Qızına 400 minlik toy edən məmurdan yeni xəbər - Araşdırma başladı “Astexnoservis“ MMC-də qanunsuzluq: fəhlələr qul kimi işlədilər, büdcə talan edilir - Şikayət İcra başçısı 2 milyonu necə asanlıqla qazanır? - Neftçalada İcra başçısının müavini işdən qovuldu - Külli miqdarda pul mənimsəyib
 

“Avropa haradır?“ -Orxan Pamukun essesi

Tarix 12.01.17, 14:01

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

MilliYol.Az Qismətin tərcüməsində Orxan Pamukun "Avropa haradır?" essesini təqdim edir.

 
İstanbulda, şəhərin Avropa hissəsinin ən avropalaşmış səmti olan Bəyoğlunda gəzişəndə, köhnə bir kitabçıyla qarşılaşdım. Təmirxanalarını, mebel ya da güzgü satılan dükanlarını, balaca yoxsul yeməkxanalarını tanıdığım bu kələ-kötür və dar küçədə bu kitab dükanı təzə idi, içəri girdim.
 
Dükanın içərisi kitablara tozlu əlyazmalar kimi yanaşan köhnə İstanbul bukinistlərinə bənzəmirdi; nə tozlu kitab qalaqları vardı, nə də kitabçının görüb qiymət yapışdırmadığı qarışıq kitablar. Hər şey, eynilə həmin bölgədə çoxalmağa başlayan əntiq dükanlarında olduğu kimi təmiz və sistemli idi; kitablar da təsnifləşdirilmişdi. Bu məkan İstanbulun bu yörəsində yavaş-yavaş köhnə bukinistlərin yerini alan “əntiq kitabçı” dükanı idi. İntizamlı modern ordular kimi rəfləri dolduran cildli kitablara xəyal qırıqlığı ilə baxdım.
 
Bir küncdə rəflər boyu düzülmüş yunanca hüquq kitabları diqqətimi çəkdi. İstanbulda bu köhnə hüquq kitablarını alacaq rum qalmadığına görə, çoxdan ölmüş ya da Afinaya köçmüş rum vəkilin kitabları yeni dükanın boş rəflərini şax cildləri ilə doldurmaq üçün ora düzülmüşdü. İçlərini, ya da cildlərini yox, soy-kökü Bizansa qədər gedib çıxan əski sahiblərini düşünərək hüquq kitablarını əlimə götürüb baxmağa başlamışdım ki, yandakı cildlərin fərqinə vardım. Bunlar Albert Sorelin bu əsrin başında çap olunmuş “L”Europe et la Revoulution Françaies”in səkkiz şişman cildiydi. Xeyli bukinistdə bu cildləri tez-tez görürəm. Bu günlərdə dəyəri yenidən kəşf edilən romançı Nahid Sırrı Örik, yarım əsr əvvəl bu qalın cildləri türk dilinə çevirib, qərbpərəst Cumhuriyyətin Milli Təhsil Nazirliyi də “özəl nəşriyyat müəssisələrinin gücü çatmayan” işi boynuna götürərək bu cildləri “Avropa və Fransız İxtilalı” adıyla çap etmişdi. Evində istər yunanca danışsın, istər fransızca, istərsə də türkcə, İstanbullu əksər ziyalının Albert Sorelin bu cildlərini oxuduğunu, amma bu kitablarda fransız oxucular kimi öz keçmişini ya xatirələrini yox, öz gələcəyini və avropa ilə bağlı xəyallarını axtardığını özümdən bilirəm.
 
Avropanın sərhədlərində bir qeyri-müəyyənlik içində yaşayan və kitablarla nəfəs alan mənim kimilər üçün, Avropa həmişə bir gələcək, bir yuxu olub; yaxşı, ya da pis, istənilən ya da qorxulan bir xəyal, yaxınlaşmaqda olan bir məqsəd ya da bir təhlükə. Bir gələcək: amma heç vaxt bir xatirə yox.
 
