21-nə olan məzənnəsi

17:05 Bakıda çağırışa gedən təcilli yardım həkimi döyülüb

16:45 Hindistanda daşqınlar nəticəsində 120-yə yaxın adam həlak olub

16:40 ABŞ Cənubi Asiyaya yönəlik yeni strategiya hazırlayı

16:24 “Nar bağı“ filmi “Oskar“a təqdim olundu

16:20 “Xristian-Demokrat İttifaqına səs verməyin” – Ərdoğan

16:12 “Müsəlmanları Avropaya buraxmayın” - Nazir çağırış etdi

16:05 “20 Yanvar” yaxınlığında avtomobildə 50 min ədəd qeyri-qanuni siqaret aşkarlanıb

15:40 Rusiya əhalisi azalır

15:20 BNA “Sahil“ metrosunda təmir işləri ilə əlaqədar daşıyıcılara xəbərdarlıq məktubu göndərib

15:12 Trampın ən yaxın müttəfiqinin oğlu ABŞ prezidentini tənqid edib

14:55 “Rusiya getdikcə Türküstanda möhkəmlənir“

14:40 Azərbaycan MN ermənilərin yaydığı dezinformasiyalara cavab verdi

14:33 Keçmiş MTN generalı: “Heç kimdən pul almamışam”

14:20 Müəllimlərin işə qəbulu üzrə müsabiqədə bir sıra ixtisaslar üzrə güclü rəqabət mühiti formalaşıb

14:12 Saakaşvili Gürcüstana dönməməsinin səbəbini açıqladı

14:05 “Qara bazar”da qiymətlər – Rubl bahalaşdı

13:30 Zəhərlənmə zamanı necə müalicə olunmalı? –Xalq təbabəti

13:20 Türkiyə prezidenti gələn ay Azərbaycana gəlir

13:12 Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsi sürücülərə müraciət edib

12:56 Nailin qəza törətməsini Şahverdiyev gizlədib? (AÇIQLAMA)

12:50 Barselonadakı məşum teraktın Videoları

12:35 Ermənistanda dəhşət- Hərbçini yandıraraq öldürdülər

12:35 Ermənistanda dəhşət- Hərbçini yandıraraq öldürdülər

12:30 İrandan piyada gələn azərbaycanlının düz bağırsağında narkotik aşkarlanıb

12:20 Müəllimlərin işə qəbulu üzrə müsabiqənin nəticələri elan olundu –Təhsil Nazirliyi

12:12 “Turan” İnformasiya Agentliyi ilə bağlı Vergilər Nazirliyinə müraciət etmişik”

12:05 DİN Göygöldə törədilən qətllə bağlı məlumat yayıb

11:55 Azərbaycanlılarla taciklər arasında qanlı dava:onlarla yaralı var

11:54 ADAU-nın müasir tələbə yataqxanası (FOTOLAR)

11:40 Təranə ilə Renka qalmaqalının əsl səbəbi:“ Kişi davası edir”

11:35 5 yaşlı qız it dişləməsi nəticəsində quduzluqdan ölüb

11:30 Temperatur ötən günlərlə müqayisədə 2-3 dərəcə artacaq

11:20 Azərbaycanda hakim vəfat edib

11:05 Dənizdə batan iki gəncin meyiti tapılıb

10:55 Lənkəranskinin ölümündən bir il keçir

10:50 Naftalanda avtomobil aşıb, 4 nəfər xəsarət alıb

10:45 XİN: Barselonada törədilmiş terror aktlarını qəti şəkildə pisləyirik

10:40 MKİ Barselonadakı terakt barədə 2 ay əvvəl xəbər veribmiş!

10:25 Azərbaycanda ən çox maaş hansı sektorda verilir? – Rəsmi

10:20 Türkiyədə traktorun aşması nəticəsində 7 nəfər ölüb

10:12 İlham Əliyev İspaniya kralına başsağlığı verib

10:05 Daha bir intihar Neftçalada

17 AVQUST 2017

17:55 “Donuz qripi” 600 nəfəri öldürdü

17:45 Ukrayna sərhəd xidməti nə edəcək? – Saakaşvili gəlsə…

17:40 Dolların sabaha olan məzənnəsi

17:33 Azərbaycanlı milyarderin 1,4 milyardlıq hoteli bağlandı

17:23 “Dağlıq Qarabağ məsələsi Rusiyanın xarici siyasət prioritetlərinə aiddir“

17:12 Britaniya Suriyadakı terrorçulara letal silahlar verib?