Buna görə də Avropayla bağlı xatirələrim dramatik olduqları qədər, həm də xatirə olmaqdan çıxıb röya olurlar: mənim həqiqi Avropa xatirəm yoxdur heç. Burada, İstanbulda yaşadığım Avropa ilə bağlı xəyallarım və uydurmalarım var. Yeddi yaşımda ikən, atamın mühəndislik etdiyi Cenevreyə gedib orada bir yaz qalmışdım. Məşhur fəvvarənin damlar arasından göründüyü evimizdən zəng səslərini ilk dəfə eşidəndə, Avropa ilə yox xristianlıqla qarşılaşdığımı hiss etdim. Tütün ticarətindən qazandığı pulları xərcləyənlər kimi, ya da siyasi, yaxud iqtisadi sürgünlüyün ağrılarını çəkən çoxları kimi, xeyli Avropa şəhərinin səkilərində bir az təəccüb, bir az heyrət, bir az da öyrəşmədiyim azadlıq hissi ilə əlbəttə ki, mən də gəzmişəm, amma vitrinlərdə, kino-teatrlarda, insan sifətlərində və küçələrdə gördüklərim yaddaşımda ancaq mənim gələcəyim ola biləcək qədər xatirəyə çevrildilər. Mənim kimilər üçün Avropa bir gələcək arzusu və təhdidi olduğu zaman maraqlıdır.
 
Mən bu gələcəyə Avropanın sərhədlərində yaşayan xeyli ziyalı kimi, xəstəlik dərəcəsində meyilli olduğum üçün Sorelin tarix cildlərinə İstanbul bukinistlərində rast gələ bilirəm. Dostoyevski bundan 130 il qabaq Avropa təəssüratlarını qəzetində yazarkən, “qəzet-jurnal oxuyan biz ruslardan hansımız Avropanı Rusiyadan iki dəfə çox tanımırıq?” deyə soruşur, sonra yarı-zarafat, yarı-qəzəblə əlavə edirdi: “Əslində on dəfə artıq tanıyırıq Avropanı, amma ayıb olmasın deyə, iki dəfə deyirəm.” Avropapərəst bu marağın xəstəlik dərəcəsinə çatmağı Avropanın sərhədlərində yaşayan xeyli ziyalı üçün əsrlərdir ki, oturuşmuş bir ənənədir. Bu ənənənin bir tərəfi Avropaya olan aşırı həsrəti, Dostoyevskidə olduğu kimi “ayıb” bir şey olaraq görürsə, o biri tərəfi onu qaçınılmaz və “təbii” bir yanaşma kimi görür. Bu iki yanaşmanın arasındakı davanı ifadə edən bəzən qaraqabaq və qəzəbli,  bəzən fəlsəfi və metafizik, bəzən də ironik bir ədəbiyyat var ki, özümü Avropa, Asiya, ya da hər hansı başqa bir ənənədən çox bu polemik ədəbiyyatın bir parçası kimi hiss edirəm.
 
Bu ənənənin birinci qaydası Avropa qarşısında laqeyd qalmaqdır. Türkiyədə hələ də davam etməkdə olan və yaxın zamanda islamçı “Rifah partiyası”nın iqtidara ortaq olması ilə yenidən şiddətlənən bu “Avropa ilə neyləyək” polemikasında, bir yuxu kimi görülən Qərb ilə, bir kabus olaraq təsəvvür edilən Qərbi bir-birindən ayırmaq, həmişə atılacaq birinci addım olur. Liberalından islamçısına, sosialistindən burjuyuna qədər hər ağızdan – humanist Avropa, demokrat Avropa, xristian Avropa, texnoloji Avropa, zəngin Avropa, insan haqlarına sayğılı Avropa – hansı Avropanın vurğulanması ilə bağlı o qədər çox öyüd-nəsihətə qulaq asmışam ki,  süfrədəki din və Allah söhbətlərindən bezib dindən çıxan uşaq kimi, bəzən bu mövzu haqda eşitdiyim hər şeyi unutmaq istəyirəm. Amma yenə də Avropalı oxucularımla paylaşmaq istədiyim bir-iki əyləncəli xatirəm, Avropanın kənarında yaşayan bizim kimi millətlərin özəl həyatına xas olan bir-iki sirrim var. Qulaq verin, mənim İstanbulda yaşadığım Avropa xatirələrimə:
 
1. Uşaqlığımdan bəri eşitdiyim cümlə: “Avropada belə edirlər.” Balıqçılıq haqqında bir qanunmu hazırlanır, evinizə pərdəmi seçirsiz, düşmənləriniz üçün pislikmi planlaşdırırsınız… Bu sehrli söz, metod, rəng, üslub, məzmun və s. haqqındakı bütün söz-söhbəti bir anda bitirir.
 
2. Avropa seks cənnətidir. İstanbulla müqayisə olunanda nisbi də olsa doğrudur. Əksər kitabdangəlmə türk ziyalısı kimi, həyatımdakı ilk çılpaq qadın vücudu rəsmini Avropadan gələn jurnallarda görmüşəm. Deyəsən ilk və ən yaddaqalan Avropa xatirəm budur.
 
3. “Avropalılar görsələr, nə deyərlər?” Bir qorxu və bir arzu. Onlara oxşamayan tərəflərimizi görüb bizi ayıblayacaqlar deyə hamımız çox qorxuruq. Həbsxanalarda işgəncənin azaldılmasını ya da iz buraxılmadan həyata keçirilməsini buna görə istəyirik. Bəzən də qəti onlar kimi olmadığımızı onlara nümayiş etdirməyin zövqünü yaşamaq istəyirik: islamçı bir terroristin tanınmaq istəyi, Papanı vuran ilk Türk olmaq istəyi də belə duyğulardır.
 
4. “Avropalılar çox kübar, çox zərif, çox mədəni və nəcib insanlardırlar,” deyəndən sonra: “Amma mənfəətlərinə dəymədikcə,” deyə əlavə edilir və milliyətçi qəzəbin şiddətinə bir örnək göstərilir: “Parisdə mindiyim taksinin sürücüsü bəxşişi az hesab edəndə…” Ya da: “Bilirsənmi, Xaç yürüşlərini də onlar təşkil eləyib, konslaferləri də.”
 
Avropa bu xatirələrin və şayiələrin, nəzəriyyələrin, xəyalların cəmi və əlbəttə, bunların heç biridir. Mənim kimi onun sərhəddində və onunla mərəzli bir münasibət içində yaşayanlar üçün o, hər şeydən əvvəl kimliyi və sifəti sürəkli dəyişən bir xəyaldır. Mənim və məndən əvvəlki nəsillərin əksəriyyəti bu xəyala Avropalılardan daha çox inandı. Bu gün Avropa Birliyinin həvəsli dəstəkçiləri və universitetlərin kimlik nəzəriyyəçiləri tərəfindən bu Avropa arzusunun həddən artıq ciddiyə alındığını, Hötedən Sartra, Dantedən Lokka xeyli etibarlı adın havası ilə yeni növ bir milliyətçilik, bir Avropa milliyətçiliyi yaradıldığını görmək məni kədərləndirir. Yumordan və ironiyadan məhrum olan, sürəkli şəkildə özünü təbrik Avropa milliyətçiliyinin biz kənarda yaşayanlar üçün daha çox aşağılanma, daha uzun viza növbələri və daha uzaq bir Avropa mənasına gəldiyindən şübhəm yoxdur. Bu yeni Avropa ilə danışmağa çalışmaq, saatlarca gözlənilən viza növbəsindən sonra, konsulluq binasının səs və güllə keçirməyən şüşəsi arxasında oturan qaraqabaq və gözəl qadına dərdimizi anlatmağa bənzəyəcək.
 
Bütün həyatın boyu İstanbulun Avropa hissəsində, yəni Avropa qitəsində yaşamışam. Özümü ən azından coğrafi olaraq hiss etmək mənim üçün heç də çətin deyil. Bu yazını yazarkən eşələndiyim İstanbulun köhnə kitabçılarında isə bundan 100 il əvvəl türk dilinə çevrilmiş Albert Sorelin başqa bir kitabının izi-tozu da yoxdur. “La Question D”Orient au dixhuitieme siecle” (XVIII əsrdə Şərq problemi) adlı kitab Cumhuriyyətdən sonra avroplaşmaq istəyən bizlərin latın əlifbasına keçərkən unutduğumuz ərəb əlifbası ilə çap olunduğu üçünmü axtarılmır, yoxsa həmin kitab bizi Avropanın bir dərdi, bir problemi kimi gördüyü üçünmü, bilmirəm./sim-sim.az/

MilliYol.Az



Xəbərin oxunma sayı : 265

loading...