17:05 “Əsla kasıba ərə getmərəm“

16:50 Sumqayıtda yaşayış binasında yanğın olub, sakinlər təxliyə edilib

16:35 Füzulidə çoban öz qoyunlarını oğurladı

16:30 “Türkiyədə yaxın gələcəkdə güclü zəlzələ olacaq”

16:24 Azərbaycanda oğurlanmış nadir tapıntıların sayı açıqlanıb – Siyahı

16:15 Bu il hansı universitetlər tələbələrini yataqxana ilə təmin edəcək? - Siyahı

15:45 Kəmaləddin Heydərov növbəti dəfə Dünya Taekvondo Federasiyasının vitse-prezidenti təyin edilib

15:40 Neft ölkəsində: ac əhali zooparklardakı heyvanları yeyir

15:31 Azərbaycan əhalisi banklara 6 milyard manatdan çox əmanət qoyub

15:24 Nail Allahverdiyevin törətdiyi qəzanı kim gizlədib?

15:20 Şirvanda qətl törədilib

15:12 Muradla Aslıdan şad xəbər: Evlənirlər

15:05 “Rusiyaya qarşı sanksiyalar Ermənistana da təsir edəcək”

14:50 “Rus ordusunun təhdidlərinə cavab verəcəyik“

14:45 Bakıda evdən 12 min manat pul oğurlandı

14:40 Pullu oxuyan tələbələrə hansı güzəştlər ediləcək?

14:25 Əfqan Muxtarlının həbs müddəti artırıldı

14:20 Azərbaycandakı ən böyük cinayət işi - Prokuror 38 nəfərə 493 il cəza istədi

14:12 Azərbaycanda Qurban bayramı namazının vaxtı açıqlanıb

13:50 Valyuta hərracı başa çatdı – Nəticə

13:45 İntihar edənlərlə bağlı açıqlama – “Onların böyük əksəriyyəti…”

13:25 Ucarda sərnişin avtobusu “KamAZ”a çırpıldı

13:20 “Azərsu” şefinin qardaşı və səfirin qudası: Qorxmaz Hüseynlovla Eldar Həsənovu nə birləşdirir?

13:12 Son 2 ildə nikaha daxil olmaq istəyən 225 nəfərdə QİÇS aşkarlanıb

13:05 “Bəsdirin də, bambılılar...“ - Səidə əsəbiləşdi

12:55 Dənizdə batmış iki gəncin axtarışları davam edir

12:45 Dünyanın aparıcı iki audit şirkəti böyük məbləğdə cərimələnib

12:40 Sabaha olan hava proqnozu



loading...
“Atəş aç, qorxaq! Sən kişini öldürəcəksən!”

1967-ci il oktyabrın 8-də Boliviya hərbçiləri ölkənin mərkəzindəki Yuro dərəsində XX əsrin ən məşhur inqlabçılarından biri Çe Gevaranın başçılıq etdiyi kiçik partizan dəstəsini mühasirəyə alır. Sonra yaxınlıqdakı kənddə 6 atəş səsi eşidilir
Həvva necə olub: 10 ən qədim qadın (SİYAHI)

MilliYol.Az müxtəlif coğrafiyalarda arxeoloji qazıntılar zamanı tapılan ən qədim qadın skeletləri haqqında dünya alimlərinin gəldiyi maraqlı nəticələri təqdim edir.
AzTV-nin aparıcısı canlı efirdə çətin vəziyyətə düşdü (VİDEO)

Azərbaycan Televiziyasının canlı efirində aparıcı çətin anlar yaşayıb.
Tanınmış azərbaycanlı jurnalistin karyerası bitdi

Tanınmış jurnalist Kənan Quluzadə jurnalistikadakı fəaliyyətinə son qoyduğunu açıqlayıb.
ARXİV

Xəbərlər işıq sürətilə

Sayt haqqında | Əlaqə
MİLLİYOL (©) 2016