Ədəbiyyat

Önəmli

Son xəbərlər

30 APREL 2017

14:12 “Traktorsazi”yə görə 1200 km piyada getdi

13:34 İran Azərbaycanın tarixi yer adlarını farslaşdırır - FOTO

13:30 Azərbaycan müğənnilərinin əsl peşəsi: ofsiant, filoloq, hərbçi... - SİYAHI

13:14 Bloger Mehman İbadovun ölümü ilə bağlı cinayət işi başladı

13:00 40 manat cərimə oluna bilərsiz - DİQQƏT!

12:33 Azərbaycan dünyanın ən güclü ordularının reytinqində

12:10 “Bakı Marafonu-2017”nin qalibi Türkiyə vətəndaşı oldu

29 APREL 2017

19:38 Maltanın baş naziri SOCAR-a təşəkkür etdi

14:10 Emin Leyla Əliyevanın sərgisində - FOTO

14:00 Polkovnik Sarkisyanın müharibə bəyanatına cavab verdi

13:50 Qardaşı tutulan MTN əməkdaşı özünü niyə asdı?

13:19 Bakı ermənisi 29 il sonra Azərbaycanda - FOTOLAR

13:02 Arda Turan hansı kluba keçəcək?

11:31 Karateçi, güləşçi, kikboksçu, cüdoçu, samboçu deputatlarımız - SİYAHI

11:13 Fəhləlikdən neft milyonçuluğuna gedən yol

10:43 Bu qurum İqtisadiyyat Nazirliyinə verildi

10:30 FHN-dən təhlükəli əməliyyat

9:33 Moskvada Qarabağ danışıqlarının gizli detalları

28 APREL 2017

18:34 Prezident fərman imzaladı: tikintiyə nəzarət gücləndirilir

17:47 Azərbaycanlı Monte-Karlo kazinosunda 188 min avro uddu

17:39 Dolları olanlara bəd, olmayanlara şad xəbər

17:30 400 minlik toy edən məmur qızı bal ayında - FOTOLAR

17:22 Dolların sabaha olan məzənnəsi açıqlanıb

17:12 Sabunçu İcra Hakimiyyətində rüşvət BUMU - jurnalistdən 5000 istədilər

16:55 Mədət Quliyev Milli Qəhrəmanın qardaşına iş verdi

16:44 Hansı keyfiyyətlər insanı uğura aparır? – Putindən cavab

16:22 Rusiyada neo-feodal kapitalizm:Putinin lordları və onların özlərinə bənzər övladları

16:12 “Faizlər insaflı dərəcəyə endirilməlidir“

15:55 Rusiya daha bir qonşu ölkəyə qoşun yeridir

15:33 Moskva görüşünün nəticələri dövlət başçılarına məruzə ediləcək

15:13 Pedro Aqramunt bəyanat yayıb

15:06 Moskvadakı Qarabağ danışıqlarının nəticəsi - BƏYANAT

14:44 “Sübut etsinlər, 10 milyonu ödəməyə hazıram” - “Rabitə işi”

14:33 Ərdoğan: “Terror qruplaşmaları NATO üzvüdür?”

13:44 “SOCAR neft-qaz əməliyyatlarını inkişaf etdirir”

13:33 Atəşkəsi pozan erməni əsgər cavab atəşi ilə məhv edilib

13:12 Komitə sədri: “Pul qıtlığı aradan qaldırılmalıdır“

12:43 Erməni ordusu Azərbaycan ərazisinə raket atdı - FOTOLAR

12:38 “Dünyada aqillər həmişə qüvvətli, cahillər isə zəif olur”

12:33 İcmal büdcənin kəsiri 1,1 mlrd. manatı ötüb

12:17 Prezident karbamid zavodunda - FOTOLAR

12:05 XİN-dən Zaxarova ilə bağlı açıqlama

11:33 “Türkiyədəki referendum xalqın rəhbərliyə etimadını göstərir“

11:05 NATO Azərbaycana 100 min avro ayırdı

10:52 Tillerson ABŞ üçün əsas təhlükəni açıqlayıb

10:45 Ramil Usubov iki rayonun polis rəisinu dəyişdirdi

10:33 Azərbaycan Türkiyəyə qaz ixracını kəskin azaldıb

10:20 Mehriban Əliyeva qızının Moskvadakı sərgisində - FOTOLAR

10:12 Raquf Orucovun xanımına vəzifə verildi

10:10 Dollardan qəfil bahalaşma

27 APREL 2017

17:44 Əfv Məsələləri Komissiyası açıqlama yayıb

17:12 Dolların sabaha olan məzənnəsi açıqlanıb

15:47 1600 dollara bakirə qızlar - Qazaxıstanda

14:44 İtaliya səfiri: “TAP-ın tikintisi tam bərpa olunub“

14:35 Ömrümün 14 ilinin dostu,sirdaşı...

14:17 Qızına 400 minlik toy edən məmurdan yeni xəbər - Araşdırma başladı

12:33 Azərbaycanda sulu qəlyandan istifadə də məhdudlaşdırılır

12:21 Dövlət Dəniz Administrasiyası beynəlxalq sərgidə iştirak edir - Fotolar

11:39 4-cü dəfə evlənən polkovnikin keçmiş arvadı elə şeylər danışdı ki... - FOTOLAR

11:35 Sabah Qarabağda müharibə qərarı verilə bilər

11:33 Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Baş İdarəsinə yeni rəis müavini təyin edilib

11:12 "Korrupsiyaya qarşı mübarizə üçün möhkəm siyasi iradə var" - Fuad Ələsgərov

11:05 Türkiyədə 9 mindən çox polis işdən uzaqlaşdırıldı

10:55 Bakıda tikinti sektorunda qeyri-rəsmi məşğulluğun aradan qaldırılması müzakirə olunur

10:38 Çinin idxal etdiyi ən bahalı neft Azərbaycanın payına düşür

10:33 “Dağlıq Qarabağ münaqişəsi bölgənin ən böyük problemidir“

10:18 Şəhər və rayondaxili avtobuslarda 5 yaşadək uşaqlar üçün ödəniş edilməyəcək

10:12 Bakıda 22 yaşlı gənc ağzından bıçaqlandı

26 APREL 2017

17:28 “Ən böyük arzum Azərbaycanda astroloji məktəb yaratmaqdır“

14:44 İlham Əliyevə Kəbənin üz örtüyü tərtibatının fraqmenti hədiyyə olunub

14:40 “Astexnoservis“ MMC-də qanunsuzluq: fəhlələr qul kimi işlədilər, büdcə talan edilir - Şikayət

12:55 Sübahir Qurbanov ilk dəfə ifadə verdi: “Bu adamı həbs edin...”

12:38 Məşhur erməni saytı Azərbaycana qarşı terrora çağırdı

12:33 “Azərbaycanda növbəti iki gün ərzində güclü külək olmayacaq”

12:12 “ABŞ və Rusiya Şəngal əməliyyatı barədə məlumatlandırılmışdı“

12:05 Azərbaycan prezidenti Səudiyyə Ərəbistanının energetika nazirini qəbul edib

11:44 “Əlverişsiz əmək şəraitində işləyənlərin sayı artıb“

11:33 Rusiyada OMON-çular azərbaycanlıların toyuna basqın etdi

11:18 “Türkiyə-Aİ münasibətləri ən pis həddədir” – Binəli Yıldırım

11:12 Azərbaycanın nazir müavini işdən çıxarıldı

11:05 Trump ilk gömrük vergisini bu ölkəyə tətbiq etdi, hamı çaşıb qaldı

10:48 İlham Əliyev dünyanın ilk neft quyusuna baxdı - FOTO

10:44 Daha 4 dövlət xidməti ləğv olundu

10:33 “Qara bazar”da dolların bahalaşdığı bildirilir

10:27 Milyarder Araz Ağalarov oğlu və nəvəsi ilə... - FOTOLAR

10:18 Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədində monitorinq keçiriləcək

10:12 Ərdoğan: “AŞPA-nın qərarını tanımırıq”

10:00 Bakıda 500 manata dovşan satılır - VİDEO

9:27 “Özümü xoşbəxt hiss etdim” - Leyla Əliyeva

25 APREL 2017

17:44 “Dəymiş ziyan şişirdilib“

17:22 Fransa seçkiləri siyasi elitaya vurulan tərs sillədir

17:05 “Qarabağın həlli üçün maksimum səy göstərəcəyəm“

16:44 “Biz bu hərəkətimizlə bir növ Türkiyəni cəzalandırmış olacağıq”

16:38 Cəmil Quliyev növbəti dəfə İTV-nin baş direktoru seçilib

16:06 “Bakı Marafonu 2017“-nin qaçış nömrələri harda verilir?

15:44 SOCAR: Azərbaycanda neft hasilatı hər il 7-10% azalır

15:33 “Şahdəniz-2“ üzrə xərclərin 25%-inə qənaət olunub

14:44 “Xalq bilmir ki, pulunu hansı valyutada saxlasın”

14:30 Prezident Administrasiyası ləğv olundu

13:12 “Qanunları tez-tez dəyişdirməklə heç nəyə nail ola bilmərik”

12:44 Aleksandr Lapşin Rusiya XİN-in tövsiyəsinə məhəl qoymayıb

12:38 Milli Məclisin növbəti plenar iclası keçirilir

12:22 “İndependent”in məqaləsində regiondakı real vəziyyət təhrif olunub”

11:44 Azərbaycanda hotellərin mərtəbələri qadınlar və kişilər üçün bölünə bilər

11:33 “Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin hərbi yolla həlli yoxdur“

11:24 İcra başçısı 2 milyonu necə asanlıqla qazanır? - Neftçalada

11:23 “Qaynarinfo“ 10 yaşında

11:05 Birinci turda qalib gələn şovinist Le Pen istefaya getdi

10:44 Azərbaycan-Türkiyə birgə təlimlərində istifadə ediləcək silahlar

10:31 Bakı səmasında inanılmaz hadisə - VİDEO

10:22 Azərbaycanda yüksək rütbəli məmur vəfat etdi

10:12 Bütün ABŞ Senatorları Ağ Evə dəvət olundu – Şimali Koreya ilə bağlı

24 APREL 2017

18:35 “Təəssüflə qeyd etməliyik ki...“ - İlham Əliyev

17:44 Dubayda keçirilən turizm sərgisində erməni təxribatının qarşısı alınıb

17:33 İranda narkotik satanlara güzəşt – Ölüm cəzası ləğv olundu

17:05 Ukrayna və Azərbaycan birgə silah istehsalını müzakirə edir

16:41 Zahir Əzəmət: “Əsas rəqibimiz “Facebook“ və “Google“dur“ - 10 yaşın söhbəti

16:38 Havanın pisləşməsi ilə əlaqədar 200-dən çox neftçi təxliyə olunub

16:33 Fahişəlik və qumara görə ağır cərimələr tətbiq edilir

16:12 Bakıda yaşayış binası yanıb: üç polis tüstüdən zəhərlənib



loading...
Fəhləlikdən neft milyonçuluğuna gedən yol

Murtuza Muxtarovun həyat hekayəsi
Nazir müəllimi ilə evləndi: özündən 24 yaş böyükdür - FOTOLAR

Fransanın növbəti prezidenti olmağa ən iddialı namizəd hesab edilən hazırkı iqtisadiyyat naziri Emmanuel Makronun həyat yoldaşı Bricit Makron Avropanın ən qeyri-adi birinci xanımı ola bilər.
ANS-in keçmiş aparıcısı Türkiyədə işə başladı

ANS-in keçmiş aparıcısı Nigar Mahmudova Türkiyəyə köçüb.
Aparıcı canlı yayımda pis vəziyyətdə yaxalandı - VİDEO
Avstraliyada yayımlanan ABC News 24 telekanlında idman xəbərlərini təqdim edən aparıcı canlı yayımda biabır olub.
ARXİV

Xəbərlər işıq sürətilə

Sayt haqqında | Əlaqə
MİLLİYOL (©) 2